Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 28 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1402/14

Uzasadnienie

1. I. Stan sprawy
2. 1. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Wspólnot Mieszkaniowych "[...]" od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej "[...]" rozbiórkę samowolnie wybudowanej sieci wodociągowej wraz z przyłączami usytuowanymi w osiedlowych ulicach dojazdowych do nieruchomości położonych przy ul. [...], który to obowiązek podlega wykonaniu kiedy decyzja stanie się ostateczna - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409).

2. W uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że pismem z dnia [...] marca 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnej budowy sieci i przyłączy wodociągowych w osiedlowych ulicach dojazdowych do nieruchomości położonych przy ul. [...].

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. organ powiatowy wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową sieci i przyłączy wodociągowych w osiedlowych ulicach dojazdowych do przedmiotowych nieruchomości, nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń oraz wygrodzenia terenu przed dostępem osób trzecich oraz nałożył na te Wspólnoty obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, a po bezskutecznym upływie terminu decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nakazał Wspólnotom rozbiórkę samowolnie wybudowanej sieci wodociągowej wraz z przyłączami usytuowanymi w osiedlowych ulicach dojazdowych do przedmiotowych nieruchomości.

3. W uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w myśl art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę bądź po dokonaniu zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru budowy i przy braku sprzeciwu z jego strony. W niniejszej sprawie, jak stwierdził organ, sieć wodociągowa wraz z przyłączami w osiedlowych ulicach dojazdowych do przedmiotowych nieruchomości została wybudowana bez wymaganej prawem zgody właściwego organu i zrealizował przedmiotową budowę.

Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ powiatowy dokonał właściwej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Organ stwierdził, że w sprawie należy ustalić podmiot odpowiedzialny w sensie prawnym za omawiany obiekt. Art. 52 ustawy Prawo budowlane stanowi, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art.

1. 51. Oznacza to, zdaniem organu, iż tylko wskazani w tym artykule mogą być podmiotami praw i obowiązków wynikających z art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

Z ustaleń organu wynika, że przedmiotową siecią niewątpliwie zarządzają skarżący, o czym świadczy chociażby fakt serwisowania i konserwowania jej, na co wskazują skarżący w odwołaniu, a tym samym mają również do niej dostęp pomimo zlokalizowania jej w drodze będącej własnością Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Natomiast przedsiębiorstwo wodociągowe, jak wynika z akt sprawy, nie przejęło sieci do własnego zasobu. Jedynie bezumownie, na podstawie stosownych porozumień dostarcza usługi komunalne do budynku wspólnot. Zatem, zdaniem organu, nie można jej uznać za właściciela czy zarządcę przedmiotowej sieci. A spółdzielnia, która ją wybudowała czyli była inwestorem już nie istnieje.

Wobec powyższego wszelkie prawa i obowiązki związane z utrzymaniem obiektu we właściwym stanie technicznym i prawnym spoczywają na Wspólnotach Mieszkaniowych "[...]", które korzystają z tej sieci. Zatem organ powiatowy prawidłowo nałożył wszelkie obowiązki na te wspólnoty.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ powiatowy słusznie zastosował tryb przewidziany w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Budowa obiektu budowlanego lub jego części w tym rozbudowa, nadbudowa i odbudowa bez wymaganej przepisami ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wypełnia przesłanki stosowania art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ust. 2 ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednakże tylko w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych.

Dlatego też organ pierwszej instancji zobowiązał zarządcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia, a ponieważ skarżący nie dopełnił obowiązku nałożonego przez organ pierwszej instancji, więc wypełniona została dyspozycja art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, zobowiązująca organ do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej przedmiotowej sieci wodociągowej wraz z przyłączami.

1. 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
2. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron

1. 1. Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły Wspólnoty Mieszkaniowe "[...]"; zarzucając naruszenie:
2. 1) prawa materialnego - ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane:
3. a) art. 28 w zw. z art. 52 - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że podmiotem obowiązanym do załączenia dokumentacji wymaganej do legalizacji ewentualnej samowoli budowlanej są skarżące Wspólnoty Mieszkaniowe z nie inny podmiot;
4. b) art. 48 - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zasadna jest rozbiórka sieci wodociągowej funkcjonującej w budynkach oddanych do użytkowania, pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do jej dokonania;
5. c) art. 59 - poprzez niewzięcie pod uwagę ostatecznej decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, pomimo że była to podstawa prawna odbioru wybudowanej nieruchomości (w tym sieci wodociągowej zasilającej budynki) przez jej inwestora, a następnie podstawa prawna do sporządzenia aktów notarialnych ustanawiających odrębną własność lokali na rzecz poszczególnych nabywców mieszkań;
6. d) art. 29 ust. 1 pkt 20 – poprzez nieuwzględnienie faktu, że do budowy przyłączy wodociągowych nie jest wymagane pozwolenie na budowę;
7. 2) prawa procesowego – art. 7, 8, 9, 10, 11, 77, 80 oraz art. 107 kpa, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli –
8. - wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...].
9. 2. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
10. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej "[...]" rozbiórkę samowolnie wybudowanej sieci wodociągowej wraz z przyłączami usytuowanymi w osiedlowych ulicach dojazdowych do nieruchomości położonych przy ul. [...], który to obowiązek podlega wykonaniu kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (ust. 1). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: (1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: (a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo (b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, (2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: (1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; (2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3).

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5).

Aby zatem organ mógł orzec nakaz rozbiórki, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, musi dokonać oceny prawidłowości nałożonego nakazu, którego niewykonanie organ postrzega jako podstawę nałożonego nakazu rozbiórki.

I tej oceny organ, zdaniem Sądu, nie przeprowadził.

Dlatego też decyzja tylko ze względów formalnych została uchylona.

Dodatkowo Sąd zauważa, co do zasady, że jeżeli inwestycja stanowi własność wspólnoty, która jest następcą prawnym inwestora, który mógł działać w warunkach samowoli budowlanej, to wspólnota – obecnie – musi się liczyć z koniecznością legalizacji inwestycji przez wykonanie nałożonych obowiązków.

1. IV. Rozpatrując sprawę ponownie, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi.
2. V. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.