Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 126/22

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi Ł. K. (dalej: skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) Oddział w Bielsku – Białej z 23 listopada 2021 r. (nr UP-1029/2021) utrzymująca w mocy decyzję ZUS (dalej: organ I instancji) z 7 września 2021 r (nr 2112/2021) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Podstawę prawną wydania tej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423, dalej: u.s.u.s.).

Z akt sprawy wynika, że 31 maja 2021 r. skarżący wniósł do ZUS wniosek o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. We wniosku oświadczył, że wraz z żoną są osobami głuchoniemymi. Podkreślił, że postępowanie egzekucyjne doprowadza jego rodzinę do ubóstwa i skazuje na wegetację.

Decyzją z 7 września 2021 r. (nr: 2112/2021) organ I instancji odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu podniósł, że nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Organ nie stwierdził również spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). Odnosząc się do kwestii przedawnienia organ I instancji ustalił, że należności z tytułu składek figurujących na koncie skarżącego są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Wskazał, że na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miały wpływ następujące czynności:

1. - dla należności za okres 01/2008, 09/2008 – 02/2009 od wszczęcia egzekucji w latach 2009-2010 do zwrotu tytułów wykonawczych 2 października 2012 r., a następnie ponowne wdrożenie postępowania 9 marca 2021 r.,
2. - dla należności za okres 08/2009 – 05/2010 od wszczęcia egzekucji 20 września 2011 r. do umorzenia postępowania przez Komornika Sądowego postanowieniem z 27 kwietnia 2018 r., a następnie ponowne wdrożenie egzekucji 9 marca 2021 r.,
3. - dla należności za okres 12/2007, 07/2009, 06/2010-11/2011 od wszczęcia egzekucji 9 marca 2021 r.

Organ I instancji podkreślił, że postępowanie egzekucyjne obejmujące całość zadłużenia nie zostało zakończone i trwa nadal. Organ podniósł nadto, iż zgodnie z art. 24 ust. 5b u.su.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie skarżącego bieg terminu przedawnienia został zawieszony w:

1. - postępowaniu abolicyjnym – od dnia złożenia wniosku 7 listopada 2016 r., do 2 marca 2017 r. tj. do uprawomocnienia się decyzji z 9 stycznia 2017 r. o odmowie umorzenia na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r.
2. - układzie ratalnym – od dnia zawarcie umowy z 26 września 2012 r. do dnia jej zerwania do 27 marca 2013 r.

Od decyzji tej skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy szczegółowo go uzasadniając. Skarżący podniósł (w szczególności), że w jego sytuacji życiowej i materialnej, zachodzi podstawa do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Zaskarżoną decyzją z 23 listopada 2021 r. (nr UP-1029/2021) ZUS – po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 7 września 2021 r. Organ podniósł, że skarżący dołączył do akt sprawy oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, z którego wynika, że nie prowadzi działalności gospodarczej, jest żonaty, nie pracuje zarobkowo, pobiera rentę (w wysokości 1 250,88 zł brutto), nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, wykazał stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem (czynsz – 250 zł, opłaty eksploatacyjne – 150 zł, koszty leczenia – 150 zł, inne wydatki – 300 zł), prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem K. (6 lat) oraz córką L. (4 lat), wykazał zobowiązania pieniężne w ZUS w wysokości 43 000 zł oraz inne zobowiązania za 2009 r. w wysokości 14 615,30 zł, które spłaca w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 150,33 zł, nie jest właścicielem nieruchomości, z uwagi zaś na: stan zdrowia, przewlekłą chorobę oraz niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym przyznaną na stałe (jest osobą głuchoniemą posługującą się wyłącznie językiem migowym) brak perspektyw na dalsze życie, opłacenie należności w wyniku prowadzonej egzekucji doprowadza jego rodzinę do ubóstwa. Dzieci posiadają opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.

