Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2003r. Nr [...] Minister Zdrowia, podstawie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo Farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 1381 ze zm.) w zw. z art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez M. Sp. z o.o. - udzielił pozwolenia Nr [...] na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego C..
Decyzją z dnia [...] października 2005r. Nr [...] Minister Zdrowia, na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne w związku z § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego (Dz. U. z 2003r. Nr 27, poz. 235) oraz w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego, po rozpatrzeniu wniosku nr [...] z dnia 14 stycznia 2005r. złożonego przez C. - odmówił wprowadzenia zmiany w dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia Nr [...] z dnia [...] września 2003r., w zakresie zmiany: typ II - polegającej na umożliwieniu dawkowania produktu leczniczego dwa razy na dobę.
W uzasadnieniu wskazał, że podmiot odpowiedzialny nie przedstawił własnych badań klinicznych dokumentujących bezpieczeństwo i skuteczność wnioskowanego sposobu dawkowania produktu C.. Przytoczone publikowane pojedyncze prace kliniczne z zastosowaniem takiego sposobu dawkowania są zakończone znacznie różniącymi się wnioskami co do skuteczności i bezpieczeństwa terapii. Ponadto produkt oryginalny nie ma zatwierdzonego wnioskowanego sposobu dawkowania, a więc spełnione są przesłanki do odmowy wnioskowanej zmiany.
Zgodnie z § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wydania pozwolenia, a więc również przepisy o odmowie wydania pozwolenia.
Decyzją z dnia [...] lipca 2006r. Nr [...] Minister Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne i § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 2 w/w rozporządzenia, do wniosku o dokonanie zmiany typu II dołącza się dokumentację uzasadniającą wprowadzenie zmiany. W przypadku zmiany dawkowania produktu leczniczego dokumentację tę stanowią wyniki badań klinicznych. Mówi o tym art. 15 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne w zw. z § 5 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia. Zgodnie z przytoczonym przepisem w przypadku, jeżeli produkt leczniczy posiada inne wskazania, inną drogę podania lub inne dawkowanie w porównaniu z oryginalnym produktem gotowym, różni się w zakresie substancji czynnych lub gdy biorównoważności nie da się wykazać za pomocą badań biodostępności, podmiot odpowiedzialny jest zobowiązany do przedstawienia wyników stosownych badań toksykologicznych i farmakologicznych, a także badań klinicznych. Oryginalny produkt leczniczy D., kapsułki 75 mg, 150 mg i 300 mg firmy P. jest stosowany w dawce 600 - 1800 mg/dobę w 3-4 dawkach podzielonych.
Zarejestrowane dawkowanie produktu odtwórczego C. wynosi 600 - 1800 mg/dobę w 3-4 dawkach podzielonych. W przedmiotowej sprawie, podmiot odpowiedzialny wnioskuje o zarejestrowanie dawkowania 2-3 razy na dobę. W związku z faktem, że wnioskowane dawkowanie produktu odtwórczego różni się od dawkowania produktu oryginalnego, przedstawienie wyników badań klinicznych jest niezbędne, natomiast wnioskodawca nie przedstawił wyników badań własnych dotyczących wnioskowanego produktu uzasadniających zmianę dawkowania. Badania, których wyniki przedstawiono w dostarczonych publikacjach, zostały przeprowadzone z zastosowaniem produktu oryginalnego. Załączone do dokumentacji raporty o bezpieczeństwie stosowania nie stanowią podstawy do oceny wnioskowanej zmiany.
Ponadto, zdaniem organu II instancji, nie można zgodzić się z zarzutem podmiotu odpowiedzialnego, że decyzja I instancji została wydana z naruszeniem art. 7 Kpa, bowiem zgodnie z art. 10 § 1 Kpa, organ administracyjny umożliwił wnioskodawcy przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów, przedstawiając zastrzeżenia dotyczące zgłoszonej zmiany w piśmie z dnia 31 maja 2005r.
