Uzasadnienie
Decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 3 i art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24.08.1991r o Państwowej Straży Pożarnej (zwanej dalej ustawą) zwolniono I. Ł. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt. 4 cytowanej ustawy strażaka zwalnia się ze służby w przypadku skazania przez sąd prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
I. Ł. odwołał się od tej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, że wyrok będący przyczyną zwolnienia zapadł w okresie pełnienia przez niego służby przygotowawczej w KM PSP w Poznaniu na stanowisku stażysty a skazanie dotyczyło czynu popełnionego na przełomie lat 1996/1997. W momencie starania się o przyjęcie do PSP jak również w momencie mianowania nie toczyło się wobec niego żadne postępowanie karne. Od chwili skazania do zwolnienia ze służby z dniem [...] był kolejno mianowany na stanowiska młodszego ratownika, ratownika i starszego ratownika. Z dniem [...] został mianowany na stałe decyzją Komendanta Miejskiego PSP. W okresie od popełnienia przestępstwa nie naruszał porządku prawnego, założył rodzinę, cieszył się dobrą opinią w miejscu zamieszkania i pełnienia służby. Szkodę wyrządzoną przestępstwem naprawił a karalność czynu za który został skazany uległa przedawnieniu w [...] a termin zatarcia skazania przypada na [...]. Fakt zwolnienia ze służby stanowi realne zagrożenie dla bytu materialnego rodziny.
Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu stwierdzono, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] uznano I. Ł. winnym przestępstwa z art. 199 § 1 kk w zw. z art. 58 kk, wymierzając mu karę 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby oraz 1000zł grzywny. Zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy zwolniono I. Ł. ze służby w PSP.
Na powyższą decyzję I. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem ze względu na błędne przyjęcie, że zachodzą przesłanki z art. 43 ust.2 pkt 4 ustawy. Zdaniem Skarżącego ustawa o PSP dopuszcza możliwość pełnienia służby w organach PSP przez osobę karaną i w związku z tym należy przyjąć, że zwolnienie strażaka w trybie art. 43 ust. 2 pkt 4 może nastąpić tylko w sytuacji, w której skazanie prawomocnym wyrokiem nastąpiło w okresie trwania stosunku służbowego. Nadto Skarżący twierdzi, że jego zwolnienie mogło nastąpić jedynie w oparciu o przepis art. 52 § 2 kp w zw. art. 5 kp oraz, że wykonanie decyzji nr [...] nastąpiło z naruszeniem przepisu zawartego w art. 45 ust. 2 ustawy.
W uzupełnieniu skargi w piśmie z dnia [...] Skarżący podniósł dodatkowo, że wpłynięcie informacji o osobie z Krajowego rejestru Karnego nie miało miejsca samoistnie, lecz nastąpiło po złożeniu przez Komendanta Miejskiego PSP zapytania o udzielenie informacji o osobie na podstawie art. 6 pkt 9 ustawy o KRK.Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 3 tej ustawy takie zapytanie powinno zawierać wskazanie postępowania w związku z którym zachodzi potrzeba uzyskania danych o osobie. Skarżący nie zgadza się także z twierdzeniem, że zwolnienie ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy ma charakter obligatoryjny. Przepis ten jest niespójny z art. 28 oraz art. 114 c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 114 c ust.
2. Kolejnym zarzutem zdaniem Skarżącego jest naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa. W [...] do Komendy Miejskiej PSP wpłynęły informacje o skazaniu 6 strażaków prawomocnymi wyrokami sądu, a tylko 2 z nich zostało zwolnionych ze służby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przytoczono argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] nr [...]. Nadto stwierdzono, że w myśl art. 43 ust. 3 pkt 4 ustawy zwolnienie ma charakter obligatoryjny, nie przewidziano od niego odstępstw. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 45 ustawy organ stwierdził, że decyzję o zwolnieniu Skarżący odebrał osobiście w dniu [...], nie pozostając na zwolnieniu lekarskim. Zwolnienie Skarżący uzyskał i dostarczył do Komendy po skutecznym doręczeniu mu decyzji o zwolnieniu ze służby. Bezzasadne jest również twierdzenie o nieprawidłowości w doręczeniu postanowienia o nadaniu w/w decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zostało ono bowiem doręczone na adres zawarty w aktach osobowych, stanowiący jednocześnie adres do korespondencji i odebrane zgodnie z art. 43 kpa. Kolejne rozstrzygnięcia w sprawie kierowano na adres tymczasowego zamieszkania podany przez Skarżącego w odwołaniu.
W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 52 kp organ wyjaśnił, że stosunek służbowy strażaka ma charakter administracyjno-prawny, nie jest to stosunek pracy. Nadto powoływanie się na przepis art. 114 c ustawy jest nietrafnym argumentem, ponieważ artykuł ten dotyczy służby kandydackiej pełnionej na zasadach szczególnych ustalonych w odrębnym rozdziale ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna a zaskarżona decyzja wolna od uchybień pociągających za sobą konieczność jej uchylenia. Skarżący rozpoczął służbę w PSP jako stażysta w dniu [...] i w tym charakterze pełnił ją do [...]. Od dnia [...] do [...] pełnił służbę jako młodszy ratownik a następnie jako ratownik. (k. 114akt).
