Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 23 grudnia 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżąca A. P. zażądała ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że wraz z córką (6-letnią) przebywa w W. B. i nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Skarżąca oświadczyła, iż nie dysponuje żadnym majątkiem, a jej źródłem utrzymania jest zasiłek, który pobiera w W. B. na dziecko.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z 10 stycznia 2017 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia ww. wniosku w terminie 14 dni poprzez:
- a) wskazanie źródeł utrzymania, w szczególności oświadczenie, czy skarżąca korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej bądź pomocy materialnej innych osób - jeżeli tak, to zobowiązano do przedstawienia kopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie skarżąca i jej córka są utrzymywane, tj. kto zapewnia im żywność, mieszkanie, odzież oraz pokrywa koszty leczenia,
- b) oświadczenie, czy skarżąca figuruje w ewidencji osób bezrobotnych, jeśli tak, to zobowiązano do przedstawienia zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego ten fakt,
- c) nadesłanie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- d) przedstawienie dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki),
- e) wyjaśnienie, czy małżonek skarżącej prowadzi razem ze skarżącą i dzieckiem wspólne gospodarstwo domowe.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 16 stycznia 2017 r. (odbiór korespondencji pokwitował małżonek skarżącej M.P.– vide zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 65 akt sądowych sprawy). Skarżąca dotychczas nie wykonała przedmiotowego wezwania. Natomiast w dniu 23 stycznia 2017 r. do akt sądowych sprawy wpłynęło pismo męża skarżącej, który został pominięty w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jako pełnomocnik skarżącej z uwagi na nieprzedstawienie dokumentu pełnomocnictwa. W piśmie tym małżonek skarżącej wskazał, że jego żona wraz z córką od grudnia 2010 r. na stałe przebywa w Wielkiej Brytanii i to państwo zapewnia im byt. Zatem on nie prowadzi z żoną i dzieckiem wspólnego gospodarstwa domowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów i informacji, w szczególności dotyczących wysokości uzyskiwanych dochodów i poziomu ponoszonych wydatków, nie można stwierdzić, iż A. P. nie jest w stanie pokryć wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i córki.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.