Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 września 2023 r. J. J. (dalej: strona skarżąca, skarżący) wniósł skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) z dnia 25 lipca 2023 r., nr 430100.71.301.2023-RED-P, w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Wałbrzychu z dnia 30 maja 2022 r., nr 430200.71.143.2023.RED-P o oddaleniu zarzutów skarżącego.
Z akt sprawy wynika, że ZUS prowadzi wobec strony skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr TW4430223001088, TW4430223001087, TW4430223001086, TW4430223001085, TW4430223001084 i TW4430223001083, obejmujących nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2018 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Powyższe tytuły wykonawcze, wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego, doręczono skarżącemu w dniu 23 marca 2023 r.
Pismami z dnia 30 marca 2023 r. i 11 maja 2023 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego oraz skargę na czynności egzekucyjne.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazał, że organ wszczął postępowanie na podstawie nieprawomocnego orzeczenia. W sprawie toczy się bowiem postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, zatem wszczynanie egzekucji jest przedwczesne. Skarżący podniósł również, że organ egzekucyjny wskazał w upomnieniach niewłaściwy adres dłużnika (błędnie podano adres: "Medyków Katowice"). Skarżący wskazał ponadto, że złożenie wniosku o umorzenie należności przed doręczeniem tytułu wykonawczego spowodowało, że postępowanie egzekucyjne jest bezpodstawne, nawet jeśli złożony wniosek miał miejsce między wystawieniem tytułu wykonawczego, a dostarczeniem odpisu zobowiązanemu. W niniejszej sprawie decyzja dot. umorzenia zaległości nie została prawomocnie rozstrzygnięta, okoliczność ta powoduje, że zobowiązanie istnieje, ale jest za wcześnie, aby realizować je w drodze przymusu, co oznacza, że zobowiązanie nie jest wymagalne.
Skarżący wskazał też na niewłaściwie wskazaną podstawę prawną żądania, która została zawarta w pkt 13 tytułu wykonawczego oraz pkt 4. Skarżący wskazał ponadto, że wystawione tytuły wykonawcze uchybiają art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.". Strona skarżąca zwróciła również uwagę na brak możliwości odczytu przesyłanych jej przez organy dokumentów, z uwagi na wielkość zastosowanej w tych pismach czcionki.
Jak wynika z akt sprawy, organ zakwalifikował pisma strony jako wniosek o umorzenie egzekucji, skargę na czynności egzekucyjne oraz zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, pismem z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.783.2023.RED-E, organ pozostawił bez rozpoznania skargę strony.
Jednocześnie wniosek o umorzenie egzekucji został załatwiony negatywnie (por. postanowienie z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.144.2023.RED-P).
Z kolei zarzuty do prowadzonej przez organ egzekucji zostały oddalone (por. postanowienie z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.143.2023.RED-P).
Pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku czego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r., nr 430100.71.301.2023-RED-P, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.143.2023-RED-P, w sprawie oddalenia zarzutów.
W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że samo złożenie wniosku o umorzenie egzekucji nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, nie ma również wpływu na wymagalność należności objętych wnioskiem. Dopiero prawomocna decyzja o umorzeniu składek i kosztów będzie stanowiła podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w razie wyegzekwowania należności do ich zwrotu. Organ wyjaśnił, że podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w sprawie oraz wszczęcia egzekucji jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 stycznia 2019 r., znak: 430271DZPDK19/000015, w której ZUS określił skarżącemu wysokość zadłużenia z tytułu składek za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2018 r. W decyzji tej wskazano, że jeżeli określone w rozstrzygnięciu zobowiązanie nie zostanie uregulowane wraz z odsetkami za zwłokę w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, ZUS będzie zobowiązany do przymusowego ściągnięcia tych należności.
Sąd Okręgowy w Świdnicy oddalił odwołanie skarżącego wyrokiem z dnia 28 października 2019 r. (sygn. akt VII 270/19). Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt III AUa 160/21, oddalił apelację skarżącego. Organ stwierdził, że decyzja, z której wynika egzekwowany obowiązek jest prawomocna. W zakresie błędnego adresu umieszczonego w upomnieniu skierowanego do skarżącego, organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie było obowiązku doręczenia skarżącemu upomnienia. W kwestii adresu organ wyjaśnił, że strona wskazywała adres w N. przy "Osiedlu [...]". Organ wyjaśnił też, że w niniejszej sprawie obowiązek wynikał z decyzji z dnia 8 stycznia 2019 r., nr 430271DZPDK19/000015, i taka podstawa została wskazana w tytułach wykonawczych. Zarzuty wystawienia tytułów wykonawczych niezgodnie z dyspozycją art. 27 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą być przedmiotem postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Ponadto organ wyjaśnił, że niesłuszny jest zarzut, w którym skarżący zarzucił zaksięgowanie opłaconych składek na należności objęte wnioskiem o umorzenie niezgodnie ze wskazaniem z polecenia przelewu bowiem zaksięgowanie nastąpiło zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1771), dalej: "rozporządzenie". Organ wyjaśnił, że przy rozliczaniu wpłat nie ma znaczenia, czy należności, na które księgowane są wpłaty objęte są wnioskiem o umorzenie zadłużenia. Dopiero prawomocna decyzja o umorzeniu tych składek skutkowałaby brakiem możliwości księgowania wpłat płatnika na poczet umorzonych składek.
