Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 05 lutego 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 155/09 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, iż zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia. Dalej NSA przestawił treśc uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu.
W uzasadnieniu swojego wyroku, WSA w Poznaniu wskazał na stan faktyczny i prawny sprawy, w tym na okoliczności zwolnienia R.Z. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...], Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. R.Z., przyznano świadczenia wynikające ze zwolnienia ze służby oraz emeryturę wojskową, a następnie, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono mu świadczenia z tytułu odprawy oraz ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń, R.Z. wystąpił z wnioskiem o zwrot potrąconych świadczeń. Ministerstwo Obrony Narodowej pismem z dnia [...] stycznia 2007 r., Nr [...] w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby, przesłanym do terenowych organów administracji wojskowej, zobowiązało te organy do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności są one nienależne, bowiem podstawa prawna tego świadczenia odpadła.
Po przywróceniu do służby wojskowej R.Z. odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych świadczeń.
Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. decyzją z dnia 5 września 2008 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, z późn. zm.) oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 241, z późn. zm.), a także rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U. Nr 66, poz. 613, z późn. zm.), odmówił R.Z. zwrotu kwot potrąconych z uposażenia. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję i stwierdził, że w spornym okresie skarżący nie pełnił służby wojskowej, ale otrzymał od Ministerstwa Obrony Narodowej należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w szczególności dwunastomiesięczne uposażenie i odprawę wojskową.
Do chwili przywrócenia do służby wojskowej otrzymywał również emeryturę wynoszącą 50-70% uposażenia. Zwrotu tych świadczeń skarżący odmówił. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie skarżący pozostawał w stosunku służbowym, ale nie jako pełniący wówczas czynną służbę wojskową, w związku z czym, prawo do uposażenia powiązane zostało z faktycznym podejmowaniem służby.
Na powyższą decyzję R.Z wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, twierdząc, że należą mu się świadczenia finansowe za okres od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 14 maja 2006 r. niewypłacone w całości z powodu dokonanego potrącenia.
W wyroku z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 155/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, stwierdzając nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wskazał, że przedmiotem badania jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia, jako świadczenia nienależnego.
WSA w Poznaniu wskazał, że zasadniczym i jedynym zagadnieniem prawnym w rozpoznawanej sprawie jest dopuszczalność wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu kwoty potrąconej z uposażenia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, zasadnie wskazano w skardze, że w obowiązującym stanie prawnym regulowanym w szczególności przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie ma podstawy prawnej do orzekania w drodze decyzji administracyjnej we wskazanej kwestii. Dodatkowo też Sąd podniósł, że w podstawach prawnych rozstrzygnięć organów wojskowych wskazuje się przepisy wyznaczające właściwość organów wojskowych w różnych sprawach, brak zaś wskazania przepisu materialnoprawnego dającego podstawę do wydania skarżonych decyzji. Niewystarczające jest zatem w tym zakresie wskazanie przez organ pierwszej instancji art. 104 § 1 k.p.a., gdyż przepis ten odnosi się jedynie do formy załatwienia sprawy administracyjnej, ale samodzielnie nie może być uznany za podstawę rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony w postępowaniu. Na marginesie Sąd zauważył, że podstawą prawną podjętych decyzji nie może być także przywoływane w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji pismo Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej w sprawie postępowania i uprawnień żołnierzy, którym stwierdzono nieważność decyzji o zwolnieniu ich ze służby wojskowej.
W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone decyzje - jako pozbawione podstawy prawnej - zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a więc spełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Nie tylko bowiem organy w swoich rozstrzygnięciach nie wskazują podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia, ale też w przepisach ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie ma przepisu zezwalającego organowi na podjęcie decyzji takich jakie podjęto w rozpoznawanej sprawie.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną złożył Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 104 ust. 1 i art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U z 2008 r. Nr 141 poz. 892), poprzez wadliwe przyjęcie, że przepisy te nie stanowiły właściwej podstawy prawnej do rozstrzygnięcia sprawy odmowy zwrotu potrąconych świadczeń w zaskarżonej decyzji; art. 103 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżącemu niesłusznie potrącono należności, do których utracił prawo w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego oraz naruszenie art. 81 wskazanej wyżej ustawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżącemu przysługuje uposażenie, dodatki i inne należności oznaczone w art. 73 od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi; a nadto 2)naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku oraz art. 200 powołanej wyżej ustawy, poprzez nieuzasadnione zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kwoty 2,417,00 tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Dlatego też stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby, nie uprawnia żołnierza do uposażenia za czas przypadający pomiędzy datą zwolnienia a datą rozpoczęcia ponownego pełnienia służby po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności. W niniejszej sprawie nie miała bowiem miejsca kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz służby nie pełnił.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną R.Z. wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu przychylił się do stanowiska Sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną.
