Uzasadnienie
Wraz ze skargą z dnia 14 grudnia 2017 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym D. Ś. (reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego formularza skarżąca oświadczyła, iż samotnie wychowuje małoletnią córkę, zaś jej dochody z trudem wystarczają na zaspokojenie koniecznych potrzeb. Równocześnie oświadczyła, że jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 152 m2, posiada oszczędności, w kwocie ogółem 107,53 zł oraz samochód osobowy marki Toyota Avensis, rok prod. 2004. Nadto zadeklarowała, iż miesięczny dochód netto jej rodziny wynosi 3.014,12 zł, na co składa się jej wynagrodzenie za pracę (2.614,12 zł) oraz alimenty na córkę, w kwocie 400 zł (obecnie w toku jest sprawa o ich podwyższenie). Wyszczególniła przy tym obciążające ją koszty stałe, w miesięcznej kwocie ogółem 1.969,94 zł wymieniając wśród nich wydatki ponoszone w związku z zamieszkiwanym lokalem, opłatę za przedszkole, wydatki na rehabilitację i zajęcia dodatkowe córki oraz koszty utrzymania samochodu. Dodatkowo podniosła, iż nie stać jej na ponoszenie dodatkowych kosztów, takich jak leczenie uzębienia córki.
Do wniosku strona dołączyła zaświadczenie o wysokości pobieranego wynagrodzenia, kopię wyroku o zasądzeniu alimentów na córkę oraz dokumenty źródłowe dotyczące kosztów utrzymania.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe, do uiszczenia których strona jest obowiązana sprowadzają się zasadniczo do wpisu od skargi. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest przy tym decyzja orzekająca o odpowiedzialności skarżących - jako członkiń organu zarządzającego Fundacji, w zakresie zwrotu dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013. Przedmiotem sprawy nie jest tu więc należność pieniężna - gdyż ta została już ustalona wcześniej, w toku odrębnego postępowania zakończonego decyzją o zwrocie dofinansowania, wydaną wobec wspomnianej Fundacji, w której skarżące pełniły funkcje (decyzja nr [...] z dnia [...] - karta nr 233-237 akt administracyjnych), lecz kwestia wtórna, jaką jest nałożenie na skarżące odpowiedzialności za tę należność (podobnie uznał Naczelny Sąd Administracyjnyw postanowieniu z dnia 16 listopada 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II GZ 375/16 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA).
Stwierdzić zatem przyjdzie, że w sprawie tej pobierany jest wpis stały, w kwocie 200 zł, wynikającej z § 2 ust 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Powyższe stanowisko jest zgodne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 16 marca 2018 r.
W tym miejscu przyjdzie podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (wynikającej z art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w elementarnych potrzebach życiowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko NSA wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA).
Zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżąca do osób takich nie należy.
D. Ś. prowadzi wraz z córką dwuosobowe gospodarstwo domowe i uzyskuje regularne dochody, których suma wynosi nieco ponad 3 tysiące zł, co wprawdzie nie jest kwotą wysoką, jednak z drugiej strony też nie na tyle niską, aby mówić o ubóstwie zwłaszcza, że w toku postępowania nie podnoszono, aby zachodziły tu wyjątkowe okoliczności (jak np. obłożna choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym, niezdolność do samodzielnej egzystencji, straty wskutek nieprzewidzianych zdarzeń losowych), które mogłyby świadczyć o szczególnie trudnym położeniu lub powodować konieczność ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich, a równocześnie niezbędnych wydatków. Z oświadczeń strony nie wynika także, aby egzystowała w niedostatku, skoro zamieszkuje w lokalu o bardzo dużej powierzchni 152 m2, zaś na samo paliwo do samochodu przeznacza miesięcznie 300 zł. Trudno również uznać, aby o niedostatku świadczyły jej wywody o braku możliwości pokrycia kosztów leczenia stomatologicznego córki, skoro zamierzała je prowadzić w gabinecie stomatologicznym, w którym za samo wypełnienie zęba mlecznego pobierana jest opłata znacznie przekraczająca przeciętną cenę tego rodzaju usługi, bo wynosząca aż 450 zł (patrz: plan leczenia - karta nr 55 akt sprawy), zaś leczenie to mogłoby zostać przeprowadzone - przynajmniej w znacznej części - nieodpłatnie, w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
W tym kontekście nie sposób zgodzić się, aby uiszczenie wymaganego wpisu, w relatywnie niskiej kwocie 200 zł mogło narazić skarżącą i jej córkę na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu, czyli na niemożność zapewnienia minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA).
Mając na względzie zaprezentowane wyżej okoliczności uznano, że wymóg, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.