Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w stosunku do E. O. zamieszkałej w C. przy ul. K., współwłaścicielki nieruchomości zabudowanej usytuowanej przy ul. K. działka nr [...] w przedmiocie " nielegalnej budowy".
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89,poz. 414 z późn. zm.) oraz art.104 Kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał współwłaścicielom nieruchomości zabudowanej w obrębie działki nr [...] przy ul. K. rozbiórkę podpiwniczenia ze stropem, o wymiarach [...] x [...] m, zlokalizowanego na tej posesji a wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu tej decyzji przytoczono następujące ustalenia dokonane w toku oględzin przedmiotowej nieruchomości:
* na tyłach działki w pobliżu jej granicy wybudowano podpiwniczenie warsztatu o wymiarach [...] x [...] m, które zostało przykryte stropem o konstrukcji [...], fundamenty obiektu wykonano z betonu, ściany [...] z bloczków [...],
* roboty prowadzone były w latach [...],
* roboty wykonywane były w systemie gospodarczym przez Z. O. i Jego synów, a finansowane przez B. D. współwłaściciela nieruchomości,
* aktualni współwłaściciele, obecni w trakcie oględzin, pani O. i Pan T. oświadczyli, że z powyższą budową nie mają nic wspólnego.
* Pani O. oświadczyła,, że z prowadzoną budową przez jej zmarłego męża nie ma nic wspólnego i nie rości do niej żadnych praw majątkowych,
* Pan M. T., który nabył udział w powyższej nieruchomości od Pana B. D. w [...] r., oświadczył, również, że nie jest właścicielem tej budowli,
* strony wniosły, że są właścicielami wygrodzonej części zagospodarowanej działki, na której nie znajduje się opisany powyżej obiekt w budowie.
* 3
Wskazano dalej, że w toku postępowania Pan T. przedstawił oświadczenia i pisma opisujące, że ma prawo do tej części nieruchomości, na której nie znajduję się sporny obiekt, jak również że nie był mu znany, przed kupnem tej nieruchomości, fakt prowadzenia na niej samowolnej budowy. Ponadto organ wyjaśnił, że wobec ustalenia, że " po śmierci Pana O. jego dzieci nabyły udziały w tej nieruchomości, ujęto je jako strony w tym postępowaniu."
Zdaniem PINB, naruszony został art.28 ustawy Prawo budowlane stanowiący, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę lub po dokonanym zgłoszeniu robót do właściwego organu, gdyż strony postępowania takich dokumentów organowi nie przedstawiły. Wykonane roboty organ zakwalifikował do nie zakończonych robót budowlanych związanych z budową obiektu budowlanego i stwierdził, ze taki stan regulowany jest przepisem art. 48 Prawa budowlanego.
Skierowanie nakazu rozbiórki do aktualnych współwłaścicieli nieruchomości organ uzasadnił śmiercią bezpośredniego sprawcy samowoli, zbyciem praw do nieruchomości przez poprzedniego jej właściciela, a także tym, że aktualni współwłaściciele nieruchomości Pani O. i Pan T. oświadczyli zgodnie, że nie mają nic wspólnego z dokonaną samowolą budowlaną na ich nieruchomości wspólnej. Ponadto powołał się na treść art.52 Prawa budowlanego. W odwołaniu M. T. podniósł, że nie zgadza się z powyższą decyzją bowiem, jak informował organ, kupił nieruchomość wraz z prawą stroną działki i garażem od pani E. D. a nie od Jej męża i nie interesuje go do kogo należy nielegalna budowa na lewej stronie działki rozpoczęta zanim dokonał zakupu. Wielokrotnie podkreślał w pismach, ze na okoliczności związane ze sprawą należy powołać świadków, czyli sąsiadów, których oświadczenie przedstawił i opinię Rady Osiedla, która zna sprawę.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że argumenty zawarte w odwołaniu związane ze sposobem użytkowania nieruchomości, która jest 4
Sygn. akt SA/Sz 1963/02 współwłasnością nie mogą być uwzględnione, bowiem przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło popełnioną samowolę budowlaną, zlokalizowaną na nieruchomości będącej również współwłasnością pana M. T.. Z protokołu oględzin wynika, że roboty budowlane związane z wybudowaniem [...] wykonane zostały w latach [...], przez poprzednich współwłaścicieli nieruchomości, będącej również współwłasnością
Pana M. T.. Nieruchomość przy ul. K. w C. nie została podzielona sądownie, dlatego nakaz rozbiórki został skierowany do aktualnych jej współwłaścicieli. Zdaniem organu II instancji, który również powołał się na art. 28 i art.48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r, Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz.1126) decyzja wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest zgodna z prawem.
Powyższą decyzję ostateczną zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargą z dnia [...] r. M. T. zarzucając, że jest krzywdząca i niesprawiediiwa. Podobnie jak w odwołaniu podkreślił, że przedmiotową nieruchomość nabył w [...] r. z działka po prawej stronie i ze znajdującą się na niej nieskończoną budową [...], zaś nielegalną budowę rozpoczęła rodzina O. na swojej lewej stronie w latach [...] % W piśmie procesowym z dnia [...] r, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej I decyzji i złożył szczegółowe wyjaśnienia co do stanu faktycznego sprawy, ł kwestionując dokonana przez organy ocenę dowodów i poczynione, w jej wyniku, J ustalenia faktyczne.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko | zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: I
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i w których postępowanie nie zostało zakończone przed tą datą, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, szczególnie w zakresie zarzutu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że na nieruchomości położonej w C. przy ul. K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], usytuowane jest [...] pod obiekt budowlany([...]), wykonane bez wymaganego zezwolenia w latach [...]. Istota sporu między skarżącym a organem sprowadza się do kwestii, kto powinien być adresatem decyzji nakazującej likwidację tej samowoli.
Niezależnie od powyższego, na wstępie należy zauważyć, iż nieprawidłowa jest treść rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, zawierająca nakaz nałożony na właścicieli nieruchomości bez konkretnego wskazania imion i nazwisk.
Sedno sprawy tkwi jednak w ustaleniu, czy rzeczywiście wystąpiły w sprawie podstawy prawne do po pierwsze, nałożenia nakazu rozbiórki w oparciu o przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994r. i po drugie, czy w razie wystąpienia przesłanek do zastosowania tego przepisu, nakaz rozbiórki powinien być skierowany także do skarżącego, który z całą pewnością nie był sprawą tej samowoli, a wedle ustaleń organu nie jest również następcą prawnym tego sprawcy. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, ze organ odwoławczy przyjął, iż sporne [...] stanowi część obiektu budowlanego wykonaną w latach [...].
Natomiast w decyzji organu I instancji, do czego organ odwoławczy nie ustosunkował się mowa jest o " nie zakończonych robotach budowlanych". Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło [...] lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Skoro zatem organy obu instancji orzekały po upływie [...] lat od zakończenia budowy części obiektu budowlanego, to należało w uzasadnieniu prawym decyzji wyjaśnić stanowisko organu w kwestii istnienia podstaw faktycznych
Esygn. akt SA/Sz 1963/02
I prawnych (bądź ich braku) do stosowania wyżej cytowanego art.49 Prawa. budowlanego.
Z treści uzasadnień decyzji wynika też, że organy obu instancji przyjęły, iż obiekt budował nie żyjący w dacie orzekania, T. O.. Jednakże w decyzjach tych organów nie wyjaśniono dlaczego nakaz nie został nałożony na następców prawnych sprawcy samowoli, lecz obciąża wszystkich współwłaścicieli niezależnie od okoliczności powstania tej współwłasności. Domyślać się można, że organy orzekające w sprawie uznały, iż treść art. 52 prawa budowlanego daje podstawę do uznaniowego wyboru adresata decyzji rozbiórkowej, a dostrzegając sprzeczności wynikające z oświadczeń zainteresowanych stron złożonych do protokołu oględzin, zamiast solidnie i wyczerpująco zebrać materiał dowodowy i poddać go rzetelnej ocenie, niejako " zwolniły się" od obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, zasłaniając możliwościami jakie wyinterpretowały z art. 52 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany, na swój koszt, dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 i art.
51. W myśl cytowanego przepisu, zobowiązanym do poniesienia kosztów dokonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części w trakcie budowy jest inwestor. Natomiast po wybudowaniu obiektu zobowiązanym staję się z reguły jego właściciel.
W ocenie sądu, w przypadku zaistnienia sytuacji, w której nieruchomość, na której posadowiony jest obiekt, o jakim mowa w art. 48 omawianej ustawy, stanowi współwłasność, nieporozumieniem byłoby nakładanie obowiązku rozbiórki na tego ze współwłaścicieli, który nie będąc małżonkiem lub następcą prawnym inwestora, z samowolą tą się nie godził, a przeciwnie doprowadził do wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że treść art. 52 Prawa budowlanego (wskazującego, że adresatem decyzji może być zarówno inwestor, właściciel i zarządca obiektu) w żadnym razie nie oznacza dowolności organu w wyborze jednego z tych podmiotów celem wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki. W niepublikowanym wyroku NSA z dnia [...] r. sygn. akt [...] stwierdzono, że w pierwszej kolejności nakaz winien być skierowany do inwestora, jako sprawcy samowoli, a gdy ten nie żyje, do jego następców prawnych.
Jest poza sporem, że skarżący i Jego żona nie są następcami prawnymi bezpośredniego sprawcy samowoli. Skierowanie zatem do nich nakazu rozbiórki nastąpiło z naruszeniem omawianego art. 52 Prawa budowlanego. Postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane jest postępowaniem administracyjnym i w zakresie nieuregulowanym przepisami prawa budowlanego toczy się w oparciu o normy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem organy orzekające w sprawie całkowicie zlekceważyły oświadczenia skarżącego zawierające wnioski dowodowe i informacje o dowodach, pominęły jego wyjaśnienia co do okoliczności istotnych dla sprawy, czym naruszyły art. 7, art.77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa uchylając się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit.c oraz art.152ppsa,