Uzasadnienie
Prezydent Miasta R. decyzją (...) z dnia 28 marca 2000 r., na podstawie art. 71 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. udzielił Romanowi K. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczo-garażowego na zakład blacharstwa samochodowego, na terenie działki przy ul. Z. 7/9 w R. Krystyna W. i Antoni W. w dniu 13 kwietnia 2000 r. wystąpili o dopuszczenie ich do udziału w charakterze strony postępowania w sprawie wydanego Romanowi K. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczo-garażowego. Prezydent Miasta R. postanowieniem (...) z dnia 14 kwietnia 2000 r. na podstawie art. 123 w zw. z art. 28 Kpa odmówił przyznania prawa strony Krystynie W. i Antoniemu W., uznając, że omawiana inwestycja nie sąsiaduje z nieruchomościami wnioskujących.
W odwołaniu od tego postanowienia Antoni W. i Krystyna W. podnieśli, że odległość ich działek od przyszłego zakładu blacharskiego naraża ich bezpośrednio na negatywne jego oddziaływanie. W związku z tym wydane pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania dotyczy ich "słusznego interesu prawnego". Zakwestionowali oni również ustalenie, że inwestycja ta nie może pogorszyć stan środowiska. Negatywne oddziaływanie takiego zakładu wynika bowiem z pisma Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w R. z dnia 7.06.1999 r., w którym podtrzymano negatywne stanowisko w sprawie możliwości funkcjonowania zakładu blacharstwa samochodowego w intensywnej zabudowie jednorodzinnej. Brak dopuszczenia wnioskodawców do udziału w sprawie rażąco narusza art. 28, art. 61 par. 4 i art. 124 par. 2 Kpa.
Wojewoda M. postanowieniem (...) z dnia 11 maja 2000 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Organ odwoławczy powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska, wskazując, że kwestionowana inwestycja nie jest szkodliwa i nie wymaga strefy ochronnej. Antoni W. jest właścicielem działki zlokalizowanej po przeciwnej stronie drogi, natomiast Krystyna W. posiada nieruchomość bezpośrednio sąsiadującą z Antonim W. Oboje wnioskodawcy mają więc interes faktyczny, a nie prawny w rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczo-garażowego. Tym samym nie mogą być stroną tego postępowania.
Skargę na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Krystyna W. i Antoni W. W skardze podniesione zostały te same argumenty, co uprzednio w odwołaniu od postanowienia organu I instancji. Ponadto skarżący podnieśli, iż zezwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu musi uwzględniać ochronę interesów osób trzecich. W niniejszej sytuacji chodzi o ochronę sąsiadów przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibrację i zanieczyszczenie środowiska pracą zakładu blacharskiego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważyły, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przyznania skarżącym statusu strony w postępowaniu o zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczo-garażowego na zakład blacharstwa samochodowego na działce należącej do Romana K. przy ul. Z. nr 7/9 w R. Podstawowym argumentem podniesionym w uzasadnieniach obu postanowień jest usytuowanie działki skarżących po przeciwnej stronie drogi /ulicy/ w stosunku do nieruchomości inwestora Romana K., co powoduje - zdaniem organu - że mają oni jedynie interes faktyczny, a nie prawny w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy. Za poglądem tym przemawia okoliczność, iż kwestionowana inwestycja nie jest wyszczególniona w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji /Dz.U. nr 93 poz. 589/, nie jest wiec szkodliwa i nie wymaga strefy ochronnej.
Zasada ochrony interesu prawnego osób trzecich znajduje konkretyzacje w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że właściciele nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością, na której wykonywane są prace inwestycyjne, są stroną toczącego się w tej sprawie postępowania administracyjnego. Oni to bowiem jako tzw. "osoby trzecie" uprawnieni są do żądania zarówno od inwestora, jak i od organu budowlanego, wydającego stosowną decyzję, zapewnienia im ochrony uzasadnionych interesów.
W zależności jednak od charakteru inwestycji krąg osób mających atrybut strony postępowania może przysługiwać innym właścicielom /użytkownikom wieczystym/ działek dalej położonych, jeśli zamierzenie inwestycyjne będzie miało wpływ na prawne interesy chronione tych osób.
Krąg tych osób określa zakres oddziaływania prowadzonych prac i rodzaj oraz charakter uciążliwości z nim związanych. Powołany w skardze przepis art. 5 ust. 1 pkt 6 w zestawieniu z art. 5 ust. 2 prawa budowlanego zapewniają ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich w szerokim zakresie i to zarówno przedmiotowym jak i podmiotowym.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa nie wyjaśniły czy skarżącym z przesłanek wynikających z art. 28 Kpa służy przymiot strony postępowania. Założyły, że Antoni W. i Krystyna W. tylko z uwagi na usytuowanie ich nieruchomości nie mogą być stroną postępowania o zmianie użytkowania budynku gospodarczo-garażowego na zakład blacharstwa samochodowego. Nie zbadały, w jakim zakresie decyzja o pozwoleniu na zmianę takiego użytkowania dotyczy interesu prawnego skarżących, a wiec czy powoduje pogorszenie stanu środowiska na ich nieruchomościach.
O braku uciążliwości zamierzenia inwestycyjnego nie decyduje jedynie okoliczność, iż inwestycja tego rodzaju nie została wymieniona jako mogąca pogorszyć stan środowiska w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. Nadmierny hałas, zanieczyszczenie środowiska lub gleby, jakie mogą wynikać np. z działalności produkcyjnej projektowanego obiektu, może zakłócić ponad przeciętną miarę możliwość korzystania z nieruchomości położonych w bezpośrednim lub dalszym sąsiedztwie inwestycji, a to rzutować musi w sposób bezpośredni na legitymację skarżących.
Brak wyjaśnienia sprawy w omawianym zakresie pozostaje w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy i dlatego musi spowodować uchylenie postanowień organów obu instancji.
Z przyczyn wymienionych powyżej, na podstawie art. 22 ust. 1pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.