Uzasadnienie
Pismem zatytułowanym "Interpelacja/ wniosek radnego nr 1 z dnia 03.06.2019 r." (data wpływu 5 czerwca 2019 r.), adresowanym do Przewodniczącego Rady Miejskiej w B., K. B., radny Rady Miejskiej w B. (dalej: skarżący, strona), powołując się na przepisy art. 24 ust. 3-7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506) w zw. z ustawą z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 130) oraz na art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. 2001 Nr 112, poz. 1198), wniósł o:
- 1. Ujawnienie w Biuletynie Informacji Publicznej
- a) ważnych interesów wszystkich podatników, na podstawie których udzielono ulg, odroczeń, umorzeń lub rozłożono spłatę na raty, a gdyby takie nie były weryfikowalne, to
- b) uzasadnienia składanych wniosków przez podatników, którzy skorzystali z ulg, odroczeń, umorzeń lub rozłożono spłatę na raty - dokonując anonimizacji wniosku, gdyby stały za tym ograniczenia prawne i ograniczając ujawniony wniosek do przedstawienia imienia i nazwiska łub nazwy oraz uzasadnienie wniosku.
- c) wskazanie umorzeń dokonanych decyzją Burmistrza A. G. oraz Burmistrza W. B.
- d) w jaki sposób Gmina B. zabezpieczyła swój interes od osób, który udzielona została pomoc w postaci odroczenia spłaty zobowiązań i inna forma pomocy, by nie dopuścić do przedawnienia roszczeń?
- 2. Udzielenie informacji, czy po zapoznaniu się przez Burmistrza W. B. z udzielonych (ulg, odroczeń, umorzeń lub rozłożeniu spłaty na raty za 2018r. przez jego poprzednika, podjęte zostały - jeśli tak to jakie, a jeśli nie to dlaczego nie - czynności zmierzające do zweryfikowania zasadności udzielonego dobrodziejstwa ze strony Gminy B.?
- 3. Udzielenie informacji, czy były w 2018r. udzielane ulgi, odroczenia, umorzenia lub rozłożenia spłaty na raty w kwotach poniżej 500 zł przez Burmistrza?
- 4. Udzielenie informacji, czy były w 2018r. udzielane ulgi, odroczenia, umorzenia lub rozłożenia spłaty na raty w kwotach poniżej i powyżej 500 zł przez dyrektora Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej w B.?
- 5. Jeśli odpowiedź na pkt 4 jest potwierdzająca, że były udzielane, to ujawnienie komu, w jakiej wysokości, z jakiego tytułu, w jakiej formie wystąpiła pomoc ze strony MZGK.
W treści tego wniosku wnioskodawca wskazał, że jego pismo ma związek z ujawnieniem – poprzez podanie do publicznej wiadomości – wykazu osób prawnych i fizycznych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, którym w zakresie podatków lub opłat udzielono ulg, odroczeń, umorzeń lub rozłożono spłatę na raty w kwocie przewyższającej łącznie 500 zł wraz ze wskazaniem wysokości umorzonych kwot i przyczyn umorzenia w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.
W odpowiedzi na powyższe pismo, Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy w B., działający z upoważnienia Burmistrza, pismem z dnia 18 czerwca 2019 r. znak GP.3137.6.82.2019 r. - SA.0003.23.2019.IW udzielił skarżącemu jako radnemu odpowiedzi na wniosek w następujący sposób:
- 1) w odniesieniu do pkt 1 lit. a i b wniosku organ poinformował, że w myśl ark 37 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.) zarząd jednostki samorządu terytorialnego, w terminie określonym art. 38, ma obowiązek podania do publicznej wiadomości m.in. wykazu osób prawnych i fizycznych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym w zakresie podatków lub opłat udzielono ulg, odroczeń, umorzeń lub rozłożono spłatę na raty w kwocie przewyższającej łącznie 500 zł, wraz ze wskazaniem wysokości umorzonych kwot i przyczyn umorzenia. Nadmienił, że ust. 2 omawianego artykułu zawiera zastrzeżenie, że podanie do publicznej wiadomości wykazu nie narusza przepisów o tajemnicy skarbowej, tj. art. 293-305 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku Ordynacji podatkowej (tj, Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: o.p.), której zobligowani są m in. wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz pracownicy urzędów ich obsługujących (art. 294 o.p.) pod rygorem odpowiedzialności karnej w wypadku jej naruszenia (art. 306 o.p.). Przy czym brak zawarcia powyższego zastrzeżenia w praktyce uniemożliwiłoby zarządom jednostek zgodne z prawem realizowanie obowiązku podawania do publicznej wiadomości jakiejkolwiek informacji. Co ściśle określa (art. 293 o.p) w brzmieniu: "Indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową." Ponieważ wnioskowane przez wnioskodawcę informacje, objęte zakresem zapytań w pkt 1 lit. a i b zawierają dane objęte tajemnicą skarbową, organ odmówił ich ujawnienia w Biuletynie Informacji Publicznej.
