Uzasadnienie
Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1780/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wniosku.
W dniu 5 października 2017 r. ustanowiony w niniejszej sprawie dla Skarżącego w ramach prawa pomocy adwokat złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Odpis tej opinii doręczono Skarżącemu w dniu 16 października 2017 r.
W dniu 16 listopada 2017 r. i 8 grudnia 2017 Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata do "wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu II instancji i skargi o wznowienie postępowania od tegoż wyroku oraz skargi na przewlekłość postępowania w tym skargi kasacyjnej od tegoż wyroku".
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. Referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 czerwca Sąd utrzymał w mocy to postanowienie.
W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 29 czerwca 2018 r., J. J. wniósł m.in. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu II. instancji i wznowienia postępowania od tegoż wyroku oraz skargi na przewlekłość postępowania oraz wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 9 czerwca 2017 r. W dniu 27 czerwca 2018 r. wpłynął do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu.
Wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika Skarżący powtórzył w pismach z dnia 3 lipca 2018 r., 5 lipca 2018 r., 9 lipca 2018 r., 11 lipca 2018 r., 25 lipca 2018 r.,
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej zostały określone w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej zwanej Ppsa) i dotyczą generalnie jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Ustawodawca jednak w art. 249a Ppsa przewidział możliwość umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy – w sytuacji gdy strona cofnie wniosek o prawo pomocy lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Z powyższego przepisu wynika, że zdarzenie powodujące zbędność rozpoznania wniosku powinno mieć charakter następczy, a więc powinno nastąpić już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednak w literaturze przedmiotu wskazuje się, że należy zastosować wykładnię rozszerzającą i objąć zakresem zastosowania tego przepisu również te sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zachodziła już w momencie jego złożenia (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod redakcją R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3., str. 990).
W ocenie Referendarza w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, ponieważ przyznanie prawa pomocy jest zbędne.
Formalnie w niniejszym postępowaniu sądowym ustanowiono dla Skarżącego adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, to jednak był on uprawniony do wystąpienia z nowym wnioskiem w tym zakresie – w związku ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku.
W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 29 czerwca 2018 r. J. J. wniósł m.in. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sadu II. instancji i wznowienia postępowania od tegoż wyroku oraz skargi na przewlekłość postępowania oraz wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 9 czerwca 2017 r. Żądanie to zostało powtórzone kilkukrotnie. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, w niniejszym postępowaniu Sąd II. instancji (czyli Naczelny Sąd Administracyjny) nie wydał żadnego wyroku, którego stwierdzenia nieważności, czy też wznowienia postępowania mogłaby żądać strona.
Wobec tego postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika i zwolnienia od kosztów postępowania wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu II. instancji i skargi o wznowienie postępowania od tegoż wyroku jest zbędne, skoro taki w ogóle nie został wydany.
Należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył trzy skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. W postanowieniu z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. II OPP 2/18 odrzucając kolejną skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania NSA wskazał, że w tej sprawie postępowanie sądowe zostało zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2017 r., który stał się prawomocny od dnia 16 listopada 2017 r. Niedopuszczalne jest zarówno wniesienie skargi na przewlekłość postępowania po prawomocnym zakończeniu postępowania, jak również przed jego wszczęciem. W związku powyższym NSA uznał, że skarga na przewlekłość postępowania w tej sprawie jest niedopuszczalna.
Ponadto Z-ca Przewodniczącej Wydziału II Naczelnego Sądu Administracyjnego w piśmie z dnia 4 czerwca 2018 r. poinformowała Skarżącego, że skarga na przewlekłość postępowania może być wnoszona jedynie w toku postępowania w sprawie, dlatego kolejne skargi na przewlekłość postępowania zostaną pozostawione w aktach sprawy bez nadawania im dalszego biegu.
Nie zachodziła zatem konieczność przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.
Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 9 czerwca 2017r. należy wskazać, że ustanowiony w niniejszej sprawie dla Skarżącego adwokat złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Adwokat, jako profesjonalny pełnomocnik, po analizie zapadłego orzeczenia zgodził się z argumentacją zaprezentowaną w wyroku Sądu i w związku z tym odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej. Należy przy tym wspomnieć, że decyzja o tym, czy w sprawie należy wnieść skargę kasacyjną czy też złożyć opinię o braku podstaw do jej wniesienia pozostaje wyłącznie w kwestii ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika. Złożenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jest formą udzielenia Skarżącemu pomocy prawnej.
Ponadto o wyznaczeniu konkretnego adwokata pełnomocnikiem strony nie decyduje Sąd, ale jedynie organ samorządu adwokackiego (Okręgowa Rada Adwokacka). Wobec tego skoro w niniejszej sprawie ustanowiono dla Skarżącego prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia adwokata brak jest podstaw do ponownego rozpoznania tego wniosku. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi.
Ponadto należy pamiętać, że zgodnie z art. 243 § 1 Ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powołanego przepisu wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przez określenie "tok postępowania" zawarte w art. 243 § 1 Ppsa należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Wobec tego w realiach niniejszej sprawy również z tego powodu nie było możliwe rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do wniesienia środka zaskarżenia od prawomocnego wyroku Sądu. Także z tego powodu postępowanie w przedmiocie prawa pomocy we wskazanym zakresie podlega umorzeniu.
Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Referendarz sądowy stwierdził, że rozpoznanie wniosku po przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata stało się zbędne, wobec czego na podstawie art. 249a Ppsa orzekł jak w sentencji.