W celu rozpatrzenia sprawy ZUS skorzystał z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; Centralnej Ewidencji Pojazdów; Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie organ ustalił, że skarżący od 1 lipca 2007 r. do 14 lutego 2013 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie wynajmu i dzierżawy samochodów osobowych i furgonetek, jest właścicielem samochodu osobowego V. [...] z 1988 r. (nr rej. [...]), nie jest właścicielem oraz współwłaścicielem nieruchomości.

Organ podkreślił, że w decyzji z 7 września 2021 r. organ I instancji prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na koncie skarżącego jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

Po przywołaniu treści art. 28 i art. 30 u.s.u.s. organ zaznaczył, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności. Niemniej jednak organ uznał, że żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie wystąpiła. Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, gdyż nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części lII w tytule V ustawy Prawo upadłościowe.

Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż skarżący choć 29 listopada 2011 r. zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej to posiada dochód z tytułu renty socjalnej, której wysokość pozwala na prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego a ponadto posiada następców prawnych. Z uwagi na okoliczność, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniósł skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, nie zachodzi również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. choć skarżący przedłożył wprawdzie postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej R. B. z 27 kwietnia 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z uwagi na jego bezskuteczność, to jednak ZUS prowadzi wobec niego (aktualnie) skuteczne postępowanie egzekucyjne. Końcowo organ podniósł, że nie zachodzi także przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., gdyż nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne; aktualnie wobec skarżącego ZUS prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne ze świadczenia rentowego, w okresie od maja 2021 r. do października 2021 r. wyegzekwowano kwotę w łącznej wysokości 582,93 zł. Tym samym – w ocenie organu – na tym etapie nie można uznać, że postępowanie egzekucyjne jest nieskuteczne.

Organ nie stwierdził również spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. W zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ podniósł, że skarżący od 1 października 2003 r. pobiera rentę socjalną, której wysokość w 2021 r. wynosi 1 250,88 zł brutto z której dokonywane jest potrącenie z tytułu egzekucji sądowej w wysokości 150,23 zł miesięcznie. Do wypłaty pozostaje skarżącemu zatem 916,07 zł netto. Organ podkreślił, że skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie wykazał małżonki (J. K.), która ma przyznane prawo do renty socjalnej oraz od 25 września 2018 r. jest zatrudniona na umowę o pracę. Z uwagi na realizację przez ZUS zadań mających na celu wypełnienie obowiązków administratora wynikających z unijnego ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) organ wskazał, że nie ma możliwości ujawniania i przekazywania informacji o wysokości dochodów innych osób osobom postronnym.

Odnosząc się do okoliczności, iż skarżący posiada z żoną rozdzielność małżeńską majątkową, organ wyjaśnił, że posiadanie rozdzielności małżeńskiej majątkowej chroni jedynie majątek współmałżonka przed egzekucją za długi drugiego współmałżonka. Wskazał też, że zgodnie z art. 27 k.r.i.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swoich możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, które przez swój związek założyli. Z obowiązku tego nie zwalnia posiadanie rozdzielności małżeńskiej majątkowej.

Organ wyjaśnił, że wliczył do dochodu skarżącego świadczenie wychowawcze z programu 500+ opierając się w tej kwestii na treści wyroku NSA z 26 lutego 2020 r. sygn. akt I GSK 1359/19. Dalej podniósł, że do oceny sytuacji finansowej gospodarstwa domowego skarżącego przyjęto dochód przed potrąceniami egzekucyjnymi, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań wobec wierzycieli i nie są uwzględniane przez praktykę orzeczniczą w ocenie sytuacji dla potrzeb umorzenia zaległości publicznoprawnych.

