Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 503/15 wpłynął na formularzu PPF wniosek K.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Z treści nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada dom (stan surowy) o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomość rolną – 16,20 ha. Skarżąca oświadczyła, że jej roczne dochody wynoszą 20.600 zł i składają się na nie dopłaty unijne (ok. 17.600 zł) i dochody ze sprzedaży produktów rolnych (ok. 3000 zł). Skarżąca przedstawiła swoje wydatki w skali roku zaliczając do nich: wydatki związane z bieżącym utrzymaniem – ok. 3500 zł, składka KRUS – ok. 1500 zł, paliwo – ok. 8000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup pasz, nawozów, środków ochrony roślin, usługi weterynaryjne) – ok. 7300 zł.
Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 503/15 odmówiono K.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.
W sprzeciwie K.Z. wskazała, że "w poprzednim wniosku przedstawiła ogólne przychody i wydatki z prowadzonej działalności rolniczej. Sygnalizowała o istnieniu wierzytelności do zapłaty wynikającej wobec poprzedniego właściciela gospodarstwa, które zostało przepisane na rzecz skarżącej. Obecnie kwota wierzytelności nie istnieje w formie zobowiązania, lecz została wpłacona w pełnej kwocie w wysokości 35.910,72 zł (skarżąca załączyła kserokopię potwierdzenia opłaty), którą wnioskodawczyni musiała w większości pożyczyć od rodziny i które będzie regulowała w następnych miesiącach z chwilą uzyskania jakichkolwiek dochodów."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim.
Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Mając na uwadze przytoczone przepisy i okoliczności przyznania prawa pomocy stwierdzić należy, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Skarżąca wskazała, że źródłem jej utrzymania są dopłaty unijne i dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego. Skarżąca oświadczyła, że dochody uzyskiwane z prowadzenia gospodarstwa rolnego wynoszą ok. 3000 zł rocznie, jednakże taka wysokość dochodów wydaje się być zaniżona. Skarżąca posiada nieruchomość rolną o powierzchni 16,20 ha. Na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie danych statystycznych, ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", nie później niż do dnia 23 września każdego roku, wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidulanych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (M.P. z 2014 r. poz. 827) dochód ten wynosił 2.869 zł. Zatem roczny dochód skarżącej z posiadanych gruntów rolnych obliczony wg wskazanego przelicznika wyniósłby 46.477, 80 zł. Biorąc zatem pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego skarżącej oraz przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwa rolnych uzyskiwany z 1 ha przeliczeniowego uznać należy za mało wiarygodne oświadczenie skarżącej o uzyskiwaniu dochodu rocznego jedynie w wysokości 3000 zł. W świetle zaś opłaconej wierzytelności, której wysokość była znaczna (35.910,72 zł) i którą "skarżąca będzie spłacać w następnych miesiącach z chwilą uzyskania jakichkolwiek dochodów" stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa skarżącej jest inna, aniżeli wskazana w nadesłanym do Sądu oświadczeniu majątkowym. Co z kolei wyklucza możliwość skorzystania z instytucji prawa pomocy i przerzucenia ciężaru poniesienia kosztów na współobywateli.
Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów w sposób dający Sądowi podstawę do jej rzetelnej oceny i uzasadniający przyznanie prawa pomocy.
W świetle przedstawionych okoliczności Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania K.Z. prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy p.p.s.a.
Z tych względów, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.