Uzasadnienie
P. (dalej też jako "skarżąca") wniosła w niniejszej sprawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zarządzeniem z 24 września 2015 r. Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze fakt, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na wymaganym formularzu, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2015 roku, przesłano skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie poinformowano skarżącą, że ww. formularz, podpisany przez osobę uprawnioną (lub osoby uprawnione) do reprezentowania skarżącej, należy złożyć do Sądu - w terminie 7 dni od otrzymania - pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania - art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej także "p.p.s.a.").
Powyższe wezwanie doręczone zostało skarżącej w dniu 15 grudnia 2015 roku, a w dniu 22 grudnia 2015 roku skarżąca przesłała wniosek na formularzu. Formularz ten nie był zgodny z wzorem wprowadzonym w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257, dalej także "rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r.").
W związku z powyższym postanowieniem z 15 stycznia 2016 r. Starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Skarżąca od powyższego postanowienia wniosła sprzeciw. Stwierdziła, że uzupełniła taki formularz, jaki otrzymała z Sądu. W jej ocenie Starszy referendarz sądowy nie wyjaśnił, co w przesłanym formularzu jest niewłaściwego. Skarżąca ponadto zauważyła, że przesłany formularz znalazła na stronach internetowych rządu, co oznacza, że jest on właściwy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu mającym zastosowanie do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do sądu na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, stanowiącym – w przypadku osób fizycznych – załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. Niezachowanie tego wymogu stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. (vide uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 74). Zgodnie z art. 49 p.p.s.a. należy wezwać stronę do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Uchybienie temu terminowi pociąga za sobą realizację wskazanego rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym stanowi art. 257 p.p.s.a. W myśl tego przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Z dniem 15 sierpnia 2015 r. utraciło moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). W dacie wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie warunki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy określało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r.
Zaznaczyć należy, że wzory formularzy określone wspomnianymi wyżej rozporządzeniami różnią się między sobą. Wzór obowiązujący zawiera bardziej rozbudowane i szczegółowe rubryki 4 i 7, przeznaczone odpowiednio na oznaczenie zakresu wniosku oraz złożenie oświadczeń na temat stanu majątkowego wnioskodawcy. Całkiem inny jest tytuł 11 rubryki, która obecnie służy wskazaniu zobowiązań i stałych wydatków, podczas gdy w przypadku wzoru poprzedniego należało w nią wpisać inne dane, jakie składający oświadczenie uważał za istotne.
W aktualnym formularzu odmiennie ukształtowano rubrykę 13. Obecnie wnioskujący oświadcza, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, podczas gdy we wcześniej obowiązującym stanie prawnym oświadczał, że znana jest mu treść przepisu, który tę odpowiedzialność przewiduje.
Podkreślić trzeba, że warunki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy spełnia wniosek złożony na formularzu, który odpowiada wzorowi określonemu w rozporządzeniu obowiązującemu w chwili wniesienia wniosku.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca nie złożyła urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Termin zaś do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie 22 grudnia 2015 r. W ocenie Sądu, nie stanowi wykonania wezwania złożenie wniosku na formularzu według nieobowiązującego już wzoru. Podkreślić przy tym należy, że prawidłowy formularz załączono do wezwania, lecz skarżąca z niego nie skorzystała i pozyskała go samodzielnie z innego źródła. Skoro prawidłowy formularz wniosku został doręczony skarżącej, to brak było podstaw do ponowienia tego doręczenia.
Reasumując, nie sposób przyjąć, że skarżąca w sytuacji, gdy obowiązuje nowy wzór formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wciąż może posłużyć się formularzem według nieaktualnego wzoru. Przyjęcie takiego stanowiska pozostawałoby w sprzeczności z prawem i przekreślałoby sens zmiany tego prawa dokonanej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r.
Wobec powyższego wniosek o prawo pomocy jako niezłożony na urzędowym formularzu należy pozostawić bez rozpoznania, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 257 p.p.s.a.