Uzasadnienie
Pismem z 6 grudnia 2022 r. M. T. (dalej: Skarżący) złożył skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej przez Wójta Gminy N. (dalej: Wójt).
Z akt administracyjnych wynika, że pismem z 4 listopada 2022 r. Skarżący złożył do Wójta wniosek o przesłanie w formie elektronicznej nieprzetworzonych skanów opracowania ekofizjograficznego obejmującego miejscowość M. a w szczególności moją działkę nr [...] obręb M. na adres e mail [...]
Odpowiedź została udzielona pismem z 5 stycznia 2023 r., w którym poinformowano Skarżącego, że żądana informacja jest dostępna na stronie internetowej Gminy N. pod adresem [...]. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie istnieje obowiązek przesłania informacji zamieszczonych w BIP, a jedynie przesłanie pisma informacyjnego w tym zakresie.
Kwestionując powyższe w skardze Skarżący podniósł, że wystąpił 4 listopada 2022 r. o przesłanie w formie elektronicznej informacji publicznej, ale ich nie otrzymał chociaż termin na jej udzielenie minął 18 listopada 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że czynności w tej sprawie bez jego winy nie zostały zrealizowane w terminie, a powstałe opóźnienie w załatwieniu sprawy było związane z chorobą kierownika referatu jako jedynej osoby, która w tym zakresie mogła podejmować działania w tej sprawie. Wskazał przy tym, że Gmina N. jest małą gminą i aktualnie kierownik referatu przebywa na urlopie poprzedzającym przejście na emeryturę. Niezwłocznie po stwierdzeniu opóźnienia Wójt podjął czynności zmierzające do załatwienia sprawy i pismem z 23 stycznia 2023r. udzielił żądanej informacji publicznej.
W piśmie procesowym z 10 marca 2023 r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wskazał w nim, że o udzielenie informacji publicznej jest związane z działaniami zmierzającymi do ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji dotyczącej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną o powierzchni nie przekraczającej [...] % powierzchni dziatki ewidencyjnej numer [...] w M. (ponad [...]) ubiega się od kilku lat. Wprawdzie Gmina N. podjęła uchwałę Nr[...] w dniu 14 maja 2020 roku w sprawie przystąpienia do opracowania Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy N. - w granicach administracyjnych i zawarła umowę o dzieło numer [...] w dniu 11 stycznia 2021 r., to jednak projektu planu miejscowego wciąż nie ma i nie jest wiadomym, kiedy będzie sporządzony. Nikt nie powiadomił Skarżącego o powodach opóźnienia a bezczynność urzędu Gminy N. nie dotyczy tylko tej jednej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 przywołanej ustawy).
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Z kolei zgodnie z brzmieniem § 1b art. 149 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, został upoważniony w kompetencję o charakterze merytorycznym, uprawniającą go do rozstrzygnięcia we własnym zakresie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Wreszcie na podstawie § 2 art. 149 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi - Sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11; wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, wyrok NSA z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2603/13; postanowienie NSA z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 462/10; postanowienie NSA z 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Go 170/16).
Przyjmuje się, że w sprawach ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, sąd w pierwszej kolejności ocenia czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy z 6 września 1997 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) Przesądzenie powyższego i tym samym uznanie że skarga jest dopuszczalna, pozwala dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli - to jest do rozstrzygnięcia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1475/12, I OSK 392/12, I OSK 1377/12, I OSK 1445/12).
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Wójt Gminy N. jest podmiotem zobowiązanym na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Wójt Gminy N. – co wynika z art. 11a ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 ro o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 poz.
- 40) jest organem gminy. Tym samym wnosić należy, że spoczywa na nim obowiązek udostępniania posiadanych danych mających charakter informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych i podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie.
W rozpatrywanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia w formie elektronicznej nieprzetworzonych skanów opracowania ekofizjograficznego obejmującego w szczególności działkę nr [...] obręb M. W tym miejscu zauważyć należy, że zagadnienia związane z ochrona środowiska są przedmiotem szczególnego zainteresowania państwa. Wynika to już chociażby z zakresu regulacji z tego obszaru zamieszczonych w ustawie zasadniczej. W szczególności wskazać należy na art. 5 Konstytucji RP, według którego Rzeczpospolita Polska (...) zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwrócono uwagę, że publiczny charakter sprawy ochrony środowiska potwierdza ustrojodawca w art. 74 Konstytucji RP(wyrok NSA z dnia 7 grudnia 20116 r. sygn. akt I OSK 462/15). Trzeba zatem wspomnieć o regulacji art. 74 ust. 2 Konstytucji RP stanowiącej o tym, że ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych. Istotne znaczenie w rozpatrywanej ma art. 74 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z jego brzmieniem "Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska."
Według art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zatem, mimo że żądane informacje odnoszą się do sprawy publicznej ochrony środowiska i bezpieczeństwa energetycznego, tj. stanowią informacje publiczne, o których mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., to przepisy tej ustawy nie znajdują w tym przypadku zastosowania. Zasady i tryb dostępu do żądanych we wniosku z dnia 3 listopada 2022 r. informacji określa bowiem ustawa z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Z 2022 r. poz. 1029). Z brzmienia jej art. 4 wynika, że "Każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą." Jednocześnie – według art. 8 ust. 1 w/w ustawy - władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej.
Podkreślenia wymaga, że okoliczność, iż wnioskodawca powołał się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stanowiła przeszkody do rozpatrzenia przez organ wniosku na podstawie właściwych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Podana przez wnioskodawcę podstawa prawna nie może podważać stosowania normy ustawowej art. 1 ust. 2 u.d.i.p., na co wskazał NSA w wyroku z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 462/15.
Zaznaczyć przy tym także wypada, że w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też że zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują (wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22).
Mając na uwadze powyższe dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności nie podjęcia działania, w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15; wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22). Warto zauważyć naruszenie tych obowiązków prowadzi do stanu bezczynności (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4455/21).
Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2512/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/22).
Wobec przyjęcia przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że wniosek podlegał rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...) Wójt nie stwierdził, że nie posiada żądanej informacji (art. 19 ust. 2 przywołanej ustawy), nie udostępnił żądanej informacji bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku (art. 14 ust. 1 powołanej ustawy), nie przedłużył terminu jego rozpatrzenia (art. 14 ust. 2 ustawy), jak również nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji o środowisku (art. 20 ust. 1 tej ustawy). Wobec tego stwierdzić należy o pozostawaniu Wójta w bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego. Stwierdzona bezczynność wynikała wyłącznie z postawy (zaniechań) organu, a do zaistniałej sytuacji nie przyczynił się Skarżący.
Podobny pogląd wyraził tut. Sąd w innych, podobnych sprawach Skarżącego tj. w wyrokach o sygn. akt III SAB/Gl 58 i 61/23, a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela to stanowisko.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w orzekł, jak w punkcie 1 wyroku.
W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy. W ocenie Sądu stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu wniosku Skarżącego nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyrok NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18).
Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Taka sytuacja szczególna w badanej sprawie nie zaistniała. Świadczy o tym reakcja Wójta na złożoną skargę i zrealizowanie złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Trzeba jednak zauważyć, że wskazane przez Wójta w odpowiedzi na skargę braki kadrowe nie mogą stanowić usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych (wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19).
Sąd stwierdził, że Wójt udzielił informacji, zatem umorzył postępowanie w sprawie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i zasądził na rzecz Skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł, na które składał się wpis od skargi w kwocie 100 zł..