Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]maja 2003 r. Nr [...], po rozpoznaniu odwołania Z. N. działając na podstawie art. 138§1 pkt.1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...], nakazującą Z. N. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku usługowego z garażem o powierzchni zabudowy 87,00 m2, znajdującego się na nieruchomości położonej przy ul. [...], w [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał skarżącej dokonanie rozbiórki budynku usługowego z garażem. Wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] dokonał ustaleń, z których wynika, że przedmiotowy budynek został wybudowany w 1997 r. i w związku z tym, w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku. Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzji tej inwestorka nie posiadała. Wobec ustalenia powyższych faktów organ I instancji nakazał w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego. W sytuacji stwierdzenia przez organy nadzoru budowlanego faktu, że obiekt budowlany został wybudowany w sposób wypełniający dyspozycję art. 48 Prawa budowlanego, organ ten zobligowany jest nakazać jego rozbiórkę.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]maja 2003 r. Nr[...] wniosła Z. N. Skarżąca wnosi o uchylenie w/w decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania "w ramach znowelizowanej ustawy Prawo budowlane obowiązującej od 1 lipca 2003 r., zwłaszcza art. 48".
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł ojej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo wskazał, że "argumentacja zawarta w skardze nie jest zasadna. Zastosowanie art. 48 – Prawo budowlane nie jest zależne od tego w jakich okolicznościach doszło do popełnienia samowoli budowlanej. Nie mogą tu być również brane pod uwagę okoliczności związane z trudną sytuacją mieszkaniową i finansową oraz fakt nieznajomości przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez w/w Sąd I instancji na podstawie art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podniosła w skardze strona. Sytuacja taka ma miejsce w tej sprawie, gdyż skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na błędne rozstrzygnięcie organu II instancji
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wydanego w przedmiotowej sprawie stanowi przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r., na mocy którego właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W niniejszej sprawie rozstrzygniecie organu I instancji w dacie wydawania decyzji było prawidłowe. Z ustaleń dokonanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika, że skarżąca wybudowała w [...] r. budynek usługowy z garażem w warunkach samowoli budowlanej. Zatem wydając w dniu [...]sierpnia 2000 r. nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu organ zasadnie zastosował art. 48 w/w ustawy.
Decyzja organu I instancji została wydana prawidłowo, mimo to nie może zostać utrzymana w mocy w wyniku postępowania odwoławczego, bowiem organ odwoławczy powinien uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. Organ I instancji stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania przezeń decyzji. Natomiast organ odwoławczy powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeśli po wniesieniu odwołania przepisy prawa materialnego nie pozwalają na rozstrzygnięcie sprawy w sposób identyczny jak organ I instancji, organ odwoławczy nie może utrzymać w mocy zaskarżonej decyzji. Orzeka bowiem w sposób merytoryczny (apelacyjny) i ma obowiązek uwzględnienia zmiany stanu faktycznego i prawnego, który nastąpił po wydaniu decyzji przez organ I instancji. W rozpatrywanej sprawie zmiana taka nastąpiła, gdyż upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy.
Zgodnie z art. 49 Prawa budowlanego nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48 jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, została wydana w dniu [...] maja 2003 r. Oznacza to, że wydając decyzję [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego powinien z urzędu uwzględnić upływ 5 letniego terminu i uchylić decyzję organu I instancji celem zbadania, czy w sprawie będzie miał zastosowanie powołany wyżej art. 49 Prawo budowlane z 1994 r.
Naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. Prawo budowlane spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia 21 sierpnia 2000 r. Nr 755/2000 – na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Ponadto na podstawie art. 152 cytowanej ustawy orzeczono jak w pkt. II wyroku.