- 2) w odniesieniu do pkt 1 lit. c poinformował, że w roku 2018:
- - Burmistrz Miasta i Gminy B. – A. G. udzielił umorzeń z tytułu podatków i opłat lokalnych na łączną kwotę 1.719.813,67 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 157.700,84 zł, natomiast,
- - Burmistrz Miasta i Gminy B. – W. B. udzielił umorzeń z tytułu podatków i opłat lokalnych na łączną kwotę 178.940,94 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 5.022,00 zł;
- 3) w odniesieniu do pkt 1 lit. d wskazał, że na gruncie Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu w przypadku wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności podatku. Zgodnie z art. 70 § 2 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji o odroczeniu płatności do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej. Jeżeli w terminie określonym w decyzji podatnik nie dokonał zapłaty odroczonego podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, terminem płatności podatku lub zaległości podatkowej objętej odroczeniem staje się odpowiednio termin określony w art. 47 Ordynacji podatkowej;
- 3) w odniesieniu do pkt 2 wskazał, że właściwym organem w kwestii oceny zasadności i prawidłowości udzielonych ulg w podatkach i opłatach lokalnych przyznawanych przez Burmistrza Miasta i Gminy B. jako organu podatkowego jest organ nadzorujący, którym w przypadku Gminy B. jest Regionalna Izba Obrachunkowa we W. Zespół Zamiejscowy w J.;
- 4) w odniesieniu do pkt 3 poinformował, że w roku 2018, w zakresie podatków lub opłat udzielono ulg, odroczeń, umorzeń lub rozłożeń na raty w kwocie nieprzekraczającej łącznie 500 zł;
- 5) w odniesieniu do pkt 4 i 5 wniosku poinformowano, że pytania zawarte w tych punktach nie dotyczą Wydziału Podatków i Opłat Lokalnych.
W dniu 11 czerwca 2020 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy B. w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 3 czerwca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący domagał się:
- 1) zobowiązania organu do załatwienia wniosku w zakresie punktów: pkt 1. a), b) d), 2, 4, i 5;
- 2) orzeczenia, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa;
- 3) nałożenia na organ grzywny w związku z bezczynnością i rażącym naruszeniem prawa;
- 4) zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów:
- - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
- - art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.) w zakresie w jakim z przepis ten stanowi, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek poprzez nieudostępnienie informacji publicznej, podczas gdy w sprawie nie została wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej;
- - art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 u.d.i.p. w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji poprzez jego niezastosowanie.
Skarżący podniósł, że udzielona informacja jest nie na temat złożonego wniosku i nie odpowiada swą treścią na złożony wniosek. Doszło więc do udostępnienia informacji publicznej innej niż objętej zakresem przedmiotowym złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Według skarżącego oczekiwana odpowiedź na przedmiotowy wniosek ma doniosłe znaczenie dla lokalnej społeczności. Społeczeństwo ma pełne uprawnienie wynikające z prawa powszechnego, do wiedzy z jednej strony jak władza zarządza miejscowym budżetem, wobec kogo stosuje ulgi, społeczeństwo dzięki tej informacji może dokonać analizy czy stosowane bonifikaty są zasadne, czy urzędnicy nie stosują umorzeń długów i podatków wobec siebie, czy nie dochodzi do łączenia prywatnych interesów ze służbą publiczną i bratania się władzy publicznej z lokalnym businessem, itd.
