Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 maja 2013 r. R. P., dalej skarżący, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarga ta zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 maja 2013 r. została rozdzielona jako podlegająca rozpoznaniu w trzech odrębnych postępowaniach:
- 1) jako skarga na D. Kuratora Oświaty, dalej również organ, w przedmiocie niezgodnego z prawem postępowania w sprawach przekonań religijnych – punkt 1 skargi, zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wr 313/13;
- 2) jako skarga na bezczynność D. Kuratora Oświaty w przedmiocie wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie praktyk religijnych szkoły względem ucznia - punkt 2 skargi, zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wr 110/13;
- 3) jako skarga na D. Kuratora Oświaty w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu w postępowaniu administracyjnym - punkt 3 skargi, zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wr 314/13
W uzasadnieniu skargi na D. Kuratora Oświaty w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu w postępowaniu administracyjnym skarżący podniósł, że organ w piśmie z dnia 20 marca 2013 r. wskazał, że "dyrektor szkoły w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o systemie oświaty otrzymał doraźne zalecenia wynikające z przeprowadzonych, przez wizytatora badającego skargę czynności". Zdaniem skarżącego doraźne, a nie systemowe działania są niezgodne z prawem i dyskryminujące, zatem w piśmie z dnia 5 kwietnia 2013 r. złożył wniosek o dopuszczenie dokumentu zawierającego doraźne zalecenia, jako dowodu w sprawie. Podniósł, że jego wniosek został przemilczany przez organ, pomimo wykazania przez skarżącego, że doraźne działania szkoły wywołały niechęć do niego wierzących rodziców uczniów. W uzasadnieniu skargi wskazał, że bezprawne są takie dwuznaczne działania szkoły, z jednej strony pozbawiające go w całości zasadności zarzutów dotyczących naruszenia art. 25 Konstytucji, a z drugiej strony wdrażające działania doraźne, wywołujące złość i niechęć rodziców uczniów.
Zaznaczył, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Z akt sprawy wynika, że organ pismem z dnia 20 marca 2013 r. nr [...] poinformował skarżącego, że jego skarga wniesiona do organu w przedmiocie niezgodnego z prawem postępowania nauczycieli Miejskiego Zespołu Szkół w Ś. Z. w sprawach przekonań religijnych, była badana w trybie skargowym, uregulowanym przepisami Działu VIII "Skargi i wnioski" Rozdział 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej k.p.a. Podał, że po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym dyrektor szkoły, w trybie art. 33 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, otrzymał doraźne zalecenia wynikające z przeprowadzonych czynności przez wizytatora badającego skargę. Organ wskazał, że postępowanie skargowe ma charakter uproszczony i jest odrębnym postępowaniem od postępowania jurysdykcyjnego. Dodał, że postępowanie skargowe ma jedynie pewne cechy postępowania administracyjnego.
Powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 196/11 wskazał, że postępowanie w sprawie skargi powszechnej ma cechy samodzielnego jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego uproszczonego i kończy się czynnością materialno-techniczną, określoną w art. 238 § 1 k.p.a., informującą stronę o sposobie załatwienia skargi. Wyjaśnił, że organ może wydać decyzję administracyjną jedynie w ściśle określonych przez prawo sytuacjach, na co wskazuje m.in. art. 31 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o systemie oświaty.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 20 marca 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Podstawą merytorycznego rozpoznania skargi jest stwierdzenie, że jej przedmiot podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Uznanie, że nie mieści się ona w zakresie kognicji sądów administracyjnych powoduje odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, co wynika z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zakres kognicji sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3 art. 3 p.p.s.a.).
Mając na względzie z jednej strony treść wyżej powołanego przepisu prawa, z drugiej zaś sformułowany przez skarżącego przedmiot skargi należało uznać, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem przedmiotem zaskarżenia nie jest decyzja ani postanowienie, o których mowa we wskazanym przepisie, nie jest również akt lub czynność z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), a także bezczynność organu, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a art. 3 § 2 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył skargę powszechną do D. Kuratora Oświaty w przedmiocie niezgodnego z prawem postępowania nauczycieli Miejskiego Zespołu Szkół w Ś. Z. w sprawach przekonań religijnych – sprawa została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. akt IV SA/Wr 313/13. Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym przez wizytatora organu, dokonanym w trybie art. 223 ust. 1 k.p.a. (upoważnienie z dnia 23 stycznia 2013 r.), dyrektor szkoły otrzymał doraźne zalecenia. Pismem z dnia 5 kwietnia 2013 r. skarżący wniósł do organu wniosek o dołączenie pisma zawierającego doraźne zalecenia, jako dowodu w sprawie, uznając, że jest niezgodny z prawem. Następnie wniósł skargę do tut. Sądu, w której zarzucił m.in., że organ odmówił przeprowadzenia dowodu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 223 ust. 1 k.p.a – Dział VIII "Skargi i wnioski".
Materia objęta skargą dotyczącą działania organu administracji należy do postępowania skargowego regulowanego Działem VIII Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanym "Skargi i wnioski". Postępowanie to stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm.) prawo składania petycji, skarg i wniosków, między innymi, do organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 63 Konstytucji). Przedmiotem skargi wniesionej w tym trybie (art. 227 i nast. k.p.a.) może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie sprawy. Postępowanie w sprawie tego typu skarg (tzw. powszechnych) cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze.
Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie to nie kończy się zatem władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Zakończenie postępowania skargowego przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi zawierającego informację o czynnościach organu załatwiającego skargę i ich rezultatach. Zawiadomienie nie dotyczy zatem stwierdzenia, czy też uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Należy zatem wskazać, że działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych kontroli sądowej, który zawiera art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku wniesienia skargi do organu administracji na podstawie art. 227 i nast. k.p.a., na wynik tego postępowania nie służy skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 25.02.2009 r. sygn. akt II OSK 241/09 Lex 557044).
Zatem skarga na organ w przedmiocie przeprowadzenia dowodu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 223 ust. 1 k.p.a – Dział VIII "Skargi i wnioski", wszczęte skargą w rozumieniu art. 227 k.p.a. przesądza o braku właściwości sądu administracyjnego w stosunku do podejmowanych w ramach postępowania skargowego działań organów administracji.
W tej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., co orzeczono w sentencji postanowienia.