Uzasadnienie
Parafia [...] w W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2015 r. o odmowie ustalenia lokalizacji inwestycji polegającej na rozbudowie cmentarza parafialnego.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej wynika, że strona skarżąca oprócz działalności duszpasterskiej nie prowadzi innej działalności. Utrzymuje się głównie z ofiar wiernych, które przeznacza na pensje dla pracowników, koszty utrzymania plebanii, remont dachu kościoła. Parafia oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego.
Referendarz sądowy zarządzeniem z 28 grudnia 2015 r. wezwał skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów w postaci: a) wyciągów z posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, b) zaświadczenia wystawionego przez [...] Bank Spółdzielczy w [...] o zamknięciu rachunku prowadzonego w ww. banku, c) zestawienia dochodów uzyskiwanych w okresie ostatnich 3 miesięcy z: ofiar wiernych (taca), intencji mszalnych, sakramentów, funduszu parafialnego, cmentarza, d) wykazu wydatków ponoszonych na utrzymanie infrastruktury parafialnej (prąd, gaz, wywóz nieczystości), żywność, wynagrodzenia dla pracowników oraz ich udokumentowanie(rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.), e) wykazu wydatków poniesionych na remont parafii w ostatnich trzech miesiącach (oraz ich dokumentowanie).
Parafia nie odpowiedziała na powyższe wezwanie.
Stwierdzono, co następuje:
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Referendarz sądowy odmówił Parafii [...] w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi (500 zł.) przede wszystkim ze względu na nieprzedstawienie – mimo wezwania – dokumentów obrazujących sytuację majątkową skarżącej. Z tej przyczyny nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych, z jakimi Parafia winna się liczyć w postępowaniu sądowym, z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Wprawdzie skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwiła referendarzowi sądowemu dokonania oceny jego wiarygodności. Mimo wezwania 4 stycznia 2016 r. skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów to jest: a) wyciągów z posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, b) zaświadczenia wystawionego przez [...] Bank Spółdzielczy w [...] o zamknięciu rachunku prowadzonego w ww. banku, c) zestawienia dochodów uzyskiwanych w okresie ostatnich 3 miesięcy z: ofiar wiernych (taca), intencji mszalnych, sakramentów, funduszu parafialnego, cmentarza, d) wykazu wydatków ponoszonych na utrzymanie infrastruktury parafialnej (prąd, gaz, wywóz nieczystości), żywność, wynagrodzenia dla pracowników oraz ich udokumentowanie (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.), e) wykazu wydatków poniesionych na remont parafii w ostatnich trzech miesiącach (oraz ich dokumentowanie).
Brak tych dokumentów uniemożliwiał referendarzowi ocenę, czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. To z kolei oznaczało, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Z powyższych względów referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.