Następnie bardzo ważną informacją jest drugi punkt wniosku, tj. z kim i w jakim celu zawierane są umowy cywilno-prawne przez organ wykonawczy, czy przedstawiciele organu uchwałodawczego znajdują się w gremium ukrytych beneficjentów współpracujących z burmistrzem, czy nie ma czasem współpracy o charakterze niezgodnym z prawem. W końcu wszyscy mieszkańcy maja prawo mieć dostęp do informacji wysokiej wagi jak finanse publiczne i stosowane dla wybranych ulgi czy umorzenia. Stąd przedmiotowy wniosek o umieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej, który do dziś nie został zrealizowany. Zaś wniosek został sformułowany przez radnego Miejskiego zasiadającego w m.in. w Komisji Budżetowej Rady Miejskiej w B. Brak oczywistej odpowiedzi spowodował, że skarżący jako radny ma wątpliwość co do transparentności organu wykonawczego, który tym samym, jego zdaniem, ukrywa informacje.
Dalej skarżący podniósł, że organ do chwili obecnej po mimo upływu roku od dnia złożenia wniosku merytorycznie nie odpowiedział na wniosek.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy B. (dalej: organ) wniósł o jej odrzucenie w całości, a z ostrożności procesowej - ewentualnie o jej oddalenie. Organ podniósł, że na mocy art. 24 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, w sprawach dotyczących gminy radni mogą kierować interpelacje do wójta. Interpelacja dotyczy spraw istotnym znaczeniu dla gminy, powinna ona zawierać krótkie przedstawienie stanu faktycznego będącego jej przedmiotem oraz wynikające z niej pytania. Interpelacje składane są na piśmie do przewodniczącego rady, który przekazuje je niezwłocznie wójtowi. Wójt lub osoba przez niego wyznaczona, jest zobowiązana udzielić odpowiedzi na piśmie nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania interpelacji. Treść interpelacji oraz udzielonych odpowiedzi podawana jest do publicznej wiadomości przez niezwłoczną publikację w BIP na stronie internetowej gminy, oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty.
Dalej organ przyznał, że radny, niezależnie od pełnionej funkcji publicznej, którą sprawuje poprzez udział w posiedzeniach rady, pozostaje obywatelem i jak każdy obywatel Państwa - członek danej wspólnoty samorządowej, ma prawo do formułowania swych indywidualnych wniosków w trybie dostępu do informacji publicznej. Wobec tego wymaga ustalenia, czy wnioskowana przez skarżącego informacja ma walor informacji publicznej, a w związku z tym, czy podlega ona udostępnianiu na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Według organu tak rozumianą informację publiczną nie stanowi wniosek strony z dnia 3 czerwca 2019 r., a to z tego powodu, że we wniosku tym skarżący wprost powołał się na swój status radnego oraz zatytułował ten wniosek jako interpelację/wniosek radnego.
Nadto, aż do momentu wniesienia skargi nie wskazał również wprost, że oczekuje rozpoznania swojego żądania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ przyznał, że dostęp radnego do informacji publicznej realizowany jest na takich samych zasadach, jak i pozostałych podmiotów uprawnionych na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednak aby osoba wykonująca funkcję radnego uzyskała dostęp do interesujących ją danych publicznych musi to jasno i precyzyjnie wyrazić. Zwrócił uwagę, że organ nie może we własnym zakresie, niejako automatycznie, stwierdzić, czy radnemu chodzi wyłącznie o realizację jego uprawnienia wynikającego ze statutu, czy również prawa do informacji publicznej. W podsumowaniu organ stwierdził, że wniosek radnego nie mieści się w pojęciu wniosku o dostępie do informacji publicznej. Wniosek ten można natomiast traktować jako interpelację, od której nie przysługuje droga odwoławcza do sądu administracyjnego. Ponadto organ wskazał, że skarżący w dniu 18 czerwca 2019 r. otrzymał odpowiedź na interpelację, i to w terminie o którym mowa w art. 24 ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym.
Na wypadek gdyby Sąd nie podzielił przedstawionej wyżej argumentacji i uznał, że wniosek skarżącego należało uznać za złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej organ podniósł, że odpowiedź jakiej udzielił ustronie w piśmie z dnia 18 czerwca 2019 r. jest adekwatna do treści zapytań ujętych we wniosku. W rozwinięciu tej argumentacji organ wskazał, że sprawy objęte tajemnicą skarbową nie stanowią informacji publicznej i w przypadku nieudzielenia tej informacji następuje to w zwyklej formie pisemnej (odpowiedź może zostać udzielona zwykłym pismem, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej).
Z kolei pytania dotyczące dyrektora MZGK skarżący powinien kierować bezpośrednio do tego organu. Poza tym, ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje przekazywania wadliwie skierowanego wniosku według właściwości do innego podmiotu, zaś art. 65 k.p.a. nie ma zastosowania w przypadku rozpatrywania wniosków o dostęp do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie w pełnym zakresie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd nie podzielił stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, a sprowadzającego się do konstatacji, że wniosek strony nie został złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem Sądu, o tym, że wniosek skarżącego, choć zatytułowany "interpelacja", został złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej przesądza wskazana we wniosku podstawa prawna jego złożenia, w ramach której, oprócz przepisów art. 24 ust. 3-7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506) powołanych w związku z uregulowaniami ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, powołany został również art. 2 ust. 1 u.d.i.p. W myśl tego ostatniego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.
Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Gd 34/19, że radny, niezależnie od pełnionej funkcji publicznej, którą sprawuje poprzez udział w posiedzeniach rady, pozostaje obywatelem i jak każdy obywatel Państwa - członek danej wspólnoty samorządowej, ma prawo do formułowania swych indywidualnych wniosków w trybie dostępu do informacji publicznej. Jego społeczna rola wymaga wiedzy na temat spraw gminnych, której poszerzenie in pleno niejednokrotnie może nie być możliwe z racji uwarunkowań politycznych, jakie zachodzą w radzie. Należy dodać, że podobny pogląd prawny został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1852/16.
W nawiązaniu do stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę należy wyjaśnić, że powołany przez organ wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 210/16 nie jest adekwatny do stanu faktycznego sprawy, albowiem jak wynika z treści uzasadnienia tego wyroku, w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 210/16 wnioskodawca w treści wniosku nie powoływał się na regulację ustawy o dostępie do informacji publicznej, co ma natomiast miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W dalszej kolejności należy podnieść, że w treści złożonego przez stronę wniosku wyraźnie można dostrzec - żądanie "ujawnienia określanych informacji w Biuletynie Informacji Publicznej" oraz żądanie "udzielenia" stronie określonych informacji. To rozróżnienie "rodzaju żądań" ma istotne znaczenie dla oceny prawnej skargi, co znalazło też wyraz w treści wydanego przez Sąd wyroku, z którego wynika, że skarga została częściowo odrzucona.
W punkcie wyjścia do dalszych rozważań w sprawie należy wskazać, że - jak wynika z treści skargi - inicjując postępowanie sądowe w sprawie skarżący domaga się zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia 3 czerwca 2019 r. poprzez jego rozpoznanie w zakresie następujących punktów: pkt 1. a), b), d), 2, 4 i 5. Taka redakcja skargi pozwala uznać, że wniesiona przez stronę skarga na bezczynność organu w udzieleniu informacji publicznej odnosi się jedynie do wymienionych punktów wniosku.
W dalszej kolejności należy stwierdzić, że udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej może nastąpić wówczas, gdy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej określonych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz, że jest on w posiadaniu informacji, które mają charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Warto też w tym miejscu zaakcentować, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów.
Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji, nie zaś o niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeniach podejmowania określonych działań (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2002 r., II SAB 70-71/02, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2102 r., II SAB/Gd 79/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie inne orzeczenia powołane w tym uzasadnieniu). Ustawa o dostępie do informacji publicznej znajduje zastosowanie jedynie wówczas, gdy wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczy informacji w jej rozumieniu, a więc o faktach i danych istniejących w chwili jej udzielania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2005 r., II SAB/Wa 111/05 oraz wyrok WSA w Opolu z dnia 13 stycznia 2005 r., II SAB/Op 14/04).
W świetle poczynionej uwagi nie budzi wątpliwości, że podmiot, do którego strona skierowała wniosek o udostępnienie informacji publicznej – Burmistrz Miasta i Gminy B. – jest podmiotem, który na mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p, jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.
Co się zaś tyczy charakteru żądań objętych wnioskiem strony (w zakresie pkt 1. a), b), d), 2, 4 i 5), to stanowisko Sądu w tym zakresie przedstawia się w sposób następujący.
Żądanie strony sformułowane w punkcie 1. a), b) i d) wniosku nie mieści się w sferze faktów wymaganej dla informacji publicznej, lecz dotyczy określonych działań w zakresie ujawnienia w BIP wskazanych informacji. Żądanie to nie może być zatem ocenione jako spełniające normatywne przesłanki informacji publicznej jako takiej. Jak już zasygnalizowano wcześniej, wnioskiem o udzielenie informacji publicznej może być objęte pytanie o określony stan istniejący (na dzień udzielenia odpowiedzi). Wniosek taki nie może zmierzać do inicjowania działań (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 228/20). Z powyższym spostrzeżeniem koreluje stwierdzenie, że tworzenie BIP oraz zamieszczenie w nim informacji (lub jego brak) nie dotyczy aktów czy czynności z zakresu administracji publicznej związanych z prawami i obowiązkami indywidualnych podmiotów. Określona w art. 3 § 2 p.p.s.a. kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje tego rodzaju spraw.
W związku z tym nie podlega ono kontroli sądowoadministracyjnej. Nie można więc skutecznie żądać od podmiotu władzy zamieszczania bądź usunięcia informacji publicznej na stronie podmiotowej BIP ani dochodzić tych działań przed sądem administracyjnym. Z kolei domaganie się, aby BIP odpowiadał wymogom, jakie żądający udzielenia informacji publicznej stawia takiemu Biuletynowi, powinno przybrać procesową formę skargi składanej w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (por. postanowienia: NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1210/05 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 228/20).
Przedstawiona argumentacja stanowiła podstawę do odrzucenia skargi w zakresie odnoszącym się do bezczynności organu w rozpoznaniu punktu 1. a), b), d) wniosku. Podstawę prawną odrzucenia skargi w tej części stanowił przepis art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Jeśli chodzi o zakres żądania sformułowanego w punkcie 2 wniosku to należy przypomnieć, że wnioskodawca domagał się tu udzielenia informacji, czy po zapoznaniu się przez Burmistrza W. B. na temat udzielonych ulg, odroczeń, umorzeń i rozłożenia spłat na raty za 2018 r. przez jego poprzednika, podjęte zostały (jeśli tak to jakie, a jeśli nie, to dlaczego) czynności zmierzające do zweryfikowania ich zasadności ze strony Gminy B. Niewątpliwie, szeroko pojęta kwestia udzielania ulg, umorzeń i rozłożenia spłaty należności na raty (obejmująca także weryfikację zasadności podejmowania tego rodzaju decyzji przez gminę) mieści się w pojęciu informacji publicznej, albowiem odnosi się do zasad gospodarki finansowej gminy. Zdaniem Sądu, odpowiedź jaką wnioskodawca uzyskał na to pytanie w piśmie z dnia 18 czerwca 2019 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że żądanie skarżącego nie zostało rozpatrzone, a co za tym idzie, że organ pozostaje w bezczynności.
Jakkolwiek udzielona stronie odpowiedź nie stanowi bezpośredniej odpowiedzi na zadane organowi pytanie, to jednak, odnosi się do kwestii związanej z weryfikowalnością udzielanych ulg. Organ wyjaśnił tu stronie, że organem nadzorującym zasadność i prawidłowość udzielonych przez Burmistrza Miasta i Gminy B. ulg jest Regionalna Izba Obrachunkowa we W. zespół Zamiejscowy w J. Nie stwierdzając bezczynności organu w zakresie sposobu rozpoznania wniosku strony w części odnoszącej się do pytania sformułowanego w punkcie 2 wniosku, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w tej części oddalił, o czym orzekł w punkcie V wyroku.
Na uwzględnienie zasługiwała natomiast skarga w zakresie odnoszącym się do zarzucanej organowi bezczynności w udzieleniu odpowiedzi na pytania zawarte w punktach 4 i 5 wniosku.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Łodzi, w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 164/18, że podmiot, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej może alternatywnie poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach u.d.i.p., gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
W stanie faktycznym sprawy, udzielona stronie odpowiedź sprowadzała się jedynie do stwierdzenia, że pytania objęte punktami 4 i 5 wniosku pytania nie dotyczą Wydziału Podatków i Opłat Lokalnych. Udzielona w ten sposób odpowiedź organu nie wyjaśnia istotnej na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej okoliczności, jaką jest fakt dysponowania informacją, której żąda wnioskodawca. Należy zauważyć, że z przepisu art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wynika zasada, że do udzielania informacji publicznej zobowiązane są podmioty będące w ich posiadaniu. Oznacza to, iż adresat wniosku jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, jeżeli ją ma, bez względu na to, czy ją samodzielnie wytworzył, czy wiąże się ona z zakresem jego kompetencji, czy też jest informacją uzyskaną od innych podmiotów (por. WSA w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 43/18). W przypadku posiadania przez organ żądanej informacji, obowiązek informacyjny na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi konsekwencję faktu dysponowania daną informacją.
Skoro obowiązek udostępnienia informacji publicznej obejmuje podmioty, które taką informacją dysponują, to jeśli podmiot nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej lub posiada ją tylko w pewnym zakresie (w części), to odpowiedź udzielona pismem (czynność materialno-techniczna), z podaniem wyjaśnienia, że podmiot nie jest w posiadaniu informacji, względnie nie dysponuje pełną informacją, stanowi udzielenie informacji publicznej. W stanie faktycznym sprawy, odpowiedź organu zawiera się w istocie stwierdzeniu, że pytania zawarte w punktach 4 i 5 wniosku zostały wniesione do niewłaściwego organu. Taka wykładnię stanowiska organu jedynie potwierdza treść odpowiedzi na skargę, w której organ wyjaśnia, że nie był zobowiązany do stosowania procedury z art. 65 k.p.a.
Udzieloną przez organ odpowiedź na pytania sformułowane w puncie 4 i 5 wniosku Sąd uznaje za niewystarczającą z perspektywy przesłanki z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Konsekwencją powyższego zbyło stwierdzenie, że organ dopuścił się w tym zakresie bezczynności oraz jednoczesne zobowiązanie organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do rozpoznania wniosku w zakresie puntu 4 i 5 w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy.
Realizując normę z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, że stwierdzona bezczynność organu w zakresie rozpoznania punktu 4 i 5 wniosku nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie podkreśla się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne.
Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 12/18). Warto w tym miejscu dodać, że w orzecznictwie zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Podkreśla się, że jakkolwiek każda bezczynność jest naruszeniem prawa, to nie każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa (por. wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SAB/Ke 6/16).
W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne sprawy nie dają podstaw do oceny, że stwierdzona bezczynność organu ma charakter kwalifikowany. Organ nie zignorował wniosku strony, odpowiadając na zadane w nim pytania. Okoliczność, że nie procedował w trybie dostępu do informacji publicznej nie ma w sprawie znaczenia, skoro udzielił stronie odpowiedzi i to w terminie 14 dni licząc od dnia złożenia wniosku. Niewłaściwy sposób udzielenia stronie odpowiedzi na pytania zawarte w punktach 4 i 5 wniosku, jakkolwiek daje podstawę do stwierdzenia bezczynności na gruncie ustawy o odstępie do informacji publicznej, to jednak nie stanowi przesłanki do uznania, że niepełna odpowiedź organu w tym zakresie uzasadnia zarzut bezczynności o charakterze kwalifikowanym.
Z uwagi na powyższe, Sąd nie stwierdził również podstaw do wymierzenia organowi grzywny, o co wnioskowała strona. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne sprawy nie budzą obaw, że wniosek strony w zakresie stwierdzonej bezczynności nie zostanie przez organ rozpoznany. Nie można w tym miejscu zapominać, że wymierzenie grzywny ma charakter dyscyplinujący organ. Zasadność jej wymierzania powinna być ograniczona do szczególnie jaskrawych przypadków zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20).
Dodatkowo należy wskazać, że zasadność wymierzenie grzywny ustawodawca pozostawił ocenie Sądu, o czym świadczy użyty w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. zwrot "może". W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że wymierzenie grzywny nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania), lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy to uzasadniają (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Kr 45/20).
Orzeczenie Sądu w tym zakresie zawiera się w punkcie V wyroku, dotyczącym oddalenia dalej idącej skargi i znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 206 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kwoty połowy uiszczonego przez stronę wpisu sądowego z uwagi na to, że skarga nie została uwzględniona przez Sąd w całości.