Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] Starosta G. po rozpatrzeniu wniosku W. S. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydium Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1968 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. W. S. zwrócił się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazując, że dnia [...] lipca 2014 r. siostra jego żony E. G., która była u żony w odwiedzinach i nie jest domownikiem, odebrała list polecony, w którym znajdowało się postanowienie Starosty G.. Ponadto strona wskazała, że w okresie od [...]lipca 2014 r. do [...]sierpnia 2014 r. uczestniczył w pieszej pielgrzymce do J. G., z tego powodu po powrocie wieczorem zapoznał się z treścią postanowienia.
Strona podniosła, iż związku z faktem, że osobiście nie odebrał korespondencji, nie miał możliwości by zachować wymagany 7-dniowy termin do złożenia zażalenia.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.odmówiło przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.
W uzasadnieniu organ po przytoczeniu treści przepisów prawa podniósł, iż okoliczności sprawy wskazują, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone na adres strony wskazany we wniosku o wznowienie postępowania, pod jego nieobecność a zatem zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 – dalej jako Kpa) doręczenie było skuteczne i od tej daty biegł termin do wniesienia zażalenia.
Organ podkreślił, że w rozpatrywanym przypadku bez znaczenia dla oceny zaniedbania strony jest podniesiona przez nią okoliczność wyjazdu na pielgrzymkę i nieposiadania lub niezabierania telefonu komórkowego. Organ wyjaśnił, że w interesie skarżącego z uwagi, iż oczekiwał on na rozstrzygnięcie organu w swojej sprawie, było zapewnienie w czasie gdy przebywał po za domem, takiego kontaktu z rodziną aby móc skorzystać ewentualnie, zgodnie z terminem, z możliwości złożenia w terminie środka odwoławczego.
Zdaniem organu skarżący nie wykazał w sposób uprawdopodobniony [...] racjonalny, że wystąpiła istotna, trwająca jakiś czas, przeszkoda do sprostowania wymogom dotyczącym terminowego skorzystania z środka zaskarżenia, a uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. S. zarzucając mu naruszenie:
- - art. 58 § 1 Kpa poprzez stwierdzenie, że skarżący nie wykazał sposób uprawdopodobniony ani racjonalny, że wystąpiła istotna, trwająca jakiś czas przeszkoda do sprostania wymogom dotyczącym terminowego skorzystania z środka zaskarżenia, a uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy,
- - art. 43 Kpa poprzez uznanie, że doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego -postanowienia Starosty G. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania- w rozumieniu w/w przepisu.
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i że wystąpiła tymczasowa przeszkoda do terminowego złożenia zażalenia. Skarżący w ślad za wnioskiem powtórzył, że w okresie od [...] lipca 2014 r. do [...]sierpnia 2014 r. uczestniczył w pieszej pielgrzymce do C. i z tego powodu dopiero po powrocie do domu, [...] sierpnia 2014 r. wieczorem zapoznał się z treścią postanowienia.
Dalej skarżący wyjaśnił, że po powrocie otrzymał informację od żony potwierdzoną przez siostrę żony, że to właśnie jej siostra odebrała korespondencję. Zdaniem skarżącego fakt, kto odebrał korespondencję w dniu [...]lipca 2014 r. miał drugorzędne znaczenie, bowiem została ona pozostawiona na jego biurku bez przekazania informacji, że nadeszła, a z jej treścią mógł się zapoznać dopiero w dniu [...] sierpnia 2014 r.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący dodatkowo podniósł, że przed wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania spotkał się ze starostą, który poinformował go, że nie ma przeszkody aby udał się na pielgrzymkę, gdyż sprawa będzie później załatwiona, ponieważ jest okres urlopowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie w dniu 29.04.2015r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa po0mocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Postanowieniem z dnia 12 maja 2015r, Sąd przyznał skarżącemu pełnomocnika z urzędu (k.41).
Pismem z dnia [...].07.2015r. pełnomocnik podtrzymał skargę obszernie ją uzupełniając i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO oraz zasądzenie zwrotu kosztów udzielonej pomocy prawnej. Nadto pełnomocnik podniósł, iż skarga dotyczy również postanowienia SKO z dnia [...] grudnia 2015r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, albowiem podany jest numer tego postanowienia w skardze. Poza tym pełnomocnik wskazał, iż żona skarżącego, która jest osobą schorowaną, nie jest zainteresowana sprawą odzyskania nieruchomości wobec czego celowo i złośliwie nie powiadomiła męża o przesyłce, którą odebrała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 – dalej jako Kpa), Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
Wobec powyższego w pierwszej kolejności obowiązkiem organu było ustalenie czy nastąpiło faktycznie uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W ocenie składu orzekającego uchybienie terminu jest niewątpliwe, co potwierdza również złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.
Jak wynika z akt sprawy postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania zostało doręczone w dniu [...] lipca 2014 r. Zatem ostatnim dniem 7 dniowego terminu na wniesienia zażalenia był dzień [...] sierpnia 2014 r. Tymczasem skarżący stosowne zażalenie złożył dopiero w dniu [...] sierpnia 2014 r.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, ze skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia.
W tym miejscu odnieść należy się do zarzutu skarżącego dotyczącego prawidłowości doręczenia postanowienia organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy doręczenie postanowienia nastąpiło pod nieobecność skarżącego w trybie doręczenia zastępczego o którym mowa w art. 43 Kpa.