W odpowiedzi wnioskodawca w piśmie z dnia 8 czerwca 2005r. powołał się na fakt zaakceptowania w Polsce dawkowania dwa razy na dobę produktu C. firmy H. Sp. z o.o. Dawkowanie w/w produktu leczniczego wynosi 3 lub 4 razy na dobę w dawkach podzielonych i jest zgodne z dawkowaniem produktu referencyjnego.
Wnioskodawca w dalszym ciągu nie przedstawił własnych badań klinicznych dokumentujących bezpieczeństwo i skuteczność wnioskowanego sposobu dawkowania produktu C.. Przytoczone pojedyncze prace kliniczne z zastosowaniem wnioskowanego sposobu dawkowania są zakończone znacznie różniącymi się wnioskami co do skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego, a także § 3 ust. 2 w/w rozporządzenia poprzez przyjęcie, jakoby strona była zobowiązana do przedstawienia własnych badań klinicznych dokumentujących bezpieczeństwo i skuteczność dawkowania C. dwa razy na dobę.
Ponadto zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz błędną ocenę materiału dowodowego, a także art. 11 oraz art. 107 § 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na czym miałyby polegać znaczące różnice we wnioskach co do skuteczności i bezpieczeństwa terapii zawarte w powołanych przez stronę skarżącą pracach klinicznych.
W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszo-instancyjna nie naruszają prawa.
Decyzja Nr [...], którą Minister Zdrowia - działając jako organ I instancji -odmówił wprowadzenia zmiany w dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia Nr [...] z dnia [...] września 2003r., w zakresie zmiany: typ II - polegającej na umożliwieniu dawkowania produktu leczniczego dwa razy na dobę oraz decyzja tego organu - działającego jako organ II instancji - Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję pierwszo-instancyjną, zostały wydane w związku z zastosowaniem art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.
W/w przepis stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia wydaje decyzję o odmowie wydania pozwolenia, jeżeli wniosek oraz dołączona do wniosku dokumentacja nie spełnia wymagań określonych w ustawie.
W związku z powyższym, w niniejszej sprawie wymaga ustalenia, czy złożony wniosek podmiotu odpowiedzialnego o wprowadzenie zmiany w dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia Nr [...] oraz dołączona do niego dokumentacja - spełniają określone wymagania formalnoprawne, których ramy wyznacza ustawa Prawo farmaceutyczne.
Art. 31 ust. 1 prawa farmaceutycznego stanowi, że zmiana danych objętych pozwoleniem oraz zmiany dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia dokonywane są przez ministra właściwego do spraw zdrowia na wniosek podmiotu odpowiedzialnego.
W art. 31 ust. 2 w/w ustawy zawarta została delegacja ustawowa, na podstawie której Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego (Dz. U. z 2003r. Nr 27, poz. 235). W § 3 tego rozporządzenia, w stosunku do wniosku o zmianę danych stanowiących do wydania pozwolenia, poprzez zmianę sposobu dawkowania, zostały zawarte dodatkowe wymagania formalne stawiane przed takim wnioskiem.
Ponadto zgodnie z § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia zmiany danych objętych pozwoleniem o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego oraz zmiany dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia dokonuje się w sposób i w trybie określonym dla postępowania w sprawach o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Tak więc, na podstawie cytowanego wyżej przepisu, do postępowania w przedmiocie wniosku o zmianę danych stanowiących do wydania pozwolenia, poprzez zmianę sposobu dawkowania, mają zastosowanie przepisy określające postępowanie w zakresie dopuszczenia do obrotu produktu leczniczego, a więc przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne zawarte w Rozdziale 2 p.t. "Dopuszczanie do obrotu produktów leczniczych".
W związku z powyższym, Minister Zdrowia na podstawie art. 9 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 2 prawa farmaceutycznego, z chwilą złożenia wniosku przez podmiot odpowiedzialny wszczyna postępowanie w przedmiocie zmiany danych stanowiących podstawę wydania pozwolenia. Niezależnie od wymagań formalnych stawianych przez przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie dokonywania zmian w pozwoleniu i dokumentacji dotyczącej wprowadzenia do obrotu produktu leczniczego, co do zasady, na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 3 lit. a, b, c prawa farmaceutycznego, podmiot odpowiedzialny do wniosku dołącza wyniki, streszczenia oraz sprawozdania z badań: jakościowych, biologicznych, mikrobiologicznych; farmakologicznych i toksykologicznych; klinicznych - wraz z raportami ekspertów.
