Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. (nr [...]) Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2015 r. orzekającej o zwrocie A.R. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ew. [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie posiada tytułu prawnego do tej nieruchomości a zatem nie ma interesu prawnego w postępowaniu o zwrot tej nieruchomości.
W skardze na to postanowienie Spółka zarzuciła organowi administracji niewyjaśnienie podstaw władania przez skarżącą sporną nieruchomością i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77 i art. 28 k.p.a. Skarżąca podniosła, że posiada tytuł prawny do nieruchomości, której dotyczy decyzja Prezydenta W. z [...] marca 2015 r. i przedstawiła kopie decyzji Urzędu [...][...][...] z [...] listopada 1990 r. na podstawie których [...] – poprzednik prawny skarżącej Spółki - uzyskało prawo zarządu do tej nieruchomości. Skarżąca dodała, że złożyła wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącej Spółki od decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2015 r. orzekającej o zwrocie A.R. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ew. [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Organ stwierdził bowiem, że skarżąca Spółka nie jest legitymowana do złożenia odwołania od decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości, ponieważ posiada tylko interes faktyczny (a nie prawny) w tej sprawie. Skarżąca podniosła natomiast, że nieruchomości których dotyczy zaskarżona decyzja otrzymała w zarząd i przedstawiła decyzje Urzędu [...][...] - [...] z [...] listopada 1990 r. o oddaniu w zarząd [...] (jej poprzednika prawnego) na czas nieoznaczony gruntów położonych w W. przy ul. [...] i [...], wydane na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ust. 2, art. 39, art. 44-47 oraz art. 97 ust. 2 - 4 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji służy wyłącznie stronie. Jeśli zatem odwołanie wnosi podmiot niebędący stroną, organ drugiej instancji może stwierdzić niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. lub umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
W orzecznictwie sądowo - administracyjnymi przyjęto, że postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania powinno zostać wydane, gdy podmiot wnoszący ten środek odwoławczy "już na pierwszy rzut oka" nie posiada przymiotu strony. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania jest zatem tylko wówczas prawidłowe, jeżeli z treści zażalenia w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości wynika, że wnoszący je nie ma interesu prawnego. W przeciwnym wypadku stwierdzenie przez organ II instancji, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. np. wyroki NSA z dnia 17 marca 2015 r., I OSK 1471/13 oraz z dnia 4 września 2014 r., II OSK 596/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało zdefiniowane w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami a także nie zostało zdefiniowane w przepisach k.p.a. Niemniej jednak trzeba stwierdzić, że interes prawny ma źródło w prawie w tym sensie, że istnieje określona norma prawna, która dotyczy sfery prawnej określonego podmiotu (jego praw lub obowiązków), ze względu na którą ten podmiot w określonych okolicznościach faktycznych może domagać się ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 3140/12 i z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 868/11 dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Trzeba zauważyć, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) nie zawiera definicji strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Oznacza to, że krąg stron postępowania w sprawach, w których wydawane są decyzje o zwrocie nieruchomości musi być wyznaczany na zasadach ogólnych, tj. w oparciu o art. 28 k.p.a. z uwzględnieniem art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami.
Na tej podstawie należy stwierdzić, że stronami postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są: poprzedni właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni, aktualny właściciel tej nieruchomości, podmioty mające inny tytuł prawny do tej nieruchomości, wynikający z prawa użytkowania wieczystego oraz zarządcy nieruchomości, użytkownicy, najemcy, dzierżawcy, a także osoby korzystające z nieruchomości na podstawie umowy użyczenia.
Z przedstawionych przez skarżącą Spółkę dokumentów wynika, że posiada ona tytuł prawny do nieruchomości położonych w W. przy ul. [...] i [...], o którym mowa w art. 43 i nast. obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem ma interes prawny w postępowaniu o zwrot tych nieruchomości. W 1990 r. decyzją wydaną na podstawie "starej" ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, otrzymała te nieruchomości w zarząd na czas nieokreślony. Z chwilą wejścia w życie nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami, ten zarząd został z mocy prawa przekształcony w trwały zarząd, o którym mowa w art. 43 i nast. ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 199 ust. 2 tej ustawy).
Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd stwierdza, że uzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 28 k.p.a. W okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy organ nie miał podstaw prawnych do stwierdzenia, że skarżącej Spółce nie przysługuje legitymacja do zaskarżenia postanowienia Prezydenta [...] z [...] marca 2015 r. o zwrocie Z.M. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ew. [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Ponowne rozpoznając sprawę, organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające na okoliczność istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, uwzględniając decyzje Urzędu [...][...][...] z [...] listopada 1990 r. o oddaniu w zarząd [...] na czas nieoznaczony gruntów położonych przy ul. [...] i [...] w W..
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny skorzystał z tej możliwości i rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.