ZUS podkreślił, że wydając rozstrzygnięcie w sprawie zobligowany jest każdorazowo do rozważenia sytuacji materialnej i zestawienia jej z minimum socjalnym, które wyznacza kwotę niezbędną gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych, utrzymania więzi społecznych i wychowaniu potomstwa. Wskaźnik minimum socjalnego pozwala bowiem na stosunkowo obiektywną ocenę poziomu zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Organ wskazał, że minimum socjalne ustalone na 30 sierpnia 2021 r. w I kwartale 2021 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla 4-osobowego gospodarstwa pracowniczego wyniosło 4 147,69 zł/ 1 036,92 zł na osobę. Aczkolwiek z uwagi na okoliczność, że skarżący nie wykazał małżonki we wspólnym gospodarstwie domowym, organ (jak podniósł) nie mógł dokonać dalszych ustaleń w tym zakresie i wskazać rzeczywistych dowodów, którymi dysponuje rodzina skarżącego.

Odnosząc się do zadeklarowanych przez skarżącego stałych miesięcznych wydatków w wysokości 700 zł, organ wskazał, że nie są one nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić, a organ nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem.

Dalej organ podkreślił, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie przewiduje możliwości umorzenia należności, aby ulżyć finansowo osobie, która ma możliwości spłaty swojego zobowiązania, lecz gdy sytuacja zdrowotna lub rodzinna powoduje, że obciążenie to przerasta w danym momencie jego możliwości. W ocenie organu taka sytuacja nie zachodzi w przypadku skarżącego, gdyż nie jest on pozbawiony środków na utrzymanie, które uniemożliwiłyby spłatę należności. Skarżący posiada bowiem zobowiązania pieniężne, które są spłacane w postępowaniu egzekucyjnym w miesięcznej wysokości 150,23 zł. W ocenie organu – w związku ze skuteczną egzekucją – nie istnieją w treści rozporządzenia, szczególne okoliczności przemawiające za natychmiastowym uwolnieniem od ciążącej na nim zaległości. Dlatego też, zdaniem organu, podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym.

W ocenie organu obecna sytuacja życiowa skarżącego spowodowana jest wyłącznie brakiem pracy. Jest to zatem okoliczność, która może ulec zmianie, gdyż skarżący nie udokumentował, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Wprawdzie jest osobą z ograniczeniami (głuchoniemy), jednakże nie wyklucza to definitywnie skarżącego z rynku pracy. Organ wskazał, iż na stronie facebooka znajduje się grupa "Praca dla Głuchych", gdzie można znaleźć dużą liczbę ogłoszeń z ofertami pracy np. oferta pracy z 29 września 2021 r., praca pakowacza we Wrocławiu z wynagrodzeniem 3 100 zł brutto plus 200 zł brutto. Organ w sytuacji skarżącego nie dopatrzył się znamion ubóstwa. Z uwagi na wiek skarżącego ZUS podniósł, że dostrzega szansę na spłatę zadłużenia, np. w układzie ratalnym z wysokością rat dostosowaną do możliwości finansowych lub w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Organ podkreślił, że podstawa umorzenia należności ZUS ma swe źródło w przepisach i została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Dlatego też nie wystarczy, iż skarżący wskazał na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych zaległości. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Skarżący musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter wyjątkowy. Organ podkreślił, że trudna sytuacja materialna skarżącego nie została też potwierdzona i udokumentowana np. korzystaniem z pomocy społecznej.

W ocenie organu umorzenie należności w przypadku skarżącego byłoby wsparciem socjalnym, a nie taki charakter mają przepisy regulujące umorzenie należności z tytułu składek. Fakt opłacania składek nie jest okolicznością nadzwyczajną, a spełnieniem obowiązku, natomiast umorzenie zaległości nie może być traktowane jako kredytowanie zobowiązanego. Ograniczone możliwości płatnicze skarżącego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być – zdaniem organu – uznane za wystarczającą przesłankę do całkowitego umorzenia zaległości.

W ocenie organu, przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego.

Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia organ stwierdził, że nie została ona dowiedziona. Analiza dokumentów nie wykazała, że w sprawie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Organ wskazał, że skarżący nie wykazał aby klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne wydarzenie były powodem wyrejestrowania działalności gospodarczej.

