Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działając z upoważnienia Rady Miasta w T., na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 43 ust. 1 i art. 31 ust.4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. nr 64, poz. 414) odmówił B. O. przyznania świadczenia gwarantowanego zasiłku okresowego uznając, że rodzina wnioskodawcy nie kwalifikuje się do tej formy pomocy. Na uzasadnienie stanowiska zawartego w decyzji przywołano treść przepisu art. 31 ust 4 a cytowanej ustawy o pomocy społecznej.
Decyzja powyższa została podpisana z upoważnienia Rady Miasta w T. z upoważnienia Prezydenta Miasta T. przez Zastępcę Prezydenta ds. Społecznych.
Od wskazanej decyzji B. O. wniósł odwołanie, domagając się w nim zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji I instancji podnosząc, iż został pozbawiony środków do życia i leczenia. Wskazał nadto, iż organ I instancji nie przedstawił okoliczności odnoszących się do wielkości dochodu uzyskiwanego przez rodzinę odwołującego, a dochód ten zdaniem odwołującego należało określić w odniesieniu do daty złożenia wniosku.
W wyniku rozpoznanego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 nr 79 poz. 856 ze zm.) decyzją Nr [...] z dnia [...] r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji stwierdzając, iż wydana została ona z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, a w konsekwencji tego z naruszeniem postanowień art. 156 §1 pkt 1 k.p.a..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na podpis widniejący pod decyzją organu administracji I instancji, a to podpis Zastępcy Prezydenta Miasta T. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, w aspekcie widniejącego w osnowie decyzji wskazania, iż organem wydającym decyzję jest Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działający z upoważnienia Rady Miasta w T., uznało, iż brak było upoważnienia do wydania powyższej decyzji przez Prezydenta
Miasta T., a w konsekwencji przez jego zastępcę. Powyższa okoliczność wypełniła zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego przesłanki zawarte w treści art. 105 k.p.a. bowiem właściwym do orzekania w I instancji był Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej. W konsekwencji decyzja wydana została przez podmiot niewłaściwy w sprawie.
B. O. nie godząc się z powyższym stanowiskiem organu administracji II instancji wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenia jej nieważności. Wskazał, iż nie cofnął odwołania i nie wniósł o umorzenie sprawy, lecz domagał się jej merytorycznego rozstrzygnięcia, a organ nie rozpoznał jego merytorycznych zarzutów, które poprzednio wskazane zostały w odwołaniu. Zdaniem skarżącego w postępowaniu administracyjnym nie zostały wskazane przyczyny stanowiące podstawę odmowy przyznania mu zasiłku okresowego, a w istocie spełnia on kryteria przyznania żądanego świadczenia, co zostało udokumentowane przedłożonym zaświadczeniem.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko co do braku właściwości rzeczowej organu administracji, który wydał decyzję w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wskazując nadto, iż właściwy organ administracji, którym jest Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. winien przeprowadzić nowe postępowanie dowodowe i wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Skarga została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005 r. Sygn. akt 4 II SA/Ka 1803/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uchylona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na ustalenie uprawnienia skarżącego do zasiłku okresowego gwarantowanego. Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przypadku stwierdzenia naruszenia właściwości rzeczowej zobowiązane było uchylić decyzję od której wniesiono odwołanie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a nie uchylić decyzję i umorzyć postępowanie organu I instancji.
Skargą kasacyjną wniesioną [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżyło powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy ze skargi B. O. do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 145 §1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) -poprzez nieuprawnione przyjęcie, że:
- - podstawą prawną rozstrzygnięcia odwołania, gdy decyzję w pierwszej instancji, wydał organ niewłaściwy rzeczowo, powinien być art. 138 §2 kpa, zamiast wskazywanego przepisu art. 138 §1 pkt 2 kpa, zastosowanie którego to przepisu -zdaniem Sądu - zamyka wnioskodawcy drogę do merytorycznego zbadania sprawy z jego wniosku o zasiłek okresowy gwarantowany;
- - organ odwoławczy, związany na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu I instancji, zobowiązany jest do uchylenia decyzji od której wniesiono odwołanie i przekazania sprawy o przyznanie zasiłku okresowego gwarantowanego do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w sytuacji, gdy w dacie wyrokowania to orzeczenie nie mogło zostać wykonane z uwagi na okoliczność, że od maja 2004 r. w wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) utraciła moc ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., a powyższego świadczenia tj. zasiłku okresowego gwarantowanego nie ma obecnie w katalogu świadczeń z pomocy społecznej, a nadto do wszczętych i nie zakończonych przed tą datą spraw mają zastosowanie przepisy nowej ustawy o pomocy społecznej (co z kolei zmuszałoby w ramach ponownego rozpatrzenia odwołania do wydania decyzji w treści osnowy analogicznej do treści decyzji Kolegium z [...] r. uchylonej przez Sąd).
Wyrokiem z dnia 08 marca 2006 r. sygn. I OSK 1016/05 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do wniosku skarżącego, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia odwołania, gdy decyzję w pierwszej instancji wydał organ niewłaściwy rzeczowo powinien być przepis art. 138 §1 pkt 2 k.p.a..
Sąd wskazał, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ niewłaściwy mija się z celem. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji w oparciu o art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. nie zamyka wnioskodawcy drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem w takim przypadku, organ uznany przez organ II instancji za niewłaściwy - będąc związany oceną prawną organu odwoławczego -zobowiązany jest do przekazania sprawy organowi właściwemu na zasadach określonych wart. 65 k.p.a. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości, ponieważ brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem I instancji (Zastępcą Prezydenta Miasta T. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o.postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Bezspornym jest, iż ewidentne naruszenie właściwości rzeczowej przez organ I instancji nakazywało wyeliminowanie wadliwej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a., co słusznie zostało uczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., albowiem hipoteza tego przepisu objęte są naruszenia każdego z rodzajów właściwości organu administracji publicznej takie jak właściwości rzeczowej, miejscowej czy instancyjnej.
Zgodnie z art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżona decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź też uchylając ta decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji.
Z kolei stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Taka sytuacja, a mianowicie konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ orzekający w I instancji, nie występowała w rozpoznawanej sprawie, gdyż należy podzielić ocenę organu administracyjnego, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przez organ niewłaściwy.
W tym stanie rzeczy przekazywanie sprawy do. ponownego rozpatrzenia przez organ niewłaściwy z oczywistych powodów mija się z celem.
Oczywistym jest także, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji w oparciu art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. in fine nie zamyka stronie skarżącej drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy, albowiem w takim przypadku, organ uznany przez organ odwoławczy za niewłaściwy - będąc związany oceną prawną organu II instancji -zobowiązany jest do przekazania sprawy organowi właściwemu na zasadach określonych w art. 65 k.p.a.., co zresztą wyartykułowano w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W końcu w rozpoznawanej przez organ odwoławczy sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości, a to dlatego, iż brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem I instancji (Zastępca Prezydenta Miasta T. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta).
W takiej sytuacji organ odwoławczy obowiązany był zastosować – co zresztą prawidłowo uczynił - uprawnienie orzecznicze określone wart. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. in fine, ponieważ w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego nie można stwierdzić nieważności decyzji.
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).