Decyzją Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] został zwolniony ze służby. Przyczyną zwolnienia było powzięcie informacji o skazaniu prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. [...] za przestępstwo z art. 199 § 1 kk w zw. z art. 58 kk. Fakt ten jest bezsporny.
Zgodnie z treścią art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy zwalnia się strażaka, który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zasadna.
Ustawa z dnia 24. 08.1991r o Państwowej Straży Pożarnej określa cele i zadania tej formacji. Artykuł 43 ust. 2 pkt 4 ustawy stanowi, że zwalnia się ze służby strażaka, który został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. W świetle tego przepisu bezsporne jest to, że w takim przypadku następuje obligatoryjne zwolnienie strażaka. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że dotyczy to tylko sytuacji, gdy skazanie takim wyrokiem nastąpiło w okresie trwania stosunku służbowego. Analiza przedmiotowego przepisu pozwala na twierdzenie, że zwolnienie ze służby z tej przyczyny następuje zawsze w przypadku skazania za przestępstwo umyślne, niezależnie od czasu, kiedy zostało popełnione.
Skarżący podnosi, że ustawa o PSP dopuszcza możliwość pełnienia służby przez osobę karaną albowiem wynika to wprost z art. 28 ustawy. Przepis ten stanowi, że służbę w PSP może pełnić obywatel polski, nie karany za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że służbę w PSP może pełnić tylko i wyłącznie osoba nie karana za przestępstwa w nim wymienione. Nie można zatem podzielić zarzutu Skarżącego, że ustawa dopuszcza możliwość pełnienia służby przez osobę karaną. Nie zachodzi również żadna sprzeczność między treścią art. 28 ustawy a art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy. Przepis art. 28 ustawy określa wyraźnie kto może pełnić służbę w PSP, a mianowicie osoba nie karana za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe.
Natomiast przepis art. 43 ust. 2 pkt 4 mówi, że zwalnia się strażaka, który został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. A zatem art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy wskazuje konkretnie, że skazanie za przestępstwa wymienione w tym przepisie skutkuje zwolnieniem strażaka ze służby. Niezasadne jest także twierdzenie Skarżącego, że zwolnienie strażaka w trybie określonym w art. 43 ust. 2 pkt 4 może nastąpić tylko w sytuacji, gdy skazanie prawomocnym wyrokiem sądu nastąpiło w okresie trwania stosunku służbowego. Art. 31 ustawy wskazuje jako moment nawiązania stosunku służbowego dzień mianowania na stanowisko służbowe, a w przypadku stanowisk, dla których przepisy ustawy przewidują powołanie - z dniem powołania na stanowisko. Przepis art. 43 ust. 2 pkt stanowi wyraźnie o tym, kiedy zwalnia się strażaka.
W świetle analizowanego przepisu nie ma żadnego znaczenia moment nawiązania stosunku służbowego. Jedyną konieczna przesłanką jest fakt skazania prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Bezsporne jest, że takie skazanie nastąpiło w okresie pozostawania przez Skarżącego w służbie w PSP. Zrozumiałe jest twierdzenie, że w uzasadnionych wypadkach, nawet gdy skazanie ma miejsce przed wstąpieniem do służby, a ujawnienie faktu karalności następuje po przyjęciu kandydata nie ma żadnych przeszkód do zastosowania trybu przewidzianego w art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy. Jest to słuszne i uzasadnione z uwagi na charakter służby w PSP. Wynika to z celów działania do jakich została powołana Państwowa Straż Pożarna. Przepis art. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że powołuje się PSP jako zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formację, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.
Do podstawowych zadań PSP należy między innymi organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń. rodzaju działalności prowadzonej przez strażaków. Strażacy są osobami zobowiązanymi do udzielania pomocy innym w sytuacjach zagrożenia ich dóbr, życia. Strażacy udzielając pomocy niejednokrotnie a właściwie zawsze znajdują się w różnych, zagrożonych miejscach. Nie sposób wyobrazić sobie, że strażakiem jest osoba skazana za jakiekolwiek przestępstwo, a w szczególności za przestępstwo kradzieży. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że strażakami powinny być osoby uczciwe, które w ramach swoich zadań będą organizować i prowadzić akcje ratownicze. Podkreślenia wymaga fakt, że w myśl art. 30 pkt 1 ustawy podejmując służbę w PSP strażak składa ślubowanie, w którym zobowiązuje się do bycia " ofiarnym i mężnym w ratowaniu zagrożonego życia ludzkiego i wszelkiego mienia - nawet z narażeniem życia".
Nie sposób zatem godzić się na pozostawanie w takiej służbie osoby karanej, w szczególności za kradzież.