NSA podniósł, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r., uznając, że organy nie miały podstawy prawnej do rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej w kwestii odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu kwot potrąconych z uposażenia.
Naczelny Sąd Administracyjny - powołując się na orzecznictwo uznał, że w rozpoznawanej sprawie właściwy jest sąd administracyjny.
Odnosząc się do istoty decyzji administracyjnej, NSA zauważył, iż w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II PZP 7/09, Sąd Najwyższy podkreślił, że w nowszym orzecznictwie i doktrynie występuje liberalne podejście do poszukiwania podstaw prawnych decyzji, aż do stanowiska dopuszczającego jej domniemanie (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., I OSK 568/06). Tylko bowiem taki sposób podejścia gwarantuje stronie odpowiedni poziom ochrony.
Zdaniem NSA, w przedmiotowej sprawie, jak i w sprawie w której orzekał Sąd Najwyższy we wskazanym wyżej orzeczeniu, nie zachodzi potrzeba domniemania formy decyzji. Mając bowiem na uwadze brzmienie art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych można przyjąć, że forma decyzji daje się wyprowadzić z ustawy w sposób dorozumiany, co odpowiada przyjmowanemu obecnie bardziej liberalnemu podejściu do tego zagadnienia. Za tego typu stanowiskiem przemawia także wykładnia systemowa i funkcjonalna. Przede wszystkim nie jest argumentem przeciwko rozstrzygnięciu w formie decyzji w sprawach o potrącenie części uposażenia i o odsetki okoliczność, że w niektórych przepisach dotyczących praw majątkowych żołnierza zawodowego ustawa wyraźnie stanowi o wydaniu decyzji. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do rozwiązań wzajemnie sprzecznych, co Sąd zilustrował przykładami rozwiązań z analizowanej ustawy.
Ponadto NSA zauważył, że do stwierdzenia w omawianych sprawach właściwości sądów administracyjnych nie jest konieczne jednoznaczne ustalenie, że sprawy te są rozstrzygane w formie decyzji administracyjnej; sądy te są właściwe także w razie przyjęcia konstrukcji innych aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W niniejszej sprawie także z rozstrzygnięcia decyzji organu odwoławczego opartego na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz uzasadnienia tej decyzji wynikało, że organ ten uznał, iż przedmiotowy wniosek winien być rozpoznany w postępowaniu administracyjnym, a jeśli tak, to postępowanie to winno zakończyć się stosowną decyzją. Zatem z tytułu prawa do uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługuje roszczenie (art. 75 ust. 1 ustawy), o którym rozstrzygają właściwe organy wojskowe w drodze decyzji (rozkazu personalnego), od której można wnieść skargę do sądu administracyjnego (art. 8 ust. 1 ustawy).
Zauważyć ponadto należy, że w rozpoznawanej sprawie wydana decyzja jest negatywna, odmawia bowiem skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego w postaci świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia. Decyzja ta zatem nie nakłada obowiązku, ani nie nadaje uprawnień, a w takiej właśnie sytuacji konieczne byłoby podanie szerszej podstawy prawnej.
Za Sądem Najwyższym NSA powtórzył, że sposoby rozumienia i stosowania przepisów określone są głównie przez sądy, zwłaszcza najwyższe. Jeżeli zatem w określonym przedmiocie istnieje ustalona praktyka sądowa, zgodna z powszechnie przyjętymi metodami wykładni prawa, to jej podważenie – w niezmienionym kontekście społecznym i prawnym – nawet mające podstawę w prawidłowych metodach wykładni, należy uznać za prawnie nieuzasadnione. Stabilizacja orzecznictwa jest bowiem wymagana przez zasadę pewności prawa, należącą do istoty państwa prawnego, o czym stanowi art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stabilność orzecznictwa jest zatem istotną wartością konstytucyjną, która zawsze powinna być uwzględniana przy wykładni prawa.
