Uzasadnienie
P. N. (dalej jako skarżący) pismem z dnia 26.01.2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP skierował do Dyrektora Szkoły (dalej jako organ) wniosek o dostęp do informacji publicznej. Skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej poprzez doręczenie mu w formacie PDF za pośrednictwem platformy ePUAP, aktualnych na dzień 27.01.2023 r.:
- 1. planów lekcji wszystkich oddziałów oraz oddziałów wirtualnych;
- 2. planów lekcji wszystkich uczniów nauczania indywidualnego;
- 3. planów / grafików poszczególnych nauczycieli;
- 4. przydziału sal;
- 5. maksymalnej ilości uczniów mogących uczestniczyć w zajęciach w każdej z sal;
- 6. wszystkich kryteriów (lista priorytetów) jakie były wprowadzone do systemu komputerowego podczas układania planów lekcji wraz z oznaczeniem wagi / priorytetu każdego z kryteriów;
- 7. liczby uczniów w poszczególnych oddziałach;
- 8. liczby uczniów, którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach z religii z podziałem na klasy i dodatkowo z podziałem na kościoły i związki wyznaniowe;
- 9. liczby uczniów, którzy złożyli oświadczenia o chęci udziału w zajęciach etyki z podziałem na klasy;
- 10. informacji czy szkoła zatrudnia nauczycieli, którzy dokształcają się lub odbywają szkolenie branżowe lub wykonują zadania społeczne, a jeżeli odpowiedź na to pytanie jest pozytywna, podanie imienia i nazwiska każdego z nauczycieli, którzy dokształcają się, odbywają szkolenie, lub wykonują zadania społeczne oraz przesłanie zebranej dokumentacji potwierdzającej ten fakt.
Wniosek ten pozostał bez rozpoznania, wobec czego skarżący pismem z dnia 14.02.2023 r. wniósł za pośrednictwem organu skargę na jego bezczynność.
W związku z brakiem przekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – pismem z dnia 23.03.2023 r. złożył do tutejszego Sądu wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Jednocześnie skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Dyrektor Szkoły w odpowiedzi wyjaśnił, że odpowiedź na wniosek o udostepnienie informacji publicznej została wysłana skarżącemu w dniu 29.03.2023 r. Z odpowiedzi skierowanych do skarżącego wynika zaś, że w związku ze zmianami kadrowymi w szkole pisma skarżącego nie zostały odebrane w terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne, sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Powyższe przepisy przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę postępowania wniosku o wymierzenie grzywny.
Kwestię orzeczenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawiono uznaniu Sądu. Oznacza to, że rozstrzygając w przedmiocie grzywny, Sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił lub wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Należy przy tym wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.11.2009 r. (II GPS 3/09, LEX nr 530144), w której to przesądzono o charakterze instytucji wymierzenia grzywny. Z ww. uchwały wnika, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest więc nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, lecz także ma być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto grzywna pełni również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości.
W postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem do sądu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej niezbędne jest ustalenie, czy podmiot, którego ukarania domaga się skarżący jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako u.d.i.p.). Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny dopuszczalności wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 października 2011 r. I OZ 796/11, z dnia 19 kwietnia 2010 r. I OZ 125/10 - CBOSA).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu dyrektor publicznej szkoły podstawowej jest więc podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie P. N. złożył w dniu 23.01.2023 r. za pośrednictwem platformy ePUAP do Dyrektora Szkoły wniosek o dostęp do informacji publicznej. Wobec braku odpowiedzi na wniosek pismem z dnia 14.02.2023 r. skarżący złożył skargę na bezczynność organu. Następnie, w wyniku powzięcia informacji o nieprzekazaniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, pismem z dnia 23.03.2023 r. skarżący złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny.
Mając na uwadze, że do dnia orzekania w niniejszej sprawie, skarga nie została przekazana przez organ do tutejszego Sądu, a więc niewątpliwie doszło do przekroczenia trzydziestodniowego terminu wymaganego przepisami prawa, należało orzec o wymierzeniu Dyrektorowi Szkoły grzywny. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, że organ udzielił skarżącemu w dniu 29.03.2023 r. żądanych informacji. Skarga, mimo upływu ok. 4 miesięcy od jej wniesienia, nie została wciąż – stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. - odpowiednio załatwiona, gdyż nie przekazano jej do tut. Sądu.
Podkreślenia wymaga, że ustalenie konkretnej wysokości wymierzanej grzywny pozostawione zostało przez ustawodawcę uznaniu sądu. Jedynie jej górna granica została określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. - grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Do odpowiedzi na skargę organ załączył skany pism wysłanych do skarżącego, z których wynika przyczyna opóźnienia w załatwieniu sprawy. Wyjaśniono, że w związku ze zmianami kadrowymi korespondencja skarżącego nie została w terminie odebrana.
W ocenie Sądu wyjaśnienia te nie są przekonujące. Problemy kadrowe leżą wyłącznie po stronie organu i nie powinny obciążać skarżącego. Nie zasługuje na aprobatę Sądu postawa, w której organ w ogóle nie przekazuje skargi. Po powzięciu informacji o uchybieniu terminu do przekazania skargi do Sądu, organ powinien niezwłocznie podjąć czynności w celu jej załatwienia. Tym bardziej, że nie wymagało to od organu jakiejkolwiek merytorycznej pracy – wręcz przeciwnie wystarczyła bowiem prosta czynność techniczna w postaci wysłania skargi do Sądu lub dostarczenia skargi do kancelarii Sądu przez pracownika organu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 500 zł, która nie przekracza maksymalnej wysokości grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy ustalaniu jej wysokości Sąd wziął pod uwagę, że skarga wciąż nie została przekazana, a problemy kadrowe wskazane przez organ nie zostały obiektywnie uzasadnione. Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że nieprzekazanie skargi do Sądu nie jest wynikiem złej woli organu, lecz braku wymaganej wiedzy. Dyrektorzy szkół rzadko bowiem mają styczność ze skargami wnoszonymi do sądów administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., przy czym uczynił to na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 55 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a.