Spis treści ustawy
Art. 43 ustawa o gospodarce nieruchomościami
Aktualne brzmienie
Art. 43.
1.Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną.
2.Jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w szczególności do:
1)korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania;
2)wykonywania robót budowlanych, zgodnie z przepisami prawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego;
3)oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas niedłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony do 3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres niedłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość.
3. (uchylony)
4.Jednostka organizacyjna ma prawo wypowiedzenia, za zgodą organu nadzorującego, każdej umowy najmu, dzierżawy i użyczenia nieruchomości lub jej części, obciążających nieruchomość objętą trwałym zarządem, z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia.
4a.Zgoda, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, a także w art. 47 ust. 1, art. 48 ust. 1 i art. 60 ust. 2 pkt 12, nie jest wymagana w przypadku instytucji wymienionych w art. 60 ust. 1 pkt 1 oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
4b.Jednostka organizacyjna ponosi opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oddanej w trwały zarząd lub opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a także koszty wynikające z korzystania z nieruchomości. W sprawach dotyczących tych opłat i kosztów Skarb Państwa albo jednostkę samorządu terytorialnego reprezentuje odpowiednio kierownik państwowej jednostki organizacyjnej albo kierownik samorządowej jednostki organizacyjnej.
5.Nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego jednostki samorządu terytorialnego – odpowiedniej samorządowej jednostce organizacyjnej, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.
6.Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą ustalić, odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, szczegółowe warunki korzystania z nieruchomości przez jednostki organizacyjne.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 16.10.2026, tekst z 3.08.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 4 pkt 9 definicjawłaściwym organie – należy przez to rozumieć starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu i woj…
- art. 4 pkt 9b definicjajednostce samorządu terytorialnego – należy przez to rozumieć gminę, powiat lub województwo;
- art. 4 pkt 9d definicjaradzie lub sejmiku – należy przez to rozumieć radę gminy lub radę powiatu oraz sejmik województwa;
- art. 4 pkt 10 definicjajednostce organizacyjnej – należy przez to rozumieć państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej;
- art. 23 ust. 1 wyjątek z innego przepisuZasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem ust. 1e, art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58–60, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a w szczególności:
- art. 60 ust. 1 (część wspólna) wyjątek z innego przepisugospodaruje minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2.
- art. 47 ust. 1 odesłanieJednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd może zgłosić właściwemu organowi wniosek o wydanie decyzji o wygaśnięciu tego zarządu do całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna. Złożenie wni…
- art. 48 ust. 1 odesłanieWłaściwy organ może orzec, w drodze decyzji, o przekazaniu trwałego zarządu między jednostkami organizacyjnymi na ich wniosek, złożony za zgodą organów nadzorujących te jednostki.
- art. 60 ust. 2 pkt 12 odesłaniewyraża zgodę jednostkom wymienionym w ust. 1 pkt 2 i 3 na udostępnienie nieruchomości na okres powyżej 90 dni, w szczególności przez oddanie nieruchomości w najem, dzierżawę albo użyczenie.
- art. 60 ust. 1 pkt 1 odesłaniepotrzeby Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Sąd…
Orzeczenia i interpretacje 191
Powołują ten przepis: 28 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS) i 163 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA); najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., III FSK 210/24
- Wyrok NSA z 10 grudnia 2024 r., III FSK 209/24
- Wyrok SO w Krakowie z 20 listopada 2024 r., II Ca 2277/23
- Wyrok WSA w Szczecinie z 29 maja 2024 r., II SA/Sz 218/24
- Wyrok WSA w Rzeszowie z 14 maja 2024 r., II SA/Rz 56/24
- Wyrok NSA z 10 stycznia 2024 r., II GSK 515/23
- Postanowienie SO w Krakowie z 18 października 2023 r., II Ca 2069/23
- Wyrok NSA z 21 czerwca 2023 r., III FSK 100/23
- Wyrok NSA z 21 czerwca 2023 r., III FSK 101/23
- Wyrok SO w Krakowie z 21 marca 2023 r., II Ca 1049/22
Wszystkie (191) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
12 brzmień, obecne od 9.09.2021
… celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania;
2) zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, remontu lub rozbiórki obiektu budowlanego na nieruchomościwykonywania robót budowlanych, zgodnie z przepisami prawa budowlanego, za zgodą organu … w art. 60 ust. 1 pkt 1 oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.4b. Jednostka organizacyjna ponosi opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oddanej w trwały zarząd lub opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a także koszty wynikające z korzystania z nieruchomości. W sprawach dotyczących tych opłat i kosztów Skarb Państwa albo jednostkę samorządu terytorialnego reprez …
… działania;
2) zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, remontu lub remonturozbiórki obiektu budowlanego na nieruchomości, zgodnie z przepisami Prawaprawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego,;
3) oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo …
… terminu wypowiedzenia.
4a. Zgoda, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w ust. 4, a także w art. 47 ust. 1 i, art. 48 ust. 1 i art. 60 ust. 2 pkt 12, nie jest wymagana w przypadku Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,instytucji wymienionych w art. 60 ust. 1 pkt 1 oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i innych sądów administracyjnych, Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego, Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ora …
… Praw Dziecka, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i innych sądów administracyjnych, Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, …
… Ministrów, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Najwyższej Izby …
… kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość.
3. Nieruchomości, o których mowa w art. 60 ust. 1, oddane w trwały zarząd ministerstwom, urzędom centralnym i urzędom wojewódzkim lub części tych nieruchomości mogą być oddawane w najem, dzierżawę lub użyczenie za zgodą ministra właściwego do spraw administracji publicznej.
3. (uchylony)
4. Jednostka organizacyjna ma prawo wypowiedzenia, za zgodą organu …
… lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższyniedłuższyniż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym … organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana naokresczas oznaczony do 3 lat, lubalbo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na okres powyżejczas oznaczony dłuższy niż 3 latlata lub czas nieoznaczony, jednak na okres niedłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość.
3. Nieruchomości, o których mowa w art. 60 ust. 1,oddane w trwały zarząd ministerst …
… zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub modernizacjiremontu obiektu budowlanego na nieruchomości, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego,
3) oddania, za zgodą organu nadzorującego, nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo jej użyczenia w drodze umowy zawartejużyczenie na okresczas nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na okres do 3 lat, lub za zgodą właściwego organutych organów, jeżeli umowa jest zawierana na okres powyżej 3 lat.
3. … terminu wypowiedzenia.
4a. Zgoda, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i pkt3 o …
… mogą być oddawane w najem, dzierżawę lub użyczenie za zgodą Prezesa Rady Ministrów albo upoważnionego przez niego ministraministra właściwego do spraw administracji publicznej.
4. Jednostka organizacyjna ma prawo wypowiedzenia, za zgodą organu …
… trwały zarząd ministerstwom, urzędom centralnym i urzędom wojewódzkim lub części tych nieruchomościmogą być oddawane w najem, dzierżawę lub użyczenie za zgodą Prezesa … zarządem, z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia.4a. Zgoda, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i pkt 3 oraz w ust. 4, a także w art. 47 ust. 1 i art. 48 ust. 1, nie jest wymagana w przypadku Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego oraz Pań …
Art. 43.
1. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez państwową lub komunalną jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej.
2. Jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, … w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania,;2) zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub … jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące własnośćgminyjednostki samorządu terytorialnego - komunalnejodpowiedniej jednostce samorządowej jednostce organizacyjnej.
6. Wojewoda lubalbo odpowiednia rada gminylub sejmik mogą ustalić, odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, szczegółowe warunki korzystania z nieruchomości przez jednost …
Odsyłają tu 7
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 23 ust. 1 do art. 43 ust. 2, art. 43 ust. 4
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 46 ust. 2 pkt 2 do art. 43 ust. 2 pkt 3
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 49a
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 60 ust. 1 (część wspólna) do art. 43 ust. 2
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 60 ust. 2 pkt 7a do art. 43 ust. 2 pkt 2
- ustawa o drogach publicznych art. 13o ust. 4 do art. 43 ust. 2 pkt 3
- ustawa o drogach publicznych art. 22 ust. 2 do art. 43 ust. 2 pkt 3
Odsyła do 7
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 43 ust. 6 zastrzeżenie
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 43 ust. 2 pkt 2 odesłanie
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 43 ust. 2 pkt 3 odesłanie
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 47 ust. 1 odesłanie
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 48 ust. 1 odesłanie
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 60 ust. 2 pkt 12 odesłanie
- ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 60 ust. 1 pkt 1 odesłanie