Nie można zatem przyjąć, aby w niniejszej sprawie były podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia. NSA stwierdził, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, a Sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać sprawę merytorycznie. W związku z tym ustosunkowanie się do innych zarzutów skargi kasacyjnej przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, byłoby przedwczesne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 zd. 1 ppsa). W niniejszej sprawie oznacza to, że skład orzekający obowiązany jest rozpoznać sprawę merytorycznie.
Wskazać zatem należy na pozostałe zarzuty skargi, poza tym, z którego wynika, iż skarżący za nieprawidłowe uważa zastosowanie w niniejszej sprawie administracyjnej formy prawnej decyzji. Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 71 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 w zw. z art. 74, art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że możliwe jest ustalenie wypłaty świadczenia w innej wysokości niż przysługująca z mocy przepisów. Zarzucono też naruszenie art. 103 ustawy pragmatycznej w zw. z art. 87 i nast. Kodeksu pracy poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy wyznaczają one granice dokonywania potrąceń ze świadczeń należnych żołnierzom zawodowym, oraz art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy, co w konsekwencji spowodowało potraktowanie świadczeń wypłaconych skarżącemu w 2003 r. jako świadczeń nienależnych. Zarzucono też naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 kpa, art. 6 w zw. z art. 138 kpa, art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 138 kpa.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Kaliszu z dnia [...] września 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego w postaci zwrotu kwoty potrąconej przy wypłacie uposażenia.
Na wstępie Sąd wskazuje, iż w decyzji organu I instancji podano, że podjęta została z urzędu i na podstawie wniosku R.Z. "o odsetki". Na pytanie Sądu, radca prawny Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu odpowiedział, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. nie posiada wniosku, na podstawie którego wydał decyzję nr [...]. W oparciu o nadesłane akta Rejonowego Sądu Pracy w Poznaniu w sprawie: sygn. [...], Sąd ustalił, iż w pozwie o zapłatę z dnia 03 października 2007 r. skierowanym przez Skarżącego do Sądu Rejonowego w Poznaniu (tom I akt, sygn. [...]), Skarżący żądał zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – statio fisci: Szefa Wojewódzkiego Sztabu wojskowego w Poznaniu kwotę [...] złotych, która obejmowała odprawę, ekwiwalent za urlop., odszkodowanie, wraz z ustawowymi odsetkami od 15 lipca 2006 r. Skarżący wyjaśnił w pozwie, że w dniu 18 sierpnia 2006 r. sporządzono rozliczenie należności żołnierza przywróconego do służby.
Z należności przysługujących żołnierzowi za okres pozostawania poza służbą wojskową wskutek wadliwej decyzji, potrącono kwoty otrzymane w dniu zwolnienia tj. 31 stycznia 2003 r. W nawiązaniu do powyższego Sąd stwierdza, iż rozliczenie, na które powołuje się skarżący w pozwie, znajduje się w ww. aktach SR (tom I, k-46), i wskazuje się w nim – jako należności otrzymane w dniu zwolnienia 31. stycznia 2003 r. – kwotę [...] złotych.
Dla porządku Sąd wyjaśnia, iż przedmiotową sprawę Sąd Rejonowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 maja 2008 r. ([...]) przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, następnie Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 lipca 2008 r. ([...]) zmienił ww. postanowienie SR w tym zakresie, że przekazał przedmiotową sprawę Komendantowi Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. w celu nadania jej biegu na drodze służbowej w trybie administracyjnoprawnym.
Tak więc w sprawie administracyjnej prowadzonej przez organy administracji wojskowej, powyższy pozew stanowił wniosek żołnierza o spełnienie jego żądań. W nawiązaniu do powyższego zauważyć należy, iż błędnie w decyzji I-szoinstancyjnej podano, że organ rozpoznawał sprawę z urzędu.
Odnosząc się do meritum sprawy w zakresie, w jakim była rozpoznawana przez organy administracji wojskowej, tj. w zakresie żądania zwrotu kwoty potrąconego uposażenia, wskazać należy na przepisy ustawy z 11 września 2003 r. o zawodowej służbie wojskowej w brzmieniu obowiązującym w dniach wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej (Dz. U. Nr 179. poz. 1750 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm. – dalej Kodeks pracy).