Przepis art. 43 ust. 2 ustawy wymienia przyczyny obligatoryjnego zwolnienia strażaka ze służby. Każda z wymienionych podstaw obligatoryjnego zwolnienia strażaka ma tak duży ciężar gatunkowy, że uniemożliwia pozostawienie strażaka w dotychczasowej służbie. Jest to wspólna cecha wszystkich podstaw mimo wywodzenia się ich z różnych zdarzeń i okoliczności. Fakt wystąpienia jednej z nich w konkretnej sprawie musi być bezsporny. Chodzi tu bowiem o stosowanie normy prawnej o charakterze wyraźnie restrykcyjnym, kiedy to przy interpretowaniu treści przepisu powinna być stosowana w pierwszej kolejności wykładnia gramatyczna. W niniejszej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające obligatoryjne zwolnienie strażaka w myśl art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy.
Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest także to w jaki sposób organ uzyskał informacje o skazaniu Skarżącego. Okoliczność ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Niezasadne są także zarzuty dotyczące sposobu zwolnienia Skarżącego. Jak wynika z akt, organ o fakcie skazania powziął informację w [...]. Istotnie organ nie poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania w tej sprawie. Nie uczynił tego też w żadnym momencie postępowania. Niewątpliwe naruszenie przepisów postępowania nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art.10 § 1 kpa zobowiązują organy administracji publicznej do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W myśl paragrafu 2 cytowanego przepisu organy mogą odstąpić od powyższej zasady tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W niniejszej sprawie organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z tego przepisu. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Sąd nie podziela także opinii Skarżącego, że zwolnienie strażaka ze służby nosi cechy rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika, a ustawa o PSP nie precyzuje, w jakim okresie od wejścia w życie w posiadanie informacji o skazaniu strażaka zwolnienie ma nastąpić. W związku z tym należy zastosować przepis art. 52 § 2 kp w zw. z art. 5 kp.
Stosunek służbowy strażaka PSP jest administracyjnym stosunkiem uregulowanym w pełni przepisami ustawy z dnia 24.08. 1991r o Państwowej Straży Pożarnej. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydając postanowienie z dnia 29.01.1993r, II SA 2468/92, ONSA 1994/2/58. Nie ma wątpliwości, że stosunek służbowy strażaka PSP jest administracyjnym stosunkiem służbowym uregulowanym w pełni przepisami ustawy o PSP. Przepisy tej ustawy nie odsyłają do kodeksu pracy w sprawach nie uregulowanych tą ustawą.
Nie sposób też zgodzić się z zarzutem odnośnie wykonania decyzji z dnia [...] nr [...] z naruszeniem przepisu art. 45 ust. 2 ustawy. Bezsporne jest to, że Skarżący odebrał osobiście tą decyzję w dniu [...] w siedzibie Komendy Miejskiej PSP w godzinach rannych. Do lekarza udał się natomiast później. Z informacji lek. med. Katarzyny Kaczmarek wynika, że w dniu [...] przyjmowała pacjentów w Praktyce Lekarzy Rodzinnych w godz. od 16 do 18 (k. 43 akt administracyjnych). A zatem zwolnienie Skarżący uzyskał i dostarczył do Komendy już po skutecznym doręczeniu mu decyzji o zwolnieniu ze służby. Skarżącemu prawidłowo doręczono również postanowienie z dnia [...] o nadaniu decyzji nr [...] rygoru natychmiastowej wykonalności. Z akt sprawy (k. 41) wynika, że praktykantka M. L. - osobiście doręczyła to postanowienie udając się do mieszkania Skarżącego. Drzwi otworzyła kobieta, która podpisała się nazwiskiem Ł., oświadczając, że przekaże list adresatowi.
Bezsporny jest fakt, że zwolnienie lekarskie, obejmujące okres od [...], Skarżący uzyskał i dostarczył do Komendy po skutecznym doręczeniu mu decyzji o zwolnieniu. Jak wynika z oświadczenia ogn. M. P.Skarżący nie przekazał jej zwolnienia lekarskiego w dniu [...] a o swojej nieobecności poinformował osobiście podczas przypadkowej rozmowy, prawdopodobnie w dniu [...] a następnie dostarczył osobiście zwolnienie pod koniec pracy w tym samym dniu. Przepis art. 42 kpa stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z kolei art. 43 kpa określa komu doręcza się pisma w razie nieobecności adresata. Doręczenie wywołuje skutek prawny, jeżeli jest dokonane za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że pismo doręczono dorosłemu domownikowi z rodziny Skarżącego.
W świetle tych okoliczności bezsporne jest, że Skarżącemu prawidłowo doręczono decyzję nr [...] oraz postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Skarżący znał treść przedmiotowych pism i mógł podjąć stosowne kroki w celu ich zaskarżenia. Dowodem na to jest złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a z samej treści tej skargi wynika, że znał także postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Niezasadne jest też powoływanie się Skarżącego na przepis art. 114 c ustawy o PSP albowiem dotyczy on służby kandydackiej pełnionej na zasadach szczególnych ustalonych w odrębnym rozdziale tej ustawy.
Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia prawa materialnego a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W związku z tym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.
/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ B. Popowska
MK