Uzasadnienie
Wraz ze skargą z dnia 14 grudnia 2017 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym M. K. (reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego formularza skarżąca oświadczyła, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, uskarża się na poważne schorzenia, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 55 m2.
Równocześnie wnioskodawczyni zadeklarowała, że miesięczny dochód netto jej rodziny wynosi 5.657,04 zł, na co składają się wynagrodzenia za pracę pobierane przez nią (2.505,65 zł) oraz przez jej męża (3.151,39 zł). Wywiodła przy tym, iż ponosi stałe koszty z tytułu czynszu (413,13 zł) oraz opłat: za prąd (210 zł), za telefon (144 zł) oraz za Internet i telewizję (146 zł). Oprócz tego wydatkuje miesięcznie na leki od 200 do 300 zł i przeznacza na dojazdy do pracy od 500 do 600 zł.
Do wniosku strona dołączyła kopię wydanego wobec niej orzeczenia o niepełnosprawności oraz dokumenty źródłowe obrazujące dochody i koszty jej gospodarstwa domowego.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe, do uiszczenia których strona jest obowiązana sprowadzają się zasadniczo do wpisu od skargi. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest przy tym decyzja orzekająca o odpowiedzialności skarżących - jako członkiń organu zarządzającego Fundacji, w zakresie zwrotu dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. Przedmiotem sprawy nie jest tu więc należność pieniężna - gdyż ta została już ustalona wcześniej, w toku odrębnego postępowania zakończonego decyzją o zwrocie dofinansowania, wydaną wobec wspomnianej Fundacji, w której skarżące pełniły funkcje (decyzja nr [...] z dnia [...] - karta nr 233-237 akt administracyjnych), lecz kwestia wtórna, jaką jest nałożenie na skarżące odpowiedzialności za tę należność (podobnie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 listopada 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II GZ 375/16 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA).
Stwierdzić zatem przyjdzie, że w sprawie tej pobierany jest wpis stały, w kwocie 200 zł, wynikającej z § 2 ust 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Powyższe stanowisko jest zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 16 marca 2018 r.
W tym miejscu przyjdzie podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (wynikającej z art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w elementarnych potrzebach życiowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko NSA wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA).
Zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżąca do osób takich nie należy.
M. K. prowadzi bowiem wraz z małżonkiem dwuosobowe gospodarstwo domowe, oboje osiągają stały dochód w ramach wynagrodzeń za pracę, których miesięczna suma netto wynosi 5.657,04 zł, co w żadnym razie nie pozwala na zakwalifikowanie jej do osób ubogich. Równocześnie, chociaż jest ona osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i uskarża się na zły stan zdrowia, to jednak nie podnosiła, aby zachodziły w jej przypadku wyjątkowe okoliczności (jak np. niezdolność do pracy, obłożna choroba, znacznie ograniczona zdolność do samodzielnej egzystencji, straty wskutek nieprzewidzianych zdarzeń losowych), które mogłyby świadczyć o szczególnie trudnym położeniu lub powodować konieczność ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich kosztów utrzymania.
Suma wyszczególnionych we wniosku kosztów utrzymania mieści się przy tym w granicach od 1.613,13 do 1.813,13 zł. Nawet więc, gdyby przyjąć, że wszystkie one mają charakter niezbędny, różnica pomiędzy dochodem rodziny skarżącej (5.657,04 zł), a tymi kosztami wynosi prawie 4 tysiące zł i choć kwotę tą trzeba jeszcze pomniejszyć o wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla dwóch osób, nie budzi wątpliwości, że umożliwia ona wygenerowanie środków na uiszczenie wymaganego wpisu, w kwocie 200 zł, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony i jej męża.
Mając na względzie zaprezentowane wyżej okoliczności uznano, że wymóg, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.