Od powyższej zasady ustawa Prawo farmaceutyczne wprowadza jednak wyjątek, bowiem m.in. na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 podmiot odpowiedzialny nie jest obowiązany do przedstawienia wyników badań toksykologicznych, farmakologicznych i klinicznych, z zastrzeżeniem ust. 2-4, jeżeli wykaże, że produkt leczniczy jest odpowiednikiem oryginalnego gotowego produktu leczniczego, który został dopuszczony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podmiot odpowiedzialny za wprowadzenie na rynek oryginalnego produktu leczniczego wyraził zgodę na wykorzystanie do oceny wniosku o dopuszczenie do obrotu tego odpowiednika wyników badań toksykologicznych, farmakologicznych i klinicznych zawartych w dokumentacji oryginalnego produktu leczniczego.
Natomiast, zgodnie z art. 15 ust. 2 w/w ustawy, jeżeli produkt leczniczy posiada inne wskazania, inną drogę podania lub inne dawkowanie w porównaniu z oryginalnym gotowym produktem leczniczym dopuszczonym do obrotu, różni się w zakresie substancji czynnych lub gdy biorównoważności nie da się wykazać za pomocą badań biodostępności, podmiot odpowiedzialny jest zobowiązany do przedstawienia wyników stosownych badań toksykologicznych, farmakologicznych a także badań klinicznych.
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że w przypadku wniosku o zmianę danych stanowiących podstawę do wydania pozwolenia, poprzez zmianę sposobu dawkowania, ustawa Prawo farmaceutyczne zobowiązuje podmiot odpowiedzialny, a więc nakłada obowiązek dołączenia do wniosku wyników stosownych badań toksykologicznych, farmakologicznych, a także badań klinicznych. W innym wypadku Minister Zdrowia, na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 2 prawa farmaceutycznego, zobligowany jest do wydania decyzji administracyjnej o odmowie wprowadzenia zmiany w dokumentacji, będącej podstawą wydania pozwolenia.
W niniejszej sprawie zachodzi właśnie taka okoliczność.
Jak wynika z akt sprawy, podmiot odpowiedzialny nie przedstawił badań klinicznych, co do bezpieczeństwa i skuteczności wnioskowanego sposobu dawkowania produktu C.. Podmiot ten jedynie przedstawił badania preparatu (leku) C. i C., które jednak nie spełniają podstawowego warunku, o którym mowa w art. 15 ust. 2, bowiem w/w produkty, w stosunku do produktu C., nie są oryginalnymi produktami leczniczymi. Produktem oryginalnym w stosunku do C. jest lek D. zarejestrowany w Polsce i stosowany w dawkach 600 - 1800 mg/dobę, 3-4 dawkach podzielonych. Ponadto przedstawione badania w/w produktów dotyczyły dawkowania 3-4 razy na dobę, tak jak produktu oryginalnego, a nie 2-3 razy na dobę, czyli w zakresie wnioskowanej zmiany.
Dlatego w świetle art. 15 ust. 2 nawet gdyby podmiot odpowiedzialny przedstawiłby stosowne badania w zakresie dawkowania 2-3 razy na dobę C. i C., to i tak Minister Zdrowia zgodnie z przepisami ustawy Prawo farmaceutyczne nie mógłby ich uwzględnić.
W związku z powyższym, w niniejszej sprawie została spełniona dyspozycja art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. Tak więc, Minister Zdrowia prawidłowo odmówił wprowadzenia zmiany w dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia Nr [...] z dnia [...] września 2003r., w zakresie zmiany: typ II - polegającej na umożliwieniu dawkowania produktu leczniczego dwa razy na dobę.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.