Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. decyzją z dnia [...] lipca 2007r., nr [...] działając na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.) oraz art. 123 k.p.a., nakazał inwestorom E. i W. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty garażowej i utwardzenia podjazdu, które stanowią integralną całość na działce nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. K.w W. w terminie kiedy decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż w wyniku prowadzonego postępowania ustalono, że na nieruchomości, której współwłaścicielami są E. i W. S. oraz S. Z. znajduje się wiata konstrukcji stalowej samowolnie wybudowana w 1996 r. oraz podjazd utwardzony w 1997 r. kostką betonową, które są połączone w jedną funkcjonalną całość. Wobec braku pozwolenia na budowę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W.. postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. wstrzymał roboty budowlane i nakazał dostarczenie stosownych dokumentów w celu legalizacji. Wśród dokumentów, które złożyli zobowiązani nie było oświadczenia o dysponowaniu gruntem na cele budowlane podpisanego przez wszystkich współwłaścicieli, gdyż S. Z. nie wyraziła zgody na złożenie oświadczenia, a w skutku na legalizację.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. S., zarzucając, że organ nieprawidłowo zastosował art. 48 Prawa budowlanego, ponieważ przepisy obowiązujące w dacie budowy, jak też do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej Prawo budowlane z dnia 27 marca 2003 r. nie pozwalały na orzeczenie rozbiórki obiektu budowlanego, jeżeli od dnia zakończenia budowy upłynęło 5 lat. Skarżąca powołała się w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05. Ponadto, zdaniem skarżącej, art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane umożliwia legalizację obiektu wybudowanego w latach 1994-1998 jeśli postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte przed dniem 11 lipca 2003 r., a w niniejszej sprawie przed tym terminem toczyło się postępowanie wyjaśniające co do wiaty garażowej, jednakże nie wszczęto przed tą datą postępowania w trybie nadzoru budowlanego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2007 r, po rozpatrzeniu odwołania E. i W. S. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ II instancji uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego. Ponadto w uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z niewykonaniem obowiązku nałożonego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego ustawowo zobligowany jest do nakazania rozbiórki. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż legalizacja inwestycji nie byłaby możliwa w oparciu o przepisy Prawa budowlanego sprzed nowelizacji z dnia 11 lipca 2003 r, ponieważ inwestorzy nie złożyli stosownego oświadczenia o dysponowaniu gruntem na cele budowlane podpisane przez wszystkich współwłaścicieli.
Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E. i W. S..
Skarżący zarzucili niezastosowanie art. 49 Prawa budowlanego obowiązującego w dacie budowy, jak też do dnia wejścia ustawy z dnia 27 marca 2003 r. nowelizującej Prawo budowlane. Skarżący ponownie, jak w odwołaniu, powołali się na upływ okresu 5 letniego od zakończenia budowy i na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie, zarzucili naruszenie art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane. W skardze podkreślono, że postępowanie w trybie nadzoru budowlanego nie zostało wszczęte przed dniem 11 lipca 2003 r.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2008r. w sprawie VIISA/Wa 2059/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. i W. S. na w/w decyzję.
Wyrokiem z dnia 16 lipca 2009r. w sprawie II OSK 1170/08 Naczelny Sąd Administracyjny - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej W. S. od w/w wyroku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed organami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.), zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. A zatem w niniejszej sprawie Sąd związany jest wykładnią zawartą w wyroku NSA z dnia 16 lipca 2009r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia NSA dokonał analizy art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu przed 11 lipca 2003r. oraz treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006r. P 27/05, w którym orzeczono, że art. 7 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80 poz. 718) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowane w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003r. do rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, mimo że 5-letni termin od zakończenia budowy upłynął do 10 lipca 2003r. - jest niezgodny z art. 32 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W konsekwencji - jak wskazał NSA- w sprawach samowoli budowlanej wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej ustawy (to jest z dnia 27 marca 2003r), której termin zakończenia budowy upłynął do 10 lipca 2003r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy NSA wskazał, że w jej okolicznościach należało stosować przepisy prawa budowlanego sprzed w/w nowelizacji bowiem do 10 lipca 2003r. upłynął wymagany 5-letni okres od zakończenia budowy i przed dniem 10 lipca 2003r. wszczęto w sprawie samowoli budowlanej postępowanie administracyjne ale decyzji kończącej to postępowanie nie wydano.
