Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Główny Inspektor Farmaceutyczny, działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4, a także art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1-2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie:
- 1) umorzenia postępowania w sprawie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, przez "[...]" Spółka Jawna z siedzibą w B. (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca"), które polegało na prowadzeniu zabronionej reklamy apteki ogólnodostępnej "[...]" zlokalizowanej w Ł. przy ul. [...] poprzez kolportaż ulotek reklamowych zawierających wyciąg z listy cenowej obowiązujący od dnia [...] czerwca 2012 r.,
- 2) nałożenia na spółkę "[...]"Spółka Jawna z siedzibą w B. prowadzącą aptekę ogólnodostępną "[...]" zlokalizowaną w Ł. przy ul. [...] kary pieniężnej w kwocie 200 zł (słownie: dwieście złotych) za prowadzenie ww. reklamy.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. wpłynęła informacja Okręgowej Izby Aptekarskiej w B., z której wynikało, że w przychodni całodobowej przy ul. [...] oraz w Przychodni [...] przy ul. [...] w B. znajdowały się ulotki z ofertą cenową sieci aptek "[...]". Z załączonej do powyższej informacji ulotki wynikało, że z jednej jej strony wymienione były adresy i godziny otwarcia 10 aptek działających pod nazwą "[...]", a na drugiej stronie wyciąg z listy cenowej.
Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny powiadomił skarżącą spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, polegającego na prowadzeniu zabronionej reklamy apteki ogólnodostępnej "[...]" zlokalizowanej w Ł. przy ul. [...] - poprzez kolportaż ulotek reklamowych zawierających wyciąg z listy cenowej obowiązujący od dnia [...] czerwca 2012 r. Jednocześnie organ wezwał stronę skarżącą do złożenia wyjaśnień.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca spółka zajęła stanowisko w sprawie. W jej ocenie, kolportaż list cenowych nie stanowi reklamy apteki i tym samym nie narusza przepisu art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne. Strona skarżąca poinformowała również, że ulotki zostały umieszczone jedynie w aptece. Ponadto wskazała, że nie kolportowała ulotek poza lokalami apteki w szczególności nie umieszczała ich w przychodniach. Jednocześnie strona skarżąca podkreśliła, że przedmiotowe listy cenowe są informacją handlową i stanowią wyraz dbałości o pacjenta, który nie musi się trudzić przy porównywaniu cen leków oferowanych w innych aptekach. Mając na uwadze powyższe skarżąca spółka wniosła o umorzenie postępowania.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny poinformował skarżącą spółkę, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, przy ocenie, czy dane działanie (kolportaż ulotek) jest reklamą czy informacją, należy ocenić całokształt treści zawartych w ulotce, a nie jedynie poszczególnych elementów z osobna. Zdaniem organu, jeśli nawet ulotka zawiera treści dozwolone, to w zestawieniu z umieszczonym na ulotce wyciągiem z listy cenowej, jej kolportaż miał na celu zachęcenie potencjalnych klientów do dokonywania zakupów w konkretnych aptekach.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca spółka wyjaśniła, że apteki, w których znajdowały się ulotki zawierające wyciąg z listy cenowej, łączy ze stroną skarżącą umowa konsorcjum, w ramach której podejmują one pewne przedsięwzięcia gospodarcze (np. druk oferty cenowej zawierający listę aptek prowadzonych przez te firmy pod wspólną marką). Skarżąca spółka wyjaśniła, że z tego powodu ulotki znajdowały się w lokach aptek prowadzonych przez ww. podmioty. Ponadto strona skarżąca wskazała, że nie kolportowała ulotek poza lokalami apteki, w szczególności nie umieszczała ich w przychodniach na terenie B.. Na potwierdzenie strona załączyła oświadczenie A. N., osoby odpowiedzialnej za działania wizerunkowe aptek.
Pismem z dnia [...] września 2012 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny poinformował stronę skarżącą o zakończeniu prowadzonego postępowania dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z aktami i prawie do złożenia wyjaśnień.
Pismem z dnia [...] września 2012 r. skarżąca spółka poinformowała organ, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe twierdzenia przedstawione w sprawie. Ponadto strona skarżąca poinformowała organ, iż zaprzestała wydawać ulotki z ofertą cenową apteki.
Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny - działając na podstawie art. 94a i art. 129b ust. 1-2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne oraz art. 104 i art. 105 k.p.a. - umorzył postępowanie w sprawie naruszenia przez skarżącą spółkę przepisu art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, które polegało na prowadzeniu zabronionej reklamy apteki ogólnodostępnej "[...]" zlokalizowanej w Ł. przy ul. [...] poprzez kolportaż ulotek reklamowych zawierających wyciąg z listy cenowej obowiązujący od dnia [...] czerwca 2012 r. (pkt 1 decyzji) oraz nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 200 złotych za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej "[...]" zlokalizowanej w Ł. przy ul. [...] wbrew przepisom art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne (pkt 2 decyzji).
W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wykazał na wstępie, że po dacie wszczęcia postępowania nie stwierdził obecności ulotek w przychodniach wskazanych w zawiadomieniu Okręgowej Izby Aptekarskiej w B..
Organ I instancji, uzasadniając swoją decyzję wskazał, że w toku postępowania bezspornie ustalono, iż ulotka zawierająca listę cenową obowiązującą od dnia [...] czerwca 2012 r., w której wymieniona była przedmiotowa apteka, była kolportowana w lokalach dziesięciu aptek. Skarżąca zaprzeczyła jakoby zleciła dystrybuowanie ulotek w innych miejscach, w szczególności w przychodniach zlokalizowanych w B.. Organ I instancji stwierdził, że ulotka zawierająca ofertę cenową apteki miała charakter reklamowy, gdyż jej celem było zachęcenie potencjalnych klientów do dokonywania zakupów w konkretnych aptekach należących do sieci "[...]".
Ponadto Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, że strona skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności reklamowej, o czym poinformowała w swym piśmie, dlatego zasadne było umorzenie postępowania, albowiem stało się ono bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z art. 129b ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny był obowiązany nałożyć na stronę karę pieniężną w sytuacji stwierdzenia prowadzenia przez stronę reklamy apteki i tym samym naruszenia dyspozycji przepisu art. 94a ust. 1 cyt. ustawy.
Od powyższej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego strona skarżąca, działając za pośrednictwem organu pierwszej instancji, odwołała się do Głównego Inspektora Farmaceutycznego.
Wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, skarżąca spółka wskazała w uzasadnieniu odwołania, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu co do oceny kwestionowanych ulotek, jako reklamy apteki prowadzonej przez stronę. Skarżąca spółka stwierdziła, że ulotki stanowiły informację o cenach obowiązujących w aptekach oraz dawały wyraz dbałości o klienta, który ma możliwość porównania cen. Opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych, strona skarżąca podniosła, że jej działania nie mogą być kwalifikowane, jako prowadzenie reklamy apteki oraz jej działalności, lecz jako zachętę do zawarcia umowy.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Farmaceutyczny, działając na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4, a także art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1-2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na brzmienie przepisu art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne - stwierdził, że przepis ten nie zawiera, podobnej do zawartej w art. 52 ust. 1 ww. ustawy, definicji reklamy produktu leczniczego. Zawiera tylko zamknięty katalog czynności, które reklamy nie stanowią poprzez wskazanie, że nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Główny Inspektor Farmaceutyczny, powołując się na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawierające próbę doprecyzowania pojęcia reklamy apteki, w tym m. in. na wyrok z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1960/07, a także na wyroki z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1739/07 oraz z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 2215/07, jak również wyroku wydane w sprawach sygn. akt VII SA/Wa 1985/07 i sygn. akt VII SA/Wa 698/08 – stwierdził, że "Lista Cenowa Apteki" [...] spełnia kryteria definicji reklamy aptek, gdyż ma na celu zachęcenie do zakupu konkretnych towarów (wymienionych w cenniku) po określonych cenach i w konkretnych aptekach (wymienionych na ulotce).
Organ odwoławczy, ustosunkowując się do zarzutów skarżącej spółki - wskazał, że podziela jej stanowisko odnośnie uznania, że reklamy nie można utożsamiać z ofertą, w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Jednakże organ stwierdził jednocześnie, że w sprawie niniejszej oceniając kwestionowaną listę cenową trudno ją zakwalifikować, jako ofertę, w rozumieniu art. 66 Kodeksu Cywilnego, ale raczej, jako zaproszenie do zawarcia umowy.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że informacja umieszczona na liście cenowej - "Ceny mogą ulec zmianie w przypadku zmian cen hurtowych lub wyczerpania zapasów" wskazuje, że powyższa lista cenowa nie może być zakwalifikowana jako oferta, ponieważ nie jest jednoznaczna, gdyż cena może ulec zmianie lub do zawarcia umowy w ogóle może nie dojść z powodu wyczerpania zapasów.
Organ przychylił się do stanowiska zawartego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r. (sygn. akt II CSK 289/07), który z jednej strony stwierdził wprawdzie, że nie są reklamą m. in. listy cenowe, które zawierają jedynie informację o cenach towarów lub usług i są publikowane wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów, jednakże - z drugiej strony – stanął na stanowisku, że "Reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna".
Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, że wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Organ odwoławczy podkreślił równocześnie, że nie kwestionuje dopuszczalności informowania pacjenta o obowiązujących cenach, ale uznał, że musi to być realizowane w formie neutralnego przekazu. Zdaniem organu odwoławczego, lista cenowa umieszczona na ulotce, na której znajduje się jednocześnie nazwa i logo apteki – [...] z podaniem listy aptek działających pod tą nazwą, nie jest już neutralną informacją, ale zachętą do dokonania zakupów w tych konkretnych aptekach. Organ uznał za wątpliwe twierdzenie skarżącej, iż druk listy cenowej był wyrazem dbałości o pacjenta oraz stanowi element opieki roztaczanej nad pacjentem.
Reasumując, Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że przedmiotowe ulotki stanowią zachętę do dokonywania zakupów w aptekach wskazanych w ulotce i tym samym są reklamą tych aptek.
Główny Inspektor Farmaceutyczny, odnosząc się do kwestii nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej - wskazał, iż zgodnie z art. 129b ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, karze pieniężnej do 50.000 złotych podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu poza aptecznego oraz ich działalności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy organ jest obowiązany nałożyć karę na podmiot ją prowadzący, bez względu na okoliczność zaprzestania reklamy i umorzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie.
W dniu [...] stycznia 2013 r. skarżąca spółka "[...]" Spółka Jawna z siedzibą w B., reprezentowana przez radcę prawnego - działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] grudnia 2012 r.
Wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 94a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy - Prawo farmaceutyczne - poprzez uznanie, że wydana i przekazana pacjentom przez skarżącą spółkę oferta cenowa stanowi zabronioną reklamę apteki.
W uzasadnieniu strona skarżąca, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego - stwierdziła, że - wbrew zarzutom organów Inspekcji Farmaceutycznej - wydawanie ulotki zawierającej wyciąg z listy cenowej, nie stanowi reklamy i nie narusza żadnego z przepisów prawa, w tym także cyt. przepisu art. 94a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy - Prawo farmaceutyczne, zakazującego prowadzenia reklamy apteki.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym m. in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydany w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1985/07, że reklamą jest w istocie takie zachowanie, przez które zachęca się potencjalnych klientów do dokonywania zakupów w danej aptece. Wobec powyższego, jak stwierdziła strona skarżąca, same informowanie potencjalnych klientów o ofercie cenowej, tj. posiadanym asortymencie oraz jego cenie nie może zostać uznane za formę zachęty do zakupów, a jedynie informację o dostępności i cenie, którą można wykorzystać konfrontując ją z aktualnymi cenami w innych aptekach. Powyższe działanie jest jedynie przejawem dbałości apteki o interesy pacjentów, którzy np. w przypadku oferowania w aptece strony wyższej ceny od ceny w innej aptece z całą pewnością nie dokonają zakupów w tej aptece. Skarżąca spółka wspomniała również, iż w orzecznictwie oraz nauce prawa wyraźnie odróżnia się reklamę od oferty sprzedaży towarów/usług.
Zdaniem strony skarżącej, stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 roku, sygn. akt II GSK 431/10, dotyczącym reklamy napojów alkoholowych, uznając, że reklamy alkoholu nie można utożsamiać z ofertą, w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji strona skarżąca uznała, że oferta sprzedaży produktów dostępnych w aptece nie może być utożsamiana z reklamą apteki lub jej działalności.
Skarżąca spółka zakwestionowała ponadto twierdzenia organu I instancji odnośnie kwestii rzekomego umieszczenia na ulotce leków o cenach o kilka złotych niższych niż w innych aptekach. Zdaniem skarżącej spółki, twierdzenia organu w tym zakresie są gołosłowne, gdyż o umieszczeniu danych leków na ulotce decydowała ich największa popularność wśród pacjentów.
Strona skarżąca nie zgodziła się ponadto z sugestiami organu I instancji dotyczącymi szaty graficznej spornych ulotek, zarzucając, iż zaprezentowane w tym zakresie stanowisko nie zostało poparte przez organ żadnym merytorycznym uzasadnieniem.
Zdaniem skarżącej spółki, trudno jest zatem przyjąć, że dbałość o pacjenta w ramach opieki farmaceutycznej miała na celu zwiększenie sprzedaży leków.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga spółki "[...]" Spółka Jawna z siedzibą w B. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego, jak również utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2012 r. nie naruszają prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, zasadnie przyjęły, iż skarżąca spółka dopuściła się naruszenia zakazu reklamy apteki oraz jej działalności, o którym mowa w przepisie art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, co dało podstawę do nałożenia stosownej kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 129b ust. 1 cyt. ustawy.
W ocenie Sądu, wydając obie sporne decyzje administracyjne, organy Inspekcji Farmaceutycznej nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu, wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Należy zauważyć, że przepis art. 94a ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne został wprowadzony ustawą z dnia 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2007 r. Nr 75, poz. 492) w konsekwencji implementacji m. in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/27/WE z dnia 31 marca 2004 r. zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.
Następnie przepis art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne został zmieniony z dniem 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696). Obecnie zatem (również w dacie kontroli apteki prowadzonej przez skarżącą spółkę oraz wydania obu decyzji), art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego stanowi o zakazie reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Zakaz ten nie obejmuje jedynie informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
W ocenie Sądu, powyższe oznacza, że zakaz ten został rozszerzony w kierunku jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz - co istotne - ich działalności. W poprzednio wskazanym stanie prawnym, czyli przed dniem 1 stycznia 2012 r., przedmiotowy zakaz był niejako zawężony do spełnienia łącznie trzech przesłanek, gdy: działalność ta nosiła cechy reklamy, była skierowana do publicznej wiadomości oraz odnosiła się w sposób bezpośredni do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.
Zauważyć należy, że w aktualnym stanie prawnym także nie zawarto definicji reklamy apteki i jej działalności, tak jak uczyniono to przykładowo w przepisie art. 52 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, w zakresie reklamy produktu leczniczego.
Zdaniem Sądu, posiłkując się definicjami reklamy zawartymi w publikacjach słownikowych, należy wskazać, że za reklamę uważa się każde działanie, mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (np. Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2003).
W ocenie Sądu, oznacza to, że reklamą apteki może być każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 cyt. ustawy, a więc kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
Sąd zwraca uwagę, że reklama może przyjmować różne formy zachęcania: poprzez ulotki, foldery, czy też gazetki temu służące.
Powyższa definicja reklamy działalności apteki została przyjęta w szeregu orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (vide: m. in. wyroki w sprawach sygn. akt VII SA/Wa 1985/07, sygn. akt VII SA/Wa 2215/07, sygn. akt VII SA/Wa 1739/07, czy też sygn. akt VII SA/Wa 1914/07) oraz w przytoczonym przez organ wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07 (LEX nr 307127, Monitor Prawniczy z 2007 nr 20, poz. 1116).
Według Sądu, reklama nie musi zawierać w sobie wyraźnych elementów ocennych ani zachęcających do zakupu. Wystarczy, że wywoła u odbiorców zainteresowanie produktem i chęć jego nabycia.
Sąd zwraca uwagę, że ulotki zawierające wyciąg z listy cenowej apteki ogólnodostępnej "[...]" położonej w Ł. przy ul. [...], były dostępne w tej aptece i innych aptekach należących do sieci aptek: "[...]", ale także w przychodniach na terenie miasta B.. Pacjenci szukający pomocy lekarskiej oraz nabywający leki, po zapoznaniu się z ulotką informującą o cenach leków i miejscu ich sprzedaży, a także umieszczeniu informacji, iż ceny obowiązują od [...] czerwca 2012 r. (co świadczy o ofercie okresowej), mogli dokonać porównania z cenami tych samych leków sprzedawanymi w innych aptekach i zdecydować się na ich zakup w aptece prowadzonej przez skarżącą spółkę, jeżeli ceny te okazały się korzystniejsze, niż te oferowane w innych aptekach.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organy Inspekcji Farmaceutycznej orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że zakwestionowana ulotka z podanymi cenami leków i adresami aptek, w których można nabyć te leki po wskazanych cenach stanowi formę przekazu mogącą być potraktowaną przez odbiorców jako zachęta do kupna.
Z tych względów, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - nie doszło do naruszenia przez organy art. 94a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy - Prawo farmaceutyczne.
Zdaniem Sądu, wobec naruszenia przez skarżącą spółkę zakazu ustanowionego w tym przepisie, zasadne było nałożenie na nią kary pieniężnej na podstawie art. 129b ust. 1 cyt. ustawy, który stanowi, że karze pieniężnej w wysokości do 50.000 złotych podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.
Sąd zwrócił uwagę, że karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada wojewódzki inspektor farmaceutyczny w drodze decyzji administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów (ust. 2). Zdaniem Sądu oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ zobligowany był do nałożenia wspomnianej kary pieniężnej, pomimo że strona skarżąca zaprzestała reklamy, a postępowanie o naruszenie art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne zostało umorzone.
Należy podkreślić, że przepis art. 94a ust. 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne stanowi, że organ może w razie stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy, w drodze decyzji, nakazać zaprzestanie prowadzenia takiej reklamy. Niewątpliwie decyzja administracyjna, wydana w trybie art. 94a ust. 3 cyt. ustawy, wywołuje skutki nie tylko wobec zdarzeń mających miejsce w momencie jej wydania, ale również wobec zdarzeń mających miejsce przed jej wydaniem. Wprowadzony ustawą - Prawo farmaceutyczne model "następczego" nadzoru nad reklamą produktu leczniczego, polega na uprawnieniu organu do wydawania decyzji administracyjnych nakazujących zaprzestania ukazywania się lub prowadzenia reklamy produktów leczniczych sprzecznej z obowiązującymi przepisami dopiero po ukazaniu się danej reklamy oraz wobec potencjalnych zdarzeń w przyszłości. Zdaniem Sądu, powyższy skutek jest zgodny z intencją ustawodawcy i wynika z istoty wykonywania funkcji nadzorczych przez organ administracji publicznej.
Skoro zatem w niniejszej sprawie ustalono, że jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I Instancji strona skarżąca zaprzestała prowadzenia zakazanej działalności reklamowej, uzasadnione było umorzenie przez organ postępowania w zakresie naruszenia art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo Farmaceutyczne z powodu jego bezprzedmiotowości. Nie było bowiem przedmiotu postępowania w postaci prowadzenia niedozwolonej reklamy.
Sąd uznał ponadto, że ustalając wysokość kary administracyjnej, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny uwzględnił stosowne kryteria, wskazane przez ustawodawcę w przepisie art. 129b ust. 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów.
Oznacza to, że wymiar kary jest ściśle uzależniony od ustaleń faktycznych związanych z naruszeniem zakazu reklamy apteki i jej działalności, jest bezpośrednią konsekwencją tych ustaleń.
Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego, a więc art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne.
Nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej obu instancji, wydając w niniejszej sprawie sporne decyzje, obowiązane były do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa, prawidłowo stosując przy tym zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego obowiązujące w dacie wydawania owych decyzji. Oznacza to, że wskazana w decyzjach podstawa prawna wynikać winna z obowiązującego prawa materialnego, tak, by nie naruszać zasady praworządności określonej w przepisie art. 6 k.p.a.
Zdaniem Sądu, z powyższego obowiązku organy Inspekcji Farmaceutycznej wywiązały się i brak jest podstaw do postawienia im w tym zakresie jakichkolwiek istotnych zarzutów.
Ponadto Sąd uznał, że wbrew zarzutom skarżącej spółki, nie można organom obu instancji odmówić respektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Przeprowadzone postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, zostało poprzedzone sumiennym postępowaniem dowodowym, w którym organy dowiodły w sposób niewątpliwy naruszenia zakazu określonego w art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne.
Zdaniem Sądu, ocena organów Inspekcji Farmaceutycznej dokonana została po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, przeprowadzonym zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 77 i art. 80 k.p.a.).
Zdaniem Sądu, uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają dyspozycji przepisu art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wynika z nich ocena faktów, prawa i subsumcji oraz cele i skutki rozstrzygnięcia, co w konsekwencji oznacza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone z poszanowaniem zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.