Organ podniósł, że skarżący przedłożył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z 13 czerwca 2002 r. Z orzeczenia wynika, że przeciwskazana jest praca na wysokości, w ruchu pojazdów i maszyn. Wskazał, że skarżący wraz z żoną są osobami głuchoniemymi. Posiadają wspólnie dwoje dzieci w wieku 6 i 4 lat, w tym starsze dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalistycznego, z uwagi na afazję oraz posiadają opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Dzieci uczęszczały do żłobka a obecnie do przedszkola, aby mogły przebywać wśród rówieśników i uczyć się prawidłowych relacji. Mama skarżącego (A. K.) oświadczyła, że z uwagi na uraz głowy skarżący przebywa pod stałą opieką neurologiczną, a także opieką psychiatryczną i psychologiczną. Opisane problemy zdrowotne są, zdaniem organu, utrudnieniem dla skarżącego w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiają one skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Skarżący osiąga dochód z tytułu świadczenia rentowego, którego zadaniem jest wyrównanie korzyści utraconych przez osobę poszkodowaną i stanowi rekompensatę z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej. Organ uznał, że stan zdrowia definitywnie nie wyklucza skarżącego z rynku pracy, ponieważ została wobec niego orzeczona umiarkowana niezdolność do pracy. Organ wskazał nadto, że skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji świadczącej, że sprawuje opiekę nad ciężko chorym członkiem rodziny, która pozbawiłaby go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dlatego też, jak wskazał organ, w sprawie nie zachodzi także przesłanka § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż z uwagi na głęboką niepełnosprawność, znacznie utrudniającą funkcjonowanie w społeczeństwie, a także z uwagi na choroby współistniejące zajęcie świadczenia rentowego jest dla niego wysoce krzywdzące organ podkreślił, że decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżący winien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

W ocenie organu to bierna postawa, zaniechanie i zaniedbanie objawiające się w nieposzanowaniu comiesięcznego obowiązku opłacania składek doprowadziła do tak uciążliwego dla skarżącego zadłużenia i naliczenia odsetek. Promowanie tak nagannego zachowania poprzez umorzenie przedmiotowego długu w ZUS stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby nieuczciwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy w tamtym okresie także prowadzili działalność i terminowo opłacali składki na ZUS. Organ podkreślił, że decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na skarżącego żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na nim do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej.

Końcowo organ wskazał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. - art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie tj. nieuwzględnienie okoliczności, które umożliwiają organowi umorzenie należności z tytułu składek, w szczególności faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego w 2013 r. przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności składkowe,
2. - art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie tj. nieuwzględnienie, że Komornik Sądowy R. B. umorzył wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne o sygn. akt: KM 1380/14 postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r. z uwagi na jego bezskuteczność oznaczającą brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
3. - art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 poprzez uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz poczynione na jego podstawie ustalenia faktyczne nie dają podstaw do jego zastosowania tj.:
4. a. w zakresie stanu majątkowego skarżącego oraz jedynego źródła utrzymania w postaci renty socjalnej w wysokości 1250,88 zł brutto miesięcznie (1 066,30 zł netto) i ponoszeniem wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem leków, żywności oraz utrzymania dwójki małoletnich dzieci w wieku 4 i 6 lat - zostały dokonane w oderwaniu od obowiązku ustalenia czy opłacenie zaległych składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
5. b. nieposiadania przez skarżącego środków na uregulowanie długu wynikającego z nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne,
6. c. wadliwej oceny przez organ sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego jako niewyczerpującej znamion ubóstwa, przy jednoczesnym braku zbadania, czy uiszczenie przez niego zaległych składek pozbawiło skarżącego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,
7. d. błędnego przyjęcia, iż pobieranie świadczenia 500+ zł na dwójkę dzieci poprawia stan majątkowy skarżącego, w sytuacji gdy świadczenie to ma na celu wyrównanie sytuacji finansowej wszystkich dzieci w Polsce i nie służy do spłaty zadłużeń ich rodziców,
8. e. niewzięcia pod uwagę okoliczności, iż skarżący nie uzyskał żadnego dochodu z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w latach 2007-2013,
9. f. błędnej, ogólnej i dowolnej oraz oderwanej od realiów sprawy oceny "ważnego interesu publicznego" oraz określenia istoty prowadzenia działalności gospodarczej poprzez sprowadzenie jej wyłącznie do terminowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz obowiązku zabezpieczenia zapłaty tych składek przez przedsiębiorcę przed innymi jego potrzebami, co powoduje rozminięcie się ze stanowiskiem orzecznictwa sądowego, w którym to wskazuje się, iż uzasadnianie odmowy umorzenia należności, których dotyczy art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ich uprzywilejowanym, publicznoprawnym charakterem, wyłączałoby możliwość jego stosowania i realizacji celu, któremu ma służyć;
10. - art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia faktyczne dotyczące przyjęcia, iż umorzenie należności z tytułu składek nie może mieć zastosowania wobec rzekomego braku zachodzących ku temu przesłanek,
11. - art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, której głównym argumentem jest powoływanie się przez organ na niewystarczająco "złą" sytuację materialną, zdrowotną i życiową (rodzinną) skarżącego,
12. - art. 11 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się wydając zaskarżoną decyzję;
13. - art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niewyjaśnieniu dokładnego stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 529, dalej p.p.s.a.), zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W tak zakreślonych ramach prawnych sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem analiza procesu decyzyjnego organu wskazuje, że narusza on przepisy postępowania, o których mowa w art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie podstawę analizy zasadności żądania strony o umorzenie należności z tytułu składek stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., dalej: u.s.u.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141 poz. 1365), które został prawidłowo przez organ przywołane.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 wskazano natomiast, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi wówczas, gdy:

1. 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2. 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);
3. 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4. 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

1. 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
2. 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustawodawca przewidział nadto w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwość umarzania przez ZUS należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Korzystając z upoważnienia ustawowego (art. 28 ust. 3b) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. określił przesłanki umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z tym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika zatem, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tego rodzaju ulgi.

W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego, nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07).

Sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega zaś prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej.

Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach prawnych Sąd za wadliwą uznał dokonaną przez organ analizę stanu faktycznego wynikającą w szczególności z braku podjęcia przez organ – w ramach prowadzonego postępowania dowodowego – działań zmierzających do usunięcia niespójności wykazanych przez skarżącego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną braku zaistnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Podkreślić należy, że organ orzekający podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a., wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny. Aby jednak takie wyważenie było możliwe i aby organ mógł stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległych składek, konieczna jest ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy z uwzględnieniem jego dochodu i wydatków i ustalenie, że opłacenie składek nie pozbawiłoby go i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (wyrok NSA z 5 sierpnia 2015 r., sygn. II GSK 193/14). Jak wskazuje się w tym zakresie w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ prowadząc postępowanie o umorzenie składek obowiązany jest porównać stwierdzoną sytuację majątkową zobowiązanego do zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia.

Trzeba ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest ona w stanie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania, czy też nie (wyrok WSA w Poznaniu z 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Po 33/12).

W orzecznictwie podkreśla się, że celem unormowania zawartego w art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia jest bowiem zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej (wraz z rodziną) funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r., II GSK 1234/15).