Skarżący zaskarżył ww. rozstrzygnięcie organu. W uzupełnieniu uzasadnienia zgłoszonych zarzutów skarżący podniósł, że złożenie wniosku o umorzenie należności przed doręczeniem tytułu wykonawczego w sprawie powoduje, że postępowanie egzekucyjne jest bezpodstawne, nawet jeśli złożony wniosek miał miejsce między wystawieniem tytułu wykonawczego, a dostarczeniem jego odpisu zobowiązanemu. Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja dotycząca umorzenia zaległości nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, a co oznacza, że jest za wcześnie, aby egzekwować należności w drodze przymusu, bowiem zobowiązanie nie jest wymagalne. W ocenie skarżącego w sprawie naruszono również art. 27 oraz art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący podtrzymał również dotychczas złożone pozostałe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 p.p.s.a. wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
- a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
- b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
- c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach,
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w wyżej określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest odmowa uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec strony skarżącej.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony prawnej służącym zobowiązanemu na etapie wszczęcia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo, CBOSA).
Rolą tego środka jest umożliwienie zobowiązanemu zainicjowania weryfikacji czynności dokonywanych przez organ egzekucyjny, w ściśle określonym w art. 33 u.p.e.a. zakresie. Zarzuty mają więc zapewniać zobowiązanemu ochronę przed naruszeniem przez organ istotnych zasad postępowania egzekucyjnego lub prowadzeniem egzekucji w sytuacji, gdy jest ona niedopuszczalna. Podkreślenia wymaga jednak, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie może być wykorzystywana do przesądzania kwestii merytorycznych, dotyczących zobowiązania. Dopuszczenie takiej możliwości oznaczałoby bowiem de facto, że organ egzekucyjny działałby na zasadzie trzeciej instancji, co jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zostały złożone w stanie prawnym wynikającym z wejścia w życie (z dniem 30 lipca 2020 r.) ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.). Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca egzekucję administracyjną, nastąpiło bowiem w dniu 23 marca 2023 r.
Zarzut w obecnym stanie prawnym jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo e) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6).
Dodatkowo, skuteczne wniesienia zarzutu na postępowanie egzekucyjne możliwe jest pod warunkiem zachowania terminu (7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego), a ponadto wymaga oparcia zarzutu o przesłanki enumeratywnie wskazane w ustawie (art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a.). W orzecznictwie podkreśla się zamknięty charakter katalogu zarzutów, zawarty w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że żadna inna przyczyna niż wymieniona w powołanym przepisie nie może stanowić podstawy do uruchomienia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu i wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10, LEX nr 1113607).
W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec niezakończenia postępowania dotyczącego umorzenia należności objętych postępowaniem egzekucyjnym. W dalszej kolejności skarżący podniósł umieszczenie w upomnieniach niewłaściwego adresu zobowiązanego, a także podanie niewłaściwej podstawy prawnej żądanych należności w tytułach wykonawczych w ich punktach 4 i 13. Na tej podstawie organ prawidłowo przyporządkował opisane przez zobowiązanego uchybienia jako zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku z innego powodu (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia będącego podstawą egzekucji (art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a.) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.).
Sąd, badając zgodność z prawem postanowienia ZUS w zakresie podstaw zgłoszonych zarzutów, podziela zasadność stanowiska organu.
Zgodzić się należy z organem, że zainicjowanie przez zobowiązanego postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległych należności wobec ZUS nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Samo wszczęcie postępowania w sprawie przyznania ulgi nie jest bowiem tożsame zarówno z nieistnieniem obowiązku, jak również z umorzeniem zobowiązania. Konieczne jest zakończenie tego postępowania poprzez wydanie w tym zakresie przez organ decyzji umarzającej.
Jak wynika natomiast z akt sprawy, wniosek skarżącego o umorzenie zaległości objętych tytułami egzekucyjnymi został załatwiony odmownie przez organ postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.144.2023.RED-P. Z akt sprawy nie wynika aby strona kwestionowała ww. rozstrzygnięcie.
W zakresie wymagalności obowiązku, należy podkreślić, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 664/22, LEX nr 3455385).
Ponadto, zobowiązany, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 451/12).
Brak wymagalności obowiązku z kolei związany jest co do zasady z odroczeniem terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. pod lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, może dodatkowo dotyczyć np. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych stanowiło orzeczenie – decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 stycznia 2019 r., nr 430271DZPDK19/000015 stwierdzająca, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, za okres od czerwca 2018 r. do listopada 2018 r. Orzeczenie to zostało zaskarżone do Sądu Okręgowego, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy, który wyrokiem z dnia 28 października 2019 r., w sprawie o sygn. akt VII U 270/19, oddalił odwołanie skarżącego. Również apelacja skarżącego od ww. wyroku została oddalona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III AUa 160/21).
Na podstawie analizy akt sprawy, w tym wystawionych tytułów wykonawczych, Sąd, wbrew zarzutom skargi, uznał, że egzekucja ma źródło w powołanych w nich przepisach prawa oraz obejmuje należności istniejące i wymagalne.
Podstawę prawną obowiązku objętego tytułami wykonawczymi stanowił art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 23 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm., dalej jako: u.s.u.s.) oraz art. 87 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561).
W myśl art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 1 u.s.u.s., płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.
Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 80 ust. 2, art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.
W myśl art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 ze zm.), składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu i to niezależnie od tego, czy i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki. Składki stają się bowiem wymagalne w terminie ich płatności niezależnie od tego, czy zostały prawidłowo rozliczone i wskazane w deklaracji rozliczeniowej, a także wtedy, gdy taka deklaracja nie została złożona. I nie jest w tej kwestii konieczne wydanie decyzji wymiarowej (takie stanowisko zajął m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 223/21; z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 897/20 i I GSK 898/20 oraz z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1530/20).
Tym samym w przedmiotowej sprawie wypełniona została hipoteza normy zawartej w art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., zgodnie z którą egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.
Stosownie z kolei do uregulowania zawartego w art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.
W niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest w istocie ten sam organ - Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ ten został też wskazany w tytułach wykonawczych jako wierzyciel (zob. art. 83c ust. 1a u.s.u.s.).
Z powołanych w pkt 13 tytułów wykonawczych przepisów wynika kompetencja ZUS (a zatem także i jego terenowej jednostki organizacyjnej) do inicjowania postępowania zmierzającego do przymusowego wykonania przez płatników obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych i w zakresie wynikającym z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Zgodnie z powołanym art. 24 ust. 2 u.s.u.s., składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W myśl z kolei art. 93 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 1). Należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 107 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy od składek na Fundusz Pracy nieopłaconych w terminie Zakład Ubezpieczeń Społecznych pobiera odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760).
Składki te oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, o których mowa w ust. 3, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub przepisów o postępowaniu cywilnym. Składki, należności z tytułu odsetek i dodatkowej opłaty są przekazywane na rachunek bankowy dysponenta Funduszu Pracy.
Z akt sprawy, w tym wystawionych tytułów wykonawczych, wynika zatem, że egzekucja ma źródło w powołanych w nich przepisach prawa (pkt 13 tytułów). Także dokonana w punkcie 4 ww. tytułów wykonawczych identyfikacja postawy prawnej obowiązku jako orzeczenia pozostaje prawidłowa i zgodna ze stanem faktycznym sprawy.
W odniesieniu do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia z uwagi na wskazany w nim błędny adres zobowiązanego, Sąd wskazuje, że jak wynika z wystawionych tytułów wykonawczych – w sprawie zaistniała okoliczność braku konieczność doręczenia skarżącemu uprzedniego upomnienia. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1626), egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Jak wynika z akt, w stosunku do należności objętych przedmiotowym postępowaniem, zostało wydane prawomocne orzeczenie – decyzja ZUS z dnia 8 stycznia 2019 r., nr 430271DZPDK19/000015. Organ nie maił zatem obowiązku wysyłania do skarżącego upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.
W kwestii natomiast zgłoszonej w treści zarzutu wadliwości tytułów wykonawczych w myśl art. 27 u.p.e.a., organ zasadnie stwierdził, że zagadnienie to podlega ocenie w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt, ZUS odmówił umorzenia postępowania w zw. z ww. zarzutem, postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r., nr 430200.71.144.2023.RED-P. Okoliczność ta nie podlega zatem rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu dotyczącym kontroli postanowienia z dnia 25 lipca 2023 r., nr 430100.71.301.2023-RED-P.
Ponadto organ wyjaśnił na jakiej podstawie dokonał rozliczenia dokonanych przez skarżącego wpłat – na podstawie § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1771), zgodnie z którym zakład dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji oraz raportów lub deklaracji korygującej i raportów korygujących, w części przypadającej na dany fundusz według podziału ustalonego zgodnie z § 7 ust. 1 (ust. 1). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1 (ust. 2).
Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 3). Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 4). Kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy podlega zaliczeniu na należności z tych tytułów, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności (ust. 5).
Organ stwierdził, że zaksięgował na koncie skarżącego zaległości o wcześniejszym terminie płatności, wobec czego dokonane wpłaty musiały zostać zaksięgowane właśnie na te najdawniej wymagalne zaległości.
W odniesieniu do zarzutu nieczytelnej formy tytułów doręczanych do skarżącego Sąd wyjaśnia, że wystawione w sprawie tytuły wykonawcze zostały sporządzone zgodne ze wzorem ustalonym na mocy rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 176).
Reasumując, organ egzekucyjny wykazał, że nie są zasadne żadne z podnoszonych przez skarżącego zarzutów przewidzianych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wobec powyższego ZUS, rozpoznając wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, zasadnie utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.
Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.