Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy przy Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek skarżącej z dnia 29 stycznia 2018 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wyżej wymienionego orzeczenia wyjaśnił, że skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z opłaceniem profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu albowiem po pierwsze, dochód jej rodziny pozwala na wygenerowanie pewnych oszczędności, a po drugie, pomimo wezwania skarżąca nie nadesłała wyciągów z rachunku bankowego swojego małżonka.
Pismem z dnia 21 kwietnia 2018 r. skarżąca wniosła sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia, domagając się przyznania pełnomocnika. Jednocześnie wyjaśniła, że jej mąż nie posiada rachunku bankowego natomiast wynagrodzenie, za świadczoną pracę w ramach samozatrudnienia, otrzymuje w gotówce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Ponadto wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Natomiast sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W tym miejscu należy podkreślić, że zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie (w sytuacji braku środków na pokrycie stosownych należności, np. wpisów). Prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1640412).
Jednocześnie z konstrukcji przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn akt I OZ 1228/14, LEX nr 1628658).
W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy i uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób należyty, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tej oceny nie zmieniają okoliczności podane w sprzeciwie. Sytuacja materialna skarżącej budzi uzasadnione wątpliwości Sądu, w szczególności jej oświadczenia nie znajdują w pełni potwierdzenia w przedstawionych dokumentach. Tym samym Sąd podziela ustalenia poczynione przez starszego referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia 10 maja 2018 r.
Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.