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ nie dokonał w istocie jednoznacznych ustaleń w ww. zakresie, co skutkowało stwierdzeniem istotnej wadliwości rozstrzygnięcia, w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie organ zebrał wprawdzie materiał dowodowy, lecz nie dokonał jego wyczerpującej analizy, w szczególności nie podjął żadnych działań zmierzających do zweryfikowania danych wykazanych przez skarżącego w oświadczeniu, które (jak organ sam zauważył) nie były spójne. Powyższe było natomiast niezbędne, gdyż tylko prawidłowe ustalenia w tym zakresie, umożliwiały (w następstwie) dokonanie prawidłowej oceny, czy sytuacja materialna skarżącego rzeczywiście pozwala na opłacenie zaległych składek, czy też nie. Z treści zaskarżonej decyzji nie sposób natomiast wywieść, jakie dokładnie dane na temat osiąganych w rodzinie skarżącego dochodów i ponoszonych wydatków organ przyjął za podstawę rozstrzygnięcia w zakresie oceny przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Powyższe stanowi konsekwencję niewyjaśnienia przez organ podstawowych kwestii w sprawie, w tym w szczególności, czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, czy też nie. Czy żona partycypuje w kosztach utrzymania domu i dzieci (i w jakich kwotach), czy też nie. W konsekwencji nieustaleniem jakim ostatecznie dochodem miesięcznym dysponuje skarżący. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżący w przedłożonych organowi dokumentach przedstawiał niespójne informacje w tym zakresie. Otóż, z treści oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej skarżący wskazał z jednej strony, że jest żonaty, a z drugiej strony, zaznaczył, iż "wspólnie zamieszkuje i gospodaruje" (jedynie) z synem (K. K. lat 6) oraz córką (L. C. lat 4).

Jednocześnie skarżący nie zaznaczył jednak rubryki, z której wynikałoby, że "samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe". Wobec powyższych niespójności i rozbieżności w tym zakresie z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, czy też nie. I w konsekwencji tego jakimi w rzeczywistości skarżący dysponuje dochodami (tylko z renty, którą otrzymuje, czy również dochodami pozyskiwanymi przez żonę). Tym samym uznać należy, że informacje przedstawiane przez skarżącego nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę, jak dokładnie kształtuje się jego aktualna sytuacja materialna. Organ natomiast – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – w toku postępowania nie wyjaśnił tych kwestii i co więcej poczynił dalsze (nieuprawione bo przedwczesne wobec braku wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej w której pozostaje skarżący) rozważania w sprawie przyjmując, iż nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3a, w tym w szczególności przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W tym miejscu podnieść należy, że wprawdzie ustalenia pozwalające na ocenę spełnienia przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, czynione są co do zasady w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę, niemniej jednak nie sposób przyjąć, aby zwalniało to organ od dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Jeżeli zatem informacje przekazywane przez skarżącego nie były na tyle jednoznaczne, aby mogły stanowić podstawę wiarygodnych ustaleń odnośnie jego sytuacji materialnej, to organ winien przeprowadzić w tym zakresie dodatkowe postępowanie wyjaśniające i wezwać skarżącego do sprecyzowania istniejących niespójności. Dokonać ustaleń weryfikujących w tym zakresie. Takich jednak działań ze strony zabrakło. Wprawdzie w aktach sprawy jest wezwanie organu do przedłożenia przez skarżącego dokumentów przedstawiających jego sytuację materialną, jednakże wezwanie to jest wezwaniem ogólnym i nie nawiązuje do konieczności usunięcia niespójności w złożonym przez skarżącego oświadczeniu (pismo organu z 10 czerwca 2021 r.).

Nie można też pominąć okoliczności, że organ – jak wynika z treści uzasadnienia – wskazał, że skarżący od 1 października 2003 r. pobiera rentę socjalną, której wysokość w 2021 r. wynosi 1.250, 88 zł brutto, z której dokonywane jest potrącenie z tytułu egzekucji w wysokości 150, 23 zł miesięcznie. Dalej ustalił, iż do wypłaty skarżącemu pozostaje 917,07 zł netto. Jednocześnie jednak organ nie odniósł ww. kwoty (z uwzględnieniem wykazanych przez skarżącego wydatków) do minimum socjalnego, co sugeruje, że w ocenie organu skarżący pozostaje (jednak) we wspólnym gospodarstwie żoną. Przy czym, co już wcześniej Sąd wykazał, organ nie wyjaśnił niespójności w tym zakresie.

W konsekwencji powyższego organ (z urzędu) wskazał, że małżonka skarżącego "ma przyznane prawa do renty socjalnej oraz że od 25 września 2018 r. jest zatrudniona na umowę o pracę". Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżący w toku postępowania ustosunkował się do ww. faktów, podczas gdy fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie (art. 77 § 4 k.p.a). "Fakty znane organowi z urzędu muszą być bowiem podane do wiadomości strony, bo mogą być jej nieznane. A wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 4 k.p.a. powinno nastąpić w takim terminie, aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach oraz zgłoszonych żądaniach mogła ustosunkować się do faktów znanych organowi z urzędu" (wyrok NSA z 13 października 2010 r., I OSK 771/10, LEX nr 745319).

Za przyjęciem przez organ (bez jednoznacznych ustaleń w tym zakresie), iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną przemawia również okoliczność, iż w uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przez "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego rozumie się nie tylko wspólne zamieszkiwanie określonych osób, lecz związane z tym zaspokajanie potrzeb życiowych" oraz że posiadanie rozdzielności majątkowej skarżącego z żoną chroni jedynie majątek przed egzekucją za długi drugiego małżonka, nie zwalnia jednak obowiązku przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny, założonej poprzez związek (art. 27 k.r.i.o.).

W konsekwencji braku wyjaśnienia podstawowych kwestii rzutujących wprost na treść rozstrzygnięcia (w szczególności wobec braku ustalenia czy skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, czy też prowadzi to gospodarstwo z żoną) organ wskazując wprawdzie, że "jest zobligowany do rozważania sytuacji materialnej skarżącego i zestawienia jej z minimum socjalnym, które wyznacza kwotę niezbędną gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych, utrzymania więzi społecznych i utrzymania potomstwa nie odniósł dochodów skarżącego i jego rodziny", nie uczynił tego jednak, gdyż jak sam wskazał nie mógł tego uczynić (str. 8 uzasadnienia). Podniósł jedynie, że minimum socjalne ustalone 30 sierpnia 2021 r. w I kwartale 2021 r. określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla 4 – osobowego gospodarstwa domowego wyniosła 4.147,69 zł / 1.036, 92 na osobę, aczkolwiek "wobec niewskazania przez skarżącego małżonki we wspólnym gospodarstwie domowym" nie dokonał "żadnych dalszych ustaleń w tym zakresie i nie wykazał rzeczywistych dochodów, którymi dysponuje rodzinna".

Tym samym nie sposób uznać, aby organ mógł dokonać (wobec ww. niespójności) prawidłowej oceny braku zaistnienia w sytuacji skarżącego przesłanki, o której mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Podsumowując tę część rozważań stwierdzić należy, że organ nie wykonał nałożonego na niego obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy. Przeprowadzona przez niego ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego musi więc być uznana za dowolną, która nie mogła doprowadzić do prawidłowych ustaleń faktycznych i co ważniejsze, w dalszej kolejności stać się podstawą prawidłowej subsumcji pod analizowaną normę prawną. Tymczasem, jak już Sąd wcześniej wskazał, rozstrzygnięcie ZUS – u nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być zatem przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W konsekwencji Sąd uznał, że tak przeprowadzone postępowanie nie dało odpowiedzi na pytanie, czy opłacenie należności z tytułu składek rzeczywiście pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, czy też nie. Co więcej uniemożliwiało ono dokonanie przez organ prawidłowej oceny czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, czy też nie. Tym samym wniosek organu o niespełnieniu przesłanki opisanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy uznać za przedwczesny, a tym samym nieuprawniony.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ obowiązany będzie w pierwszej kolejności przeprowadzić ponowną analizę sytuacji życiowej i majątkowej zmierzającą do jednoznacznego ustalenia, czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, czy też nie i w związku z tym jakimi rzeczywiście miesięcznymi dochodami (i w jakich kwotach) dysponuje. Dopiero tak poczynione ustalenia będą mogły stanowić podstawę do przeprowadzenie dalszej (następczej) oceny, czy w sytuacji skarżącego ziściły się przesłanki warunkujące możliwość umorzenia należności wobec organu, czy też nie.

Mając powyższe rozważania na względzie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.