Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 września 2016 roku referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowe w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, iż skarżąca S. R. wnioskiem z 6 lipca 2016 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podała, iż wraz z synem prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z zasiłku z opieki społecznej w wysokości 604 zł. Jej syn z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje 2 016 zł netto, przy czym jest to praca na czas określony - do 31 lipca 2017 r. Skarżąca podała, że posiada dom jednorodzinny o pow. ok. 100 m2 na działce 254 m2. Wskazała, że ponosi miesięczne koszty – gaz w sezonie zimowym ok. 1 400 zł., w okresie letnim – 400 zł. (płatności co 1,5 miesiąca), energia elektryczna 200 zł., wywóz nieczystości 100 zł. co 3-4 miesiące, śmieci 54 zł., co dwa tygodnie, podatek od nieruchomości 200 zł. rocznie, żywność 1 400 zł., ubrania ok. 100 zł., leki 150 zł., telefon ok. 60 zł.
Skarżąca w niniejszej sprawie korzysta już ze zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 stycznia 2016 r.), dlatego też rozpoznanie wniosku o prawo pomocy z dnia 6 lipca 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i podlegało umorzeniu na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).
Odnosząc się natomiast do wniosku w zakresie żądania ustanowienia adwokata, referendarz stwierdził, iż wniosek ten również nie jest uzasadniony. W motywach zaskarżonego postanowienia powołał się na przepis art. 246 § 3, który stanowi iż adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła skarżąca. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, iż pełnomocnictwo udzielone adw. A. A. jest pełnomocnictwem tylko do przeglądania akt. Ponadto przyznała, iż w sprawie VII SA/Wa 953/16 faktycznie ustanowiła pełnomocnika z wyboru, jednak w pozostałych sprawach, które prowadzi przed Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie stać ją na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 246 § 3 powołanej ustawy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przepis ten wprowadza zatem przesłankę negatywną, która wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (por. J. Harczuk. Zwroty szacunkowe jako przesłanka przyznania prawa pomocy. ZNSA 2007, Nr 5, s. 69 i n.).
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżąca w dniu 28 sierpnia 2016 r. (k. 81 akt sąd.) udzieliła pełnomocnictwa adw. A. A. do przeglądania akt. Ponadto w sprzeciwie na postanowienie referendarza oświadczyła, iż ustanowiła pełnomocnika w sprawie VII Sa/Wa 953/16.
Skoro skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem wobec treści art. 246 § 3 p.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do Sądu nie oznacza bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, w sytuacji gdy strona korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia.
Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.