Zgodnie z art. 43 Kpa W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.
Doręczenie przewidziane w tym przepisie jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.
Odnośnie pierwszej przesłanki wskazać należy, iż bez wątpienia co potwierdza sam skarżący w dniu doręczenia pisma nie był on obecny w mieszkaniu.
Oceniając drugą przesłankę wskazać należy, iż przesyłkę odebrał dorosły domownik. Co prawa skarżący we wniosku o przywrócenie terminu jak i w skardze wskazywał, że korespondencję odebrała E. G. – siostra jego żony, która nie jest domownikiem, to jednakże należy mieć na uwadze, iż twierdzenia skarżącego nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia organu I instancji przesyłkę odebrała żona skarżącego S. B., która bez wątpienia można uznać za dorosłego domownika.
Odnośnie podjęcia się przez dorosłego domownika oddania pisma wskazać należy, iż jeżeli dorosły domownik, o którym mowa w art. 43 Kpa nie odmawia przyjęcia od doręczyciela przesyłki, której nie jest adresatem, to wówczas oznacza to, że podjął się oddania przesyłki adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594). Podjęcie się przez dorosłego domownika doręczenia przesyłki adresatowi nie musi być bowiem potwierdzone na piśmie, ponieważ obowiązek taki nie wynika z obowiązujących uregulowań prawnych (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 192/07, LEX nr 494066).
Wobec powyższego uznać należy, iż doręczenie postanowienia organu I instancji w trybie tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 Kpa było skuteczne, a co za tym idzie, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Tym samym zarzut naruszenia art. 43 Kpa nie mógł zostać uwzględniony. Należy także podkreślić, iż pełnomocnik skarżącego nie kwestionuje odebrania przesyłki przez żonę skarżącego jedynie podnosi, iż między małżonkami istnieje konflikt, w związku z czym skarżący o przesyłce nie został celowo powiadomiony. Należy zauważyć, iż stosunki panujące między małżonkami nie mogą usprawiedliwiać zawinienia w niedochowaniu terminu. Tym bardziej skarżący wiedząc o konflikcie pomiędzy nim. A małżonką winien dochować należytej staranności i dbałości jeśli chodzi o odbieranie korespondencji podczas jego nieobecności.
Na gruncie niniejszej sprawy nie ulega również wątpliwości, że strona dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia stosownego wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że o postanowieniu organu I instancji dowiedział się w dniu [...] sierpnia 2014 r. po powrocie z pielgrzymki, w tym dniu więc ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu [...] sierpnia 2014 r., a więc z zachowaniem 7 dniowego terminu.
Przechodząc do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu wskazać należy, iż stosownie do przywołanej wyżej regulacji prawnej warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o interesy swoje.
O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość jego przywrócenia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie ustawowego terminu, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozpoznaniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymywaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako nie dołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy).
Jako okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu skarżący wskazał udział w dniach od [...] lipca 2014 r. do dnia [...] sierpnia 2014 r. w pielgrzymce.
W ocenie składu orzekającego udział w pielgrzymce nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Nie ulega wątpliwości, iż udział w pielgrzymce zależy od woli strony i nie jest przeszkodą obiektywną. Nie jest to przeszkoda nagła i nie dająca się przewidzieć. Udział w takiej pielgrzymce jest planowane z wyprzedzeniem. W ocenie Sądu strona dbając należycie o własne interesy wiedząc, iż w czasie jego nieobecności może wpłynąć do niego korespondencji mógł udzielić pełnomocnictwa członkowi rodziny do działania w jego imieniu, w tym do wniesienia zażalenia, które po powrocie skarżący mógłby uzupełnić.
W piśmie z dnia [...]stycznia 2015 r. skarżący podnosi dodatkowo, iż w trakcie rozmowy ze Starostą zapewniono go, że może udać się na pielgrzymkę, ponieważ jest okres urlopów i sprawa nie zostanie szybko załatwiona. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż powyższą okoliczność skarżący podniósł dopiero w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. nie powołując się na nią we wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto okoliczność ta, w ocenie Sądu nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Strona wiedząc, iż zapadło rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2014 r. przywracające termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz mając na uwadze terminy załatwienia spraw mogła się spodziewać, iż w czasie jego nieobecności zapadnie rozstrzygnięcie.
W tym stanie rzeczy, wobec nieuprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.
Na marginesie należy stwierdzić, iż Sąd nie miał wątpliwości, iż skarga dotyczy postanowienia SKO odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, albowiem w taki wyraźny sposób została zatytułowana i wynika to z jej treści. Istotnie skarżący zapewne omyłkowo podał w niej numer postanowienia SKO z tej samej daty stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zresztą skarżący nie kwestionuje okoliczności uchybienia terminu, a wręcz ją potwierdza i uzasadnia, że nie mógł terminu dochować bowiem od [...]07.2014r. do [...].08.2014r. przebywał na pielgrzymce w C.. Od postanowienia SKO stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia skarżącemu przysługiwał środek odwoławczy, o którym został prawidłowo pouczony.
O kosztach Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku zasądzając od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego za pomoc prawną udzieloną przez adwokata ustanowionego z urzędu, na podstawie art.205 p.p.s.a. i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz.461).