Przepis art. 103 ust. 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej stanowi, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl zaś art. 87 § 1 i art. 91 § Kodeksu pracy, w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, wymagany jest tytuł wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. W niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, takiego oświadczenia skarżący nie złożył. Wobec powyższego uznać należy, iż organ dokonując potrąceń naruszył wyżej wskazane regulacje.
Jednakże powyższe, w ocenie Sądu nie oznacza, iż organ niezasadnie odmówił zwrotu dokonanego potrącenia. W tym miejscu wskazać należy, iż skoro art. 103 ustawy o zawodowej służbie wojskowej odsyła do przepisów Kodeksu pracy, to oprócz wyżej wymienionych przepisów art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy, znajdują również zastosowanie przepisy ogólne Kodeksu pracy m. in. art.
8. Zgodnie z powyższym przepisem nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
W doktrynie wskazuje się, iż nikt nie może "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, tj. regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także owe pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego", (Komentarz do art. 8 kodeksu pracy (Dz.U.98.21.94), [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.).
Również w orzecznictwie sądów powszechnych zwraca się uwagę, iż art. 8 Kodeksu pracy nie kształtuje praw podmiotowych, nie zmienia i nie modyfikuje praw, jakie wynikają z innych przepisów prawa. Przepis ten upoważnia sąd do oceny, w jakim zakresie, w konkretnym stanie faktycznym, działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie jego prawa i nie korzysta z ochrony prawnej. Ponadto w wyroku z dnia 20 grudnia 2006 r. I PK 171/06, OSNP 2008/3-4/34 Sąd Najwyższy wskazał, iż otrzymanie przez pracownika samorządowego przechodzącego na emeryturę dwóch świadczeń: odprawy emerytalnej i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.); sprzeczność ta wyrażała się w nieusprawiedliwionym uprzywilejowaniu tego pracownika w porównaniu z pracownikami urzędu państwowego, przy uwzględnieniu, że pracownik samorządowy otrzymuje przy przejściu na emeryturę równowartość rocznych zarobków wypłacaną z funduszy publicznych.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż wykorzystywanie przez skarżącego jego uprawnienia do ochrony uposażenia od dokonywania potrąceń bez jego zgody w sytuacji, gdy pobrał on już inne świadczenia, uznać należy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W niniejszej sprawie, żądanie przez skarżącego zwrotu potrąconych mu po przywróceniu do służby świadczeń uznać należy za wykonywanie uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Nie do pogodzenia z powyższą zasadą jest otrzymanie przez żołnierza zawodowego zarówno świadczeń z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej jak i uposażenia za ten sam okres tak, jakby pozostawał w służbie.
Zatem nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego jest otrzymanie przez skarżącego dwóch świadczeń, które wzajemnie w tym samym okresie się wykluczają. Nie można bowiem otrzymać uposażenia za zwolnienie ze służby w sytuacji, gdy na mocy decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji, skarżącemu przysługuje uposażenia za pełnienie służby.
Wobec powyższego uznać należy, iż organ - dokonując potrącenia, co prawda naruszył dyspozycję art. 87 § 1 i art. 91 § 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jednakże z uwagi na art. 8 Kodeksu pracy - orzeczenie o odmowie zwrotu potrąconych świadczeń jest w pełni uzasadnione. Należy dodać, iż powyższy pogląd prawny na tle art. 8 Kodeksu pracy wyrażony został w kilku wyrokach WSA w Poznaniu, podejmowanych w ostatnim okresie w sprawach w przedmiocie uposażeń żołnierzy (m. in. wyrok z dnia 24 marca 2010r. IV SA/ Po 913/09; wyrok z dnia 3 marca 2010r. IV SA/Po 350/09; wyrok z dnia 3 marca IVSA/Po 561/ 09).
W świetle powyższego poglądu prawnego, skład orzekający nie dopatruje się w zaskarżonej decyzji wad proceduralnoprawnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak sentencji.
Na marginesie Sąd zauważa, iż w pozwie do Sądu Rejonowego skarżący sformułował także drugie żądanie (dotyczące odsetek od zaległych uposażeń), poza tym w kwestii potrąconej kwoty, co stanowiło przedmiot orzekania przez organy w niniejszej sprawie administracyjnej, wytyczając granice sprawy administracyjnej, w której rozstrzyga sąd administracyjny.
MZ