Wobec powyższego należało uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji był bowiem przepis art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania. Powyższe nie budzi wątpliwości albowiem organ odwoławczy taką właśnie treść przytoczył w uzasadnieniu. Nie może ujść uwadze, że przepis ten w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 11 lipca 2003r. był bardzo rygorystyczny i nie przewidywał możliwości legalizacji popełnionej samowoli budowlanej. Jedyny wyjątek został określony w sytuacji opisanej w art. 49 tego prawa w jego ówczesnym brzmieniu. Zgodnie z treścią tego przepisu nie można było nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48 jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Ust. 2 wskazywał, że jeżeli właściciel obiektu nie uzyska pozwolenia na użytkowanie, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 48 stosuje się odpowiednio. Innymi słowy: jeżeli od daty zakończenia inwestycji do dnia wszczęcia postępowania upłynął okres dłuższy niż 5 lat, inwestycja nie jest sprzeczna z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym (zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli taki plan został uchwalony) oraz właściciel uzyskał pozwolenie na użytkowanie, nie można było w stosunku do niego zastosować rygoru określonego w art. 48 Prawa budowlanego.
Uszło uwadze organów nadzoru budowlanego orzekających w niniejszej sprawie, że postępowanie zostało wszczęte dnia 6.07.2001 r. na wniosek S. Z., a zatem przed 10 lipca 2003r. Podczas dokonania oględzin dnia 3 sierpnia 2001 r. strony zgodnie oświadczyły, że inwestycja została zrealizowana w 1996roku. W konsekwencji powyższego postanowieniem z dnia 18 grudnia 2001 r. organ nadzoru budowlanego zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wiaty garażowej i przekazał jednocześnie akta sprawy organowi architektoniczno -budowlanemu właściwemu miejscowo, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania w trybie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego (oczywiście w brzmieniu z tej daty). Po przeprowadzaniu postępowania organ architektoniczno - budowlany Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. odmówił wydania pozwolenia na użytkowanie wiaty garażowej, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. decyzję tę utrzymał w mocy.
Wymaga jednak podkreślenia, że wyrokiem z dnia 10 stycznia 2005r. w sprawie 7/IV SA 3280/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji organu I i II instancji. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 15 marca 2005r.
Co za tym idzie po tej dacie organ architektoniczno - budowlany winien był ponownie rozpoznać sprawę i zakończyć ją decyzją administracyjną wydaną w oparciu o stosowne przepisy Prawa budowlanego lub art. 105 kpa.
W aktach sprawy brak jest informacji ażeby postępowanie to zostało zakończone. Natomiast postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2006r. a zatem po wydaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005r. i mimo braku informacji o zakończeniu postępowania w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie organ nadzoru budowlanego podjął zawieszone postępowanie w przedmiocie rozbiórki a następnie przeprowadził je w trybie przepisów obowiązujących w tej dacie. W tej sytuacji wydane w oparciu o art. 48 ust. 1 i 4 prawa budowlanego rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa materialnego. Skoro - jak zostało wyżej wskazane - powinny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy art. 48 i 49 w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003r. orzeczenie nakazu rozbiórki mogło nastąpić - w okolicznościach niniejszej sprawy tylko w sytuacji nieuzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego lub jego niezgodności z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym. Zaistnienie powyższych przesłanek nie zostało wyjaśnione w niniejszej sprawie a co za tym idzie rozstrzygnięcie organów administracji było co najmniej przedwczesne.
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 15 i 138 kpa zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ma obowiązek - w przypadku skutecznego złożenia odwołania - rozpoznać sprawę ponownie, nie może jedynie ograniczać się do kontroli decyzji organu I instancji. W praktyce oznacza to, że obowiązkiem tego organu jest m.in. ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. W niniejszej sprawie w odwołująca się E. S. podnosiła zarzut naruszenia przepisów art. 49 i 48 Prawa budowlanego wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18.10.2006r. i jego konsekwencje dla niniejszej sprawy. Organ odwoławczy nie odniósł się do tych zarzutów. Wskazał wprawdzie, że legalizacja przedmiotowej wiaty oraz utwardzenie terenu nie byłaby możliwa również w oparciu o przepisy prawa budowlanego sprzed 10.07.2003r. albowiem inwestorzy nie złożyli stosownego oświadczenia o prawie dysponowania gruntem na cele budowlane jednakże nie uzasadnili w żaden sposób tych twierdzeń. Natomiast - co należy podkreślić -ani przepis art. 48 ani 49 w ówczesnym brzmieniu nie uzależniał "legalizacji" od złożenia oświadczenia o prawie dysponowania gruntem.
Reasumując zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 48 Prawa budowlanego oraz przepisów postępowania - to jest art. 7, 77§1, 107§3, 15 i 138 kpa a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną oraz ocenę zawartą w wyroku NSA z dnia 16.07.2009r. Ustali zatem czy zaistniały przesłanki określone w art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed 10 lipca 2003r.
Natomiast jedynie na marginesie niniejszych rozważań wskazać należy, że w uzasadnieniu w/w wyroku NSA uznał za chybiony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niewyjaśnienia przez organy administracji w należyty sposób czy wiatę oraz podjazd rzeczywiście należy traktować jako jedną budowlę. Tym samym poczynione przez organy ustalenia w tym zakresie należy uznać za prawidłowe.
Z tych wszystkich względów - w oparciu o art. 145§1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 135 i 152 P.p.s.a orzeczono jak na wstępie.
Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 tej ustawy.