Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, w kwocie 300 zł B. G. złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
W treści tego formularza strona oświadczyła, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych. Posiada natomiast samochód osobowy marki[...], rok prod. 2007 (wartość około 10 tysięcy zł) oraz dom jednorodzinny o wartości 295 tysięcy zł obciążony "spłatą współwłasności", w kwocie 137 tysięcy zł.
Równocześnie wnioskująca podniosła, że pobiera wynagrodzenie za pracę, w miesięcznej kwocie netto 2.522,05 zł. Ma przy tym dwie córki studiujące poza miejscem zamieszkania i choć przekazywane są na nie alimenty, w kwocie ogółem 1.450 zł, to jednak miesięczne koszty ich utrzymania wynoszą 3.500-4.400 zł.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje.
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.
Odnosząc się do wniosku B. G. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.).
W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania aczkolwiek tylko w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie strony z wpisu od skargi.
Trzeba bowiem podkreślić, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA).
Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA).
Zdaniem rozpoznającego wniosek, o ile można przyjąć, że strona nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego, którego ten wniosek dotyczy, to w żadnym razie nie sposób uznać, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z rzeczonym postępowaniem.
Przyjdzie zauważyć, że miesięczny dochód netto przypadający na jej rodzinę wynosi 3.972,05 zł, co trudno uznać za kwotę niską (na dochód ten składa się wynagrodzenie wnioskującej za pracę, w wysokości 2.522,05 zł oraz alimenty na utrzymanie jej córek, w kwocie ogółem 1.450 zł).
W tym miejscu należy podkreślić, że sytuacja materialna gospodarstwa domowego B. G. została poddana szczegółowej analizie w zakresie innej sprawy zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SO/Gl 28/16, gdzie również ubiegała się ona o przyznanie prawa pomocy. W zakresie tej sprawy strona przedstawiła dokumentację źródłową, na podstawie której ustalono, że na obciążające ją konieczne koszty utrzymania składa się opłata za gaz (258,58 zł - należność za 2 miesiące, co daje miesięcznie 129,29 zł), opłata za energię elektryczną (181,58 zł), podatek od nieruchomości (123 zł - należność za kwartał, co daje na miesiąc 41 zł), opłaty za usługi telekomunikacyjne (198,77 zł oraz 89,99 zł co daje razem 288,76 zł), opłata za telewizję (64,90 zł) oraz opłata za wywóz śmieci (20 zł). Suma udokumentowanych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego strony wynosi zatem 984,11 zł. Do kosztów tych należy doliczyć wydatki związane z utrzymaniem dwóch jej córek studiujących poza miejscem zamieszkania, których miesięczna wysokość to 2.054,88 zł (średnia kwota ustalona w oparciu o nadesłany w ramach wspomnianej sprawy wyciąg bankowy, w którym ujęte zostały przelewy dokonane przez B. G. na rzecz córek w ciągu dwóch miesięcy, w kwocie ogółem 4.105,76 zł).
Jakkolwiek skarżąca podała we wniosku kwoty znacznie wyższe (razem do 4.400 zł miesięcznie) to jednak trudno zgodzić się, aby tak wysokie sumy mogły zostać uwzględnione jako konieczny i niezbędny koszt zmierzający do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jej córek, zwłaszcza że (co także wynika z w/w wyciągu bankowego), środki na ich utrzymanie przekazuje nie tylko skarżąca ale także ich babcia.
Suma wszystkich opisanych wyżej, dostatecznie uprawdopodobnionych kosztów miesięcznego utrzymania ponoszonych przez stronę wynosi zatem ogółem 3.038,99 zł.
W konsekwencji, różnica pomiędzy dochodem jej rodziny, a wspomnianą sumą kosztów to prawie 950 zł.
Uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o wydatki jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla jednej osoby (córki strony studiują poza miejscem zamieszkania, zaś dotyczące ich koszty wyżywienia i zakupu środków czystości zawierają się już w przywołanej wyżej kwocie 2.054,88 zł) stwierdzić przyjdzie, że na chwilę obecną, opłacenie całej kwoty wpisu od skargi wynoszącej 300 zł mogłoby narazić wyżej wymienioną na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu.
Z drugiej strony jednak, środki pozostające w dyspozycji wnioskodawczyni pozwalają na uiszczenie części tej opłaty, w kwocie 100 zł. Nadto, dochód uzyskiwany przez jej gospodarstwo domowe - choć nieco niższy niż w stanie faktycznym branym pod uwagę w w/w sprawie o sygn. akt IV SO/Gl 28/16, gdzie wynosił on 4.257,75 zł, przy aktualnym 3.972,05) - nadal umożliwia, przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu, dokonanie w najbliższych miesiącach oszczędności, które wystarczą na pokrycie ewentualnych pozostałych opłat sądowych, do uiszczenia których może zostać zobowiązana dopiero w przyszłości, a także na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika - o ile jego udział w postępowaniu uważa za potrzebny - bez narażenia na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu siebie i córek.
Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskodawczyni oraz wydatkami przeznaczanymi przezeń na utrzymanie - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności (warto tu choćby zwrócić uwagę, że na same usługi telekomunikacyjne strona wydatkuje miesięcznie prawie 300 zł) - nie sposób zgodzić się, aby mogła ona ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku częściowej partycypacji w kosztach niniejszego postępowania sądowego.
Mając na względzie powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. oraz w oparciu o art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.