Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 lutego 2022 r. W. G. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej: organ II instancji, SKO) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
Skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie art 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a."
Skarżący wniósł o: stwierdzenie rażącej bezczynności umyślnej organowi II instancji, i w związku z tym nałożenie kar za niezałatwienie sprawy pięć razy po 20,000 zł. (dwadzieścia tysięcy zł.).
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że w dniu 29 października 2021 r. złożył do MOPSu w C. kolejnych pięć ponagleń listem poleconym a na podstawie art. 37 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało odpowiedzieć i wydać decyzję.
Skarżący wskazał, że organ nie załatwił przedmiotowej sprawy, a jego bezczynność trwa od 10 listopada 2021 r. nadto dodał, że ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł 13 stycznia 2022r. i nie otrzymał odpowiedzi.
Z akt sprawy wynika, iż Organ II instancji, ustalił, że skarżący złożył w dniu 30 kwietnia 2021r. do MOPSu w C. (wpływ do organu 5 maja 2021 r.) wniosek o dodatek mieszkaniowy. Pismem z dnia 12 maja 2021 r. nr [...] został wezwany do uzupełnienia brakujących dokumentów pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W dniu 17 maja 2021 r. oraz w dniu 1 czerwca 2021 r. skarżący uzupełnił część wymaganych dokumentów niezbędnych do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Jednakże w związku z faktem nieuzupełnienia brakujących dokumentów w dniu 4 czerwca 2021r. MOPS w C. pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpatrzenia o czym poinformował skarżącego pismem z dnia 15 lipca 2021 r. nr [...], informując również skarżącego o konieczności złożenia nowego wniosku.
W dniu 30 czerwca 2021 r. MOPS w C. wszczął postepowanie w sprawie weryfikacji przyznania skarżącemu pomocy na zakup żywności oraz opłacenia rachunku za prąd i to postepowanie zostało przedłużone do dnia 30 lipca 2021r. w związku z koniecznością uzupełnienia niezbędnej dokumentacji a następnie przedłużone do dnia 31 sierpnia 2021 r. Jednakże nie otrzymano niezbędnych dokumentów i sprawa nie mogła być rozpatrzona, co zostało skarżącemu wyjaśnione w piśmie z dnia 3 września 2021 r.
W dniu 27 października 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej skarżący złożył ponaglenie na postępowanie prowadzone przez Burmistrza Miasta C. (dalej: organ I instancji) w wyniku czego SKO w dniu 29 listopada 2021 r. wydało postanowienie nr [...] stwierdzające, że Burmistrz Miasta C. nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postepowania. W uzasadnieniu ww. postanowienia SKO wskazał, że organowi I instancji nie można przypisać braku należytej staranności czy też wykonywania czynności pozornych ponieważ podejmowane przez organ I instancji działania wynikały z istoty sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc m.in., że skarżący składając wniosek w dniu 17 lutego 2022 r. na bezczynność organu, podnosił, że organ nie rozpatrzył ponagleń na działanie MOPSu w C.. W związku z czym organ stwierdził, że rozpatrzył złożone przez skarżącego pisma z dnia 27 października 2021r. oraz z dnia 8 listopada 2021 r. jako ponaglenia na prowadzone przez MOPS w C. postępowania w sprawach rozstrzyganych na podstawie złożonych wniosków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Samo pojęcie przewlekłości postępowania nie zostało zdefiniowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również w Prawie o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Stąd dokonując jego interpretacji należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. oraz wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że w myśl art. 12 k.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.
W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia.
Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
W judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2013 r. (II OSK 34/13), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z powołanym przepisem niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, nie mamy do czynienia z tak rozumianą przewlekłością ani z bezczynnością.
Nadto zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Dokonując więc rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Mając to na uwadze należy wskazać, że przedmiotowa skarga dotyczy bezczynności, postępowania. W tym zakresie w doktrynie wskazuje się, że przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność, jak i przewlekłość organu jest ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W obu sprawach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi (por. P. Kornacki, Glosa krytyczna do wyroku WSA w Krakowie z 20 września 2011 r., II SAB/Kr 67/11, publ. ZNSA 2012, nr 3; G. Rząsa, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, publ. OSP 2021/1/5).
W związku z tym przyjmuje się, że w przypadku wniesienia tego rodzaju skargi, sąd ma obowiązek zbadać ją zarówno w aspekcie bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy. Sąd rozstrzyga następnie, która z tych form występuje w sprawie, bądź też może stwierdzić, że występują one jednocześnie. Powyższa konstatacja sądu powinna jednak znaleźć swoje odzwierciedlenie w sentencji orzeczenia.
Oceniając tok czynności kontrolowanego organu w kontekście powyższych uwag Sąd uznał, że nie pozostaje on bezczynny, a toczące się przed nim postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skierowane do SKO ponaglenie skarżącego z 27 października 2021 r. zostało należycie rozstrzygnięte przez organ.
Nadto Sąd uznał, że skarżący został należycie poinformowany o konieczności uzupełnienia brakujących dokumentów pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika, że do takiego działania organu przyczynił się skarżący, który wprawdzie dostarczał nowe dokumenty, lecz nie były one wystarczające do przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego, ponieważ wysokość dodatku mieszkaniowego jest uzależniona od spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek określonych w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r o dodatkach mieszkaniowych (tj. Dz.U. z 2019r. poz.2133) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U.nr 156, poz.1817 ze zm.), między innymi takich jak wysokości dochodu na osobę w rodzinie od liczby osób w rodzinie oraz ponoszonych wydatków na lokal. Aby przedmiotowy dodatek mieszkaniowy został ustalony i obliczony prawidłowo, zgodnie z ww. regulacjami prawnymi, skarżący musiał przedłożyć organowi właściwą dokumentację, czego mimo prawidłowego pouczenia nie dokonał.
Zatem organ prowadzący postępowanie z wniosku skarżącego nie mógł go rozpoznać i po spełnieniu przez skarżącego ustawowych przesłanek, pozytywnie rozstrzygnąć wniosek o dodatek mieszkaniowy. Z uwagi na powyższe organ nie pozostawał w bezczynności.
Sąd stwierdza, że organ nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania ani nie pozostawał w bezczynności.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151.p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.