Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.N. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] lutego 1999 r. Nr [...], nakazującą J.N. dokonania rozbiórki parkingu strzeżonego zrealizowanego na terenie posesji przy ul. [...] w R. poprzez usunięcie z w/w terenu kiosku służącego za portiernię, rozbiórkę przyłącza doprowadzającego energię elektryczną do kiosku, demontaż czterech słupów oświetleniowych usytuowanych wzdłuż granic działki wraz z przewodami.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał skarżącej dokonanie rozbiórki przedmiotowego parkingu. Podniósł również, że "Faktu samowolnej realizacji przedmiotowego parkingu nie kwestionuje sama skarżąca". Wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. dokonał ustaleń, z których wynika, że "omawianą samowolę budowlaną popełniono w 1996 r." W związku z tym, zdaniem organów obu instancji w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał także, że zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę inwestorka nie dopełniła, tym samym dopuściła się samowoli budowlanej realizując przedmiotowy parking.
Ponieważ ustawa Prawo budowlane z 1994 r. nie przewiduje możliwości legalizacji samowoli budowlanej, a rygorystyczny przepis art. 48 tego prawa ma na celu jej wyeliminowanie, jedynym możliwym działaniem organu I instancji było wydanie nakazu rozbiórki w trybie art. 48 Prawo budowlane.
Wymienioną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...], J.N. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji a mający istotny wpływ na rozstrzygniecie polegający na chybionym – pozbawionym oparcia dowodowego – ustaleniu, że samowoli budowlanej dokonano w 1996 roku. Zdaniem skarżącej, ustalenie daty wzniesienia składników obiektu budowlanego ma fundamentalne znaczenie z uwagi na zastosowanie właściwych czasowo przepisów prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga J.N. zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 80 kpa. W postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, które skarżąca podniosła, w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu od decyzji tego organu z dnia [...] lutego 1999 r. Nr [...] Ponadto uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie ma więc obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Organ jest w szczególności zobowiązany dokonywać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa.
Podkreślić także trzeba, iż istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, a organ orzeka w tym postępowaniu merytorycznie. Zgodnie z art. 140 kpa organ ten jest tak samo, jak organ I instancji związany przepisami art.7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa. Ma również możliwość na podstawie art. 136 kpa przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego jeśli w jego ocenie istnieją braki w materiale dowodowym, zgromadzonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły omówione wyżej przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając swe rozstrzygnięcia organy ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że prace zostały wykonane w 1996 r. co potwierdzają dokumenty w aktach sprawy oraz że "faktu samowolnej realizacji przedmiotowego parkingu nie kwestionuje sama skarżąca". tymczasem z dowodów zebranych w sprawie tj. protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 06.05.1998 r. wynika tylko to, że parking został uruchomiony od 01.06.1996 r. i trafnie więc skarżąca zarzuca, iż organy orzekające w sprawie nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości daty samowolnego wzniesienia będącego przedmiotem rozbiórki w niniejszej sprawie obiektu.
Zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w sytuacji gdy stwierdzono, że nastąpiła samowola budowlana, było ustalenie daty realizacji obiektu, którego ta samowola dotyczyła. Wskazane wyżej ustalenie konieczne było z uwagi na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z powołanym przepisem sytuacja prawna tzw. samowoli budowlanej jest zróżnicowana w zależności od tego, czy zakończenie realizacji określonego obiektu bez pozwolenia budowlanego nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1995 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., czy też po tej dacie. Jeśli więc budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. inwestor ponosi konsekwencje samowoli budowlanej według stosowanych odpowiednio przepisów prawa budowlanego z 1974 r. (por. wyrok SN z dnia 3 września 1997 r. III RN 33/97, OSNAP 1998/6/168). Jeśli natomiast realizacja obiektu nastąpiła po 1 stycznia 1995 r. to zastosowanie będą miały przepisy ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r.
Nie przesądzając rozstrzygnięcia sprawy, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie dla wyjaśnienia stanu faktycznego, winny przeprowadzić postępowanie dowodowe np. w postaci przesłuchania świadków, a jeśli zachodzi potrzeba, także w trybie art. 86 kpa dokonać przesłuchania stron postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, skoro nie jest możliwa prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji, z uwagi na naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w wyroku.