Uzasadnienie
W dniu 19 września 2016 r. M. P. złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W rubryce nr 4 wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący jedynie w rubryce nr. 10 wpisał: "Brak dochodów", pozostałe rubryki nie zostały natomiast ani wypełnione ani zakreślone.
Zarządzeniem z dnia 5 października 2016 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wypełnienie niezakreślonych i niezapisanych rubryk formularza w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Ponadto wezwał do uzupełnienia wniosku poprzez:
- a) złożenie oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego M. P. (oraz - ewentualnie - osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrań,
- b) złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego (w przypadku pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym – także przez wszystkich domowników) wszelkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych;
- c) złożenie oświadczenia jaki skarżący M. P. ma tytuł prawny do lokalu, w którym przebywa (tj. czy jest właścicielem, współwłaścicielem, najemcą – jeżeli tak należy nadesłać kopię umowy najmu),
- d) przedłożenie kopii dokumentów (rachunków), wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, oraz innych wydatków przeznaczanych na utrzymanie konieczne przez skarżącego,
- e) złożenie oświadczenia, czy skarżący M. P. posiada status osoby bezrobotnej – jeżeli tak należy nadesłać stosowne zaświadczenie z właściwego urzędu pracy, potwierdzające ten fakt;
- f) złożenie zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącego M. P. wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (w przypadku korzystania z pomocy społecznej należy nadesłać kopię decyzji o przyznaniu ewentualnie odmowie przyznania świadczeń z opieki społecznej);
- g) złożenie odpisów zeznań podatkowych M. P. za rok 2014 i 2015
W nadesłanym w dniu 5 listopada 2016 r. formularzu POPF pełnomocnik skarżącego podał, że M. P. jest osobą bezdomną, bez dochodu, nie posiada jakiegokolwiek majątku, cierpi na ciężki rozstrój zdrowia, jest zadłużony.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a",. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Referendarz sądowy, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe.
Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689).
Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).
W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, nie wykonał tego wezwania,. Skarżący nie złożył oświadczenia o źródłach utrzymania, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych jak również nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących, w jaki sposób zaspokajane są najbardziej podstawowe potrzeby skarżącego.
Jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami aktualnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.