Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2019 r., w sprawie odmowy wszczęcia, na wniosek "[...]" Sp. z o. o. z siedzibą w [...], postępowania administracyjnego w sprawie zmniejszenia administracyjnych kar pieniężnych - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
W dniu 16 września 2019 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, (dalej "[...] WIOŚ"), wpłynął wniosek "[...]" Sp. z o. o. z siedzibą w [...], w sprawie zmniejszenia administracyjnych kar pieniężnych wymierzonych decyzją ww organu nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., utrzymaną w mocy decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) z dnia [...] sierpnia 2019 r., o sumę środków własnych, wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia, które usunęło przyczynę wymierzenia kar. Przedmiotowy wniosek został wysłany na adres organu w dniu 13 września 2019r. (data stempla pocztowego na kopercie). [...] WIOŚ postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego we wnioskowanej sprawie wskazując na art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 319 ust. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej "Poś"). Postanowienie zostało doręczone Spółce w dniu 18 października 2019 r., (zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WIOŚ wskazał, iż ww decyzja GIOŚ stała się ostateczna w dniu [...] sierpnia 2019 r. Spółka zatem występując z przedmiotowym wnioskiem pismem z dnia 13 września 2019 r. uchybiła 14 dniowemu terminowi przewidzianemu w art. 319 ust. 6 Poś, w zw. z art. 281 ust. 3 Poś., który zdaniem organu I instancji upłynął w dniu 12 września 2019 r.
Na powyższe rozstrzygnięcie "[...]" Sp. z o.o. pismem z dnia 25 października 2019 r. wniosła zażalenie zarzucając rażące naruszenie art. 319 ust. 6 Poś. Zdaniem Spółki termin, w którym decyzja stała się ostateczna, a tym samym powstało zobowiązanie do zapłaty administracyjnej kary pieniężnej, jak również uprawnienie do żądania zmniejszenia jej wysokości, biegnie od dnia, w którym doręczono Spółce decyzję organu odwoławczego tj. od dnia 3 września 2019r. a nie, jak błędnie wskazał organ, od dnia wydania decyzji tj. od dnia [...] sierpnia 2019r.
W ocenie Spółki wykładnia art. 319 ust. 6 Poś reprezentowana przez [...] WIOŚ jest nieracjonalna, jak również sprzeczna z konstytucyjną zasadą państwa prawa. W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania [...] WIOŚ.
Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy ww postanowienie [...] WIOŚ. Organ odwoławczy uznał za w pełni zasadne stanowisko organu I instancji, iż przeszkodą do prowadzenia postępowania jest upływ terminu do wniesienia wniosku. GIOŚ podtrzymał stanowisko, iż przedmiotowy wniosek złożony został z przekroczeniem ustawowego terminu, gdyż po upływie 14 dni, przewidzianych przywołanym przepisem art. 281 ust. 3 Poś. Z uwagi bowiem, iż decyzja stała się ostateczna z dniem jej wydania – podpisania - w dniu [...] sierpnia 2019 r., termin płatności administracyjnych kar pieniężnych upłynął w dniu 12 września 2019 r. Wniosek skarżącej Spółki został zaś wysłany do organu dopiero w dniu 13 września 2019 r. Wobec powyższego w obecnym stanie faktyczno-prawnym [...] WIOŚ nie mógł wszcząć postępowania z uwagi na zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" i był obowiązany do wydania, na postawie art. 61 a § 1 Kpa, postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Skargę do tut. Sądu na powyższe postanowienie wniosła [...]" Sp. z o. o. z siedzibą w [...].
Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
- - art. 281 ust. 3 Prawo Ochrony Środowiska (dalej poś) w zw. z art. 319 ust. 6 poś w zw. z art. 110 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa) poprzez przyjęcie, że wniosek o zmniejszenie administracyjnej kary pieniężnej został złożony z naruszeniem art. 319 ust. 6 poś, co skutkowało odmową wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmniejszenia administracyjnych kar pieniężnych wymierzonych decyzją organu I instancji, utrzymaną w mocy decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2019 r.;
- - wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności art. 6 kpa, art. 7 kpa w zw. art. 8 §1 i 2 kpa, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem zasady praworządności i zaufania do organów administracji, poprzez odstępstwo od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, jak również poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady praworządności.
Ww wniesionej skardze Spółka wskazała, iż w analogicznej sprawie pod względem zastosowania art. 281 ust, 3 ustawy prawo ochrony środowiska organ wskazał, że termin uiszczenie administracyjnej kary pieniężnej upływa w ciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2019 r. II OSK 2271/18). Spółka podniosła, iż w sprawie niniejszej organ swoim postępowaniem naruszył art. 8 § 2 k.p.a., przez odstępstwo od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw, przy wykładni art. 281 ust. 3 Poś. Niezrozumiałym jest, w ocenie Spółki, dlaczego organ, gdy źródłem jest ten sam przepis prawa materialnego, w jednym przypadku twierdzi, iż termin 14 dni biegnie od dnia wydania decyzji, zaś w drugim od daty jej doręczenia. Organ swoim stanowiskiem zaprzecza obowiązkowi prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a tym samym narusza art. 8 §1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 110 kodeksu postępowania administracyjnego decyzja administracyjna wywiera skutki prawne z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia., co oznacza, iż dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie to nie znajduje się w obrocie prawnym, tym samym, aby ostateczność jakiejkolwiek decyzji mogła zaistnieć, musi wcześniej skutecznie doręczona.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowanie sądowego.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd w pełni podzielił stanowisko skarżącej Spółki i tym samym uznał postanowienia organów obu instancji za wydane z naruszeniem prawa.
Jak ustalono, decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, utrzymująca w mocy decyzję ww organu nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie wymierzenia Spółce administracyjnych kar pieniężnych, wydana została w dniu [...] sierpnia 2019r. Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku o odroczenie terminu płatności administracyjnej kary pieniężnej, jest złożenie go do właściwego organu przed upływem terminu, w którym kara powinna być uiszczona (art. 319 ust. 6 ww. ustawy).
Zgodnie z art. 281 ust. 3 Poś. (...) termin płatności administracyjnej kary pieniężnej wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymiarze kary stała się ostateczna. Decyzję w powyższym przedmiocie Spółce doręczono w dniu 3 września. 2019 r.
Wbrew stanowisku organów, termin, w którym powstał obowiązek uiszczenia ww kary administracyjnej, nie biegnie od daty wydania decyzji ostatecznej, tj. jak w sprawie niniejszej decyzji organu odwoławczego - od dnia [...] sierpnia 2019r., lecz od daty jej doręczenia skarżącej Spółce, tj. od dnia 3 września 2019r. W tej bowiem dacie Spółka powzięła wiadomość o ciążącym na niej zobowiązaniu. Zatem, przedmiotowy wniosek o zmniejszenie wysokości nałożonej na Spółkę kary administracyjnej z dnia 13 września 2019 r. (data nadania), został wniesiony w ustawowym terminie wynikającym z art. 281 ust. 3 Poś.
Należy mieć na uwadze celowość przepisu art. 281 ust. 3 ustawy prawo ochrony środowiska i racjonalność prawodawcy, z treści którego nie wynika, iż termin do zapłaty administracyjnej kary pieniężnej, w tym także i do złożenia przedmiotowego wniosku, miałby rozpoczynać bieg jeszcze przed powzięciem przez podmiot zobowiązany informacji o stosownym rozstrzygnięciu, tj. jeszcze przed datą doręczenia decyzji zobowiązującej. Takie zobowiązanie byłoby niemożliwe do wykonania. Faktycznie, w niniejszej sprawie, otrzymując decyzję w dniu 3 września 2019r. Spółka miała jeszcze możliwość złożenia przedmiotowego wniosku w terminie, interpretowanym przez organy a przewidzianym w art. 281 ust. 3 Poś. Ale również mogłaby zaistnieć sytuacja, kiedy "ostateczna" decyzja z dnia [...] sierpnia 2019 roku, została stronie doręcza już po upływie powyższego terminu, tj. po dniu 12 września 2019r.
Zatem, przy takim stanowisku jakie reprezentują organy, każdorazowo, każdy podmiot byłby pozbawiony możliwości skorzystania z uprawnienia przewidzianego przywołanym przepisem art. 319 ust.6 Poś. To z kolei, zdaniem Sądu, powodowałoby, iż przepis ten byłby przepisem "fikcyjnym", który nigdy nie mógłby być zastosowany.
W tym miejscu wypada także przypomnieć treść przepisu art. 110 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej". Ten skutek prawny odnosi się tak samo do organu jak i do strony biorącej udział w postępowaniu. Oczywiście przepis art. 281 ust. 3 Poś. jak wyżej już przestawiono stanowi, iż "(...) termin płatności administracyjnej kary pieniężnej wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymiarze kary stała się ostateczna", ale należy go czytać systemowo, w połączeniu z pełną regulacją prawną, w tym oczywiście z przepisami procedury administracyjnej, zawartymi w kodeksu postępowania administracyjnego, a nie w oderwaniu od kontekstu danej sprawy bazując na literalnym jego brzmieniu. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organ I instancji był zobowiązany do wszczęcia postępowania zainicjowanego ww pismem Spółki z dnia 13 września 2019r. (data nadania).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.