Uzasadnienie
W dniu [...] października 2016 r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek A. C. (dalej: skarżący, wnioskodawca) o umorzenie należności z tytułu składek stanowiących pomoc de minimis tj. składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że uzyskiwany obecnie nieregularny i dorywczy dochód nie pozwala sprostać stałym obciążeniom finansowym, a brak jest perespektyw na krótkoterminowe polepszenie sytuacji finansowej.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi podstawę do umorzenia należności w oparciu o ważny interes zobowiązanego. Powołał się na niski dochód w kwocie 1.850 zł brutto i ponoszone wydatki w wysokości 2.100,00 zł. Zarzucił, że spłata należności z tytułu składek uniemożliwi realizowanie obowiązku alimentacyjnego, co doprowadziłoby do zagrożenia egzekucją komorniczą. Podniósł dodatkowo, iż przy wydawaniu decyzji o odmowie umorzenia, Zakład nie uwzględnił wskazanych i udokumentowanych okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej. Ponadto zarzucił, że Zakład nie może kierować się wyłącznie interesem społecznym, lecz powinien uwzględnić przede wszystkim interes strony.
Decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2016 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał treść art. 28 ust. 1- 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., zwanej dalej "u.s.u.s.") wskazując, że w sprawie nie znajdzie zastosowania przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Ustalono bowiem, iż działalność gospodarcza nie została wykreślona z właściwego rejestru. Ponadto skarżący dysponuje majątkiem nieruchomym, na którym Zakład dokonał zabezpieczenia hipotecznego na sumę [...] zł. Organ zauważył przy tym, że ma możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zadłużenie z tytułu składek na osoby trzecie. Stosownie do treści art. 111 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, członek rodziny podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem prowadzącym działalność gospodarczą, za zaległości podatkowe wynikające z tej działalności. Ze zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji wynika, iż zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą 11,60 zł, co za tym idzie, brak jest podstaw do zastosowania przesłanki określonej w pkt 4a.
Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy – zdaniem organu daje podstawę do oceny, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. W chwili obecnej postępowanie egzekucyjne w trybie zajęcia rachunku bankowego prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS. Dopiero po jego przeprowadzeniu możliwe będzie określenie sposobu jego zakończenia, tj. poprzez wyegzekwowanie zobowiązania lub stwierdzenie braku majątku, z którego możliwa byłaby spłata należności oraz sporządzenie protokołu nieściągalności. W chwili obecnej zajęcia rachunku bankowego pozostają w realizacji. Organ zauważył także, że wystąpienie przesłanki całkowitej nieściągalności zachodzi gdy jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W przypadku skarżącego postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w trybie zajęcia rachunku bankowego. Ponadto istnieje możliwość wszczęcia egzekucji z nieruchomości. Zatem nie wystąpiła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.
Wobec niestwierdzenia całkowitej nieściągalność, organ rozważył także możliwość umorzenia zaległych składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zgodnie z którym Zakład, w uzasadnionych przypadkach, może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365). W myśl § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Odnośnie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ZUS wskazał, że skarżący z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.850 zł brutto, tj. ok. 1.320 zł netto. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący wskazał – jako członków rodziny wspólnie gospodarujących – dzieci N. i C. C., na rzecz których uiszcza alimenty. Z załączonej kserokopii wyroku sądowego przyznającego alimenty wynika, że świadczenia alimentacyjne są płacone do rąk matki. Stąd – zdaniem organu wniosek, że dzieci mieszkają z matką, pozostając pod jej opieką.
Skarżący prowadzi zatem jednoosobowe gospodarstwo domowe, a osiągany dochód netto przewyższa minimum socjalne, które wynosi 1.084,71 zł. Dodatkowo organ zauważył, że podana kwota wydatków przewyższa kwotę dochodów. Szczegółowa analiza wykazała, że na czynsz i opłaty eksploatacyjne skarżący wydaje 600 zł, koszty leczenia wynoszą 100 zł, alimenty – 1.400 zł. Zatem skarżący ponosi stałe wydatki w łącznej kwocie 2.100 zł miesięcznie. Organ zauważył także, że prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe skarżący ponosi również koszty związane z codzienną egzystencją. Można zatem – w ocenie organu – wyprowadzić wniosek, że istnieje niewskazane w oświadczeniu, dodatkowe źródło dochodu.
Ponadto nie występują podstawy do stwierdzenia ubóstwa w przypadku występowania majątku nieruchomego, tj. nieruchomości gruntowej, położonej w S., gm. K. ([...]), na której dokonano zabezpieczenia hipotecznego na kwotę [...] zł oraz nieruchomości lokalowej, położonej w S. W ocenie organu w sprawie nie zostały wykazane straty materialne poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego, z tego też względu nie znajduje zastosowania przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Odnosząc się do przesłanki zawartej w pkt. 3 rozporządzenia organ zauważył że skarżący poinformował o aktualnie występujących, przewlekłych problemach zdrowotnych, udokumentował stan zdrowia, wskazał, że miesięcznie ponosi koszty leczenia w kwocie 100 zł, od [...] września 2016 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Organ podkreślił jednak, że z uwagi na pozostawanie w zatrudnieniu, skarżący jest uprawniony do zasiłku chorobowego, nie pozostaje więc bez dochodu. W konsekwencji organ stwierdził, że nie zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzania.
Po dokonaniu ponownej weryfikacji sprawy organ II Instancji wskazał, że zmienił stanowisko organu I Instancji uznając, że dochód skarżącego netto w kwocie ok. 1.320 zł (tj. 1.850 zł brutto) przewyższa minimum socjalne, które stanowi kryterium umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie ZUS w sprawie znaczenie miał również fakt posiadania przez skarżącego wierzytelności pieniężnej na kwotę 24.000 zł, potwierdzonej prawomocnym orzeczeniem sądu, dającym możliwość jej dochodzenia w drodze egzekucji komorniczej.
Dokonując oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, że nie zachodziły okoliczności do zmiany zaskarżonej decyzji i umorzenia należności.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając:
- • naruszenie przepisów prawa materialnego: tj. art. 28 ust. 1 i 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej umorzenia składek, pomimo spełnienia przesłanki określonej treścią art. 28 ust. 3a ustawy, tj. "uzasadnione przypadki umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności.",
- • naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, 75, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie ze względu na nieprzeprowadzenie wszelkich dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia w sprawie, w tym zaniechanie weryfikacji akt płatnika pod kątem istnienia przedawnienia wpływającego na decyzję, istnienia przesłanki przewlekłej choroby zawodowej pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie składek, sytuacji rodzinnej Wnioskodawcy, a w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji przy niepełnym stanie faktycznym, bez uwzględnienia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł:
- 1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2016 r.,
- 2. na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. - o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2017 r. (nr [...]) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 i art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).
Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy:
- 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
- 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
- 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
- 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w którym jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji: gdy opłacenie należności z tytuły składek pozbawiało zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust.1 pkt 1), poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenia należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2), przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust.1 pkt 3).
Określona w art. 28 u.s.u.s. instytucja umorzenia należności z tytułu składek w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.
Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). W wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania.
Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a.". Podkreślić, więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego – w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli – winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym – stosownie do treści art. 107 k.p.a. – jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia.
Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że organ w niniejszej sprawie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w kontekście określonych w art. 28 ust. 1 – 3 u.s.u.s. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia, przeprowadził ich analizę i trafnie przyjął, że żadna z tych przesłanek nie zachodzi.
Niewątpliwie w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w punkcie 1) (dłużnik zmarł [...]), co z przyczyn oczywistych nie mogło budzić wątpliwości. Bezspornie nie zachodziły także przesłanki określone w punkcie 2) i 4) i 4b) nie było bowiem prowadzone wobec skarżącego postępowanie upadłościowe bądź likwidacyjne. Nie zaistniała również przesłanka dotycząca zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych oraz możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie (punkt 3), gdyż działalność gospodarcza nie została wykreślona z właściwego rejestru. Ponadto skarżący posiada majątek nieruchomy (lokal stanowiący odrębną nieruchomość i nieruchomość gruntową), na którym Zakład dokonał zabezpieczenia hipotecznego na łączną kwotę 54.064,79 zł.
Ze zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji wynika, że zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą 11,60 zł, co za tym idzie, brak jest podstaw do zastosowania przesłanki określonej w pkt 4a. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, jak słusznie zauważył organ daje podstawę do oceny, że nie została również spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. W chwili obecnej postępowanie egzekucyjne w trybie zajęcia rachunku bankowego prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS. Dopiero po jego przeprowadzeniu możliwe będzie określenie sposobu jego zakończenia, tj. poprzez wyegzekwowanie zobowiązania lub stwierdzenie braku majątku, z którego możliwa byłaby spłata należności oraz sporządzenie protokołu nieściągalności. Zasadnie organ zauważył także, że wystąpienie przesłanki całkowitej nieściągalności zachodzi gdy jest oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W przypadku skarżącego postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w trybie zajęcia rachunku bankowego. Ponadto istnieje możliwość wszczęcia egzekucji z nieruchomości. Zatem nie wystąpiła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.
Wskazać także trzeba, że sam skarżący w skardze do Sądu nie kwestionował zasadności odmowy umorzenia zaległości na podstawie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., opierając swoje zarzuty zasadniczo na twierdzeniu, że organ dokonał błędnej interpretacji art. 28 ust. 3a u.s.u.s w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Skarżący podkreślił przy tym, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a opłacenie składek pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w tym również wydatków związanych z alimentami i leczeniem. Zauważył, że bez wsparcia rodziny i przyjaciół nie byłby w stanie egzystować.
Odnosząc się do argumentacji organu związanej z posiadaniem nieruchomości, skarżący podkreślił, że nieruchomość jest obciążona hipoteką, a zatem rozporządzanie nią jest ograniczone. Dodatkowo skarżący wskazał, że cierpi na przewlekłe zaburzenia nerwicowe, co uniemożliwia mu uzyskanie dochodu w stopniu umożliwiającym opłacenie należności wobec ZUS.
W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, pozwala zgodzić się ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (gdy opłacenie należności z tytuły składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych). Ustalono bowiem, że skarżący jest zatrudniony na czas nieokreślony i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 1.850 zł brutto, tj. ok. 1.320 zł netto.
Ponadto skarżący posiada nieruchomości – gruntową i lokalową, na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego na kwotę 54.064,79 zł. Dodatkowo skarżący jest osobą pozostającą w wieku aktywności zawodowej (43 lat), zatrudnioną i uzyskującą stały dochód. W konsekwencji zatem – zdaniem Sądu – organ w wyniku prawidłowej i logicznej oceny, słusznie przyjął, że skarżący nie spełnił przesłanki umorzenia zaległości określonej w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia.
Odnosząc się do przesłanki umorzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, zauważyć trzeba, że skarżący będąc na zwolnieniu lekarskim otrzymuje zasiłek chorobowy, a więc nie pozostaje bez dochodu. Podkreślić również należy, że dopiero stwierdzenie przez uprawnionego lekarza całkowitej czy częściowej niezdolności do pracy z powodu określonej choroby, może stanowić przesłankę uzasadniającą ewentualne umorzenie zaległości. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał również, iż zachodziła konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwiająca uzyskiwanie dochodu.
Organ słusznie także zauważył, że nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (sam wnioskodawca w ogóle nie powoływał tej okoliczności).
Reasumując należy podkreślić, że – w ocenie Sądu – organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w zgodzie z art. 7 i 8 k.p.a. W szczególności skarżący był pouczony o przesłankach uzasadniających umorzenie zaległych składek i miał możliwość składania wyjaśnień oraz dokumentów potwierdzających zasadność umorzenia. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono dokładną analizę stanu finansowego oraz osobistego strony i następnie należycie oceniono te okoliczności w kontekście przesłanek, określonych w przepisach art. 28 ust. 1-3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. nie przekraczając przy tym, zasady swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu, zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadziły i poddały wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy, dopełniając określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ utrzymując w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu, stanowisko przyjęte przez organ jest zatem zasadne. Wydanie decyzji poprzedzone było postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego. Znalazło to odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sytuacja skarżącego została rzetelnie zbadana i oceniona.
Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające. W konsekwencji zatem nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty. Także zarzut zaniechania weryfikacji akt płatnika pod kątem przedawnienia był bezzasadny. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że pierwsze tytuły wykonawcze wystawiono w 2004 r., kolejne w 2014 i 2015 r.
Wskazać trzeba, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze.
Skarżący podejmując działalność gospodarczą powinien był bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenia. Zauważyć również trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na Zakład. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.