Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 8 lutego 2012 r. wpłynął nadesłany przez W.K. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że nie stać go na zapłacenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Skarżący w formularzu PPF podał jedynie, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest dochód uzyskiwany z tytułu renty w wysokości 634,64 złotych miesięcznie (brutto 728,18 zł). Wnioskodawca też podał, że posiada 5/8 domu i wskazał, że jedynym jego źródłem utrzymania jest ww. renta.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 20 lutego 2012 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wysokości miesięcznych stałych wydatków związanych z utrzymaniem domu (gaz, prąd, opłaty, telefon) oraz miesięcznych kosztów jakie wnioskodawca ponosi w związku z utrzymaniem własnym (koszty żywności, ubrań, inne). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, jaką przestrzeń w m2 wnioskodawca zajmuje w domu wskazanym w pkt 7.1 formularza PPF. Wezwano także wnioskodawcę do wskazanie w jakiem wnioskodawca jest wieku, oraz wskazania czy otrzymuje pomoc od rodziny, ewentualnie osób trzecich i jeżeli tