Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] marca 2012 r.) skarżąca J. J. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie majątku podała, że jest właścicielką domu w W. oraz ½ części domu w Z. Natomiast nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych bądź zasobów pieniężnych – oszczędności wydała bowiem na budowę domu w Z. Jej jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 1.600 zł miesięcznie, przy czym świadczenie to jest pomniejszone o kwotę 650 zł, którą potrąca komornik. Skarżąca wskazała również we wniosku, że "koszty stałe za rok 2011" wyniosły ok. 50.000 zł.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] marca 2012 r. wezwano ją do nadesłania w terminie 14 dni:
- a) informacji organu rentowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącą w roku 2011 z tytułu emerytury,
- b) odcinka ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego skarżącej lub ostatniej decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia ze wskazaniem kwoty podlegającej zajęciu przez komornika,
- c) oświadczenia czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą – jeżeli tak, to należy przesłać informacje o dochodach (stracie) uzyskanych w roku 2011 z tytułu prowadzenia tej działalności oraz od początku bieżącego roku podatkowego, a jeżeli nie – decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej,
- d) wskazania, co obejmują "koszty stałe", które za rok 2011 wyniosły ok. 50.000 zł (por. rubryka 11 formularza PPF),
- e) oświadczenia, czy skarżąca aktualnie posiada rachunki bankowe – jeżeli tak, to należy przedstawić wyciągi i wykazy z tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy,
- f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. opłaty za gaz, wodę, energię elektryczną, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, koszt zakupu leków).
Odnosząc się do powyższego wezwania w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. skarżąca podniosła m.in., że nie dysponuje rozliczeniem pobranych przez komornika sum z jej emerytury, pomimo, iż zwracała się o to do niego osobiście i na piśmie. Oświadczyła też, że "działalności gospodarczej nie może wykreślić, bo brak podstaw prawnych", a nadto "zatrudnia ludzi na umowę o pracę i musiałaby wypłacić wynagrodzenia". Jednocześnie skarżąca oświadczyła, iż nie posiada rachunku bankowego, a kserokopie jej miesięcznych wydatków znajdują się w aktach spraw w tut. Sądzie. Do ww. pisma skarżąca załączyła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2011, z którego wynika, że w roku ubiegłym dochód skarżącej z tytułu świadczenia emerytalnego wyniósł 32.704,84 zł [...].
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; por. też postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej. Z pisma skarżącej z dnia [...] marca 2012 r. wynika, iż prowadzi ona działalność gospodarczą, w ramach której zatrudnia pracowników. Pomimo wezwania Sądu skarżąca nie przedłożyła informacji o dochodach (stracie) uzyskanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w roku 2011 oraz od początku bieżącego roku podatkowego. Jako jedyne źródło dochodu wskazała świadczenie emerytalne. Skarżąca nie wyjaśniła także co obejmują (powołane przez nią w rubryce 11 formularza PPF) "koszty stałe", które za rok 2011 wyniosły ok. 50.000 zł – nie wiadomo kto je pokrywa i skąd pozyskuje środki na ich pokrycie.
Podkreślić należy, że w aktach niniejszej sprawy, a także w aktach spraw ze skarg skarżącej o sygn.: VI SA/Wa 1784/07, VI SA/Wa 2602/08 oraz VI SA/Wa 1584/08, brak jest dokumentów obrazujących aktualną sytuację majątkową skarżącej. Znajdują się w nich jedynie dokumenty wskazujące wysokość dochodów osiągniętych przez skarżącą w latach 2008 – 2010. Również tego okresu dotyczą przedłożone do ww. spraw faktury i rachunki. Wyjątek stanowi rachunek za gaz zawarty w aktach niniejszej sprawy z terminem płatności do dnia [...] kwietnia 2011 r. [...]. Zatem skarżąca nie przedstawiła dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami obecnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się aktualne koszty jej utrzymania w skali miesiąca.
W konsekwencji uniemożliwiła ustalenie, czy poniesienie przez nią kosztów postępowania sądowego (w tym kosztów zastępstwa procesowego) mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej WSA/ w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 967/06). To bowiem sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289).
W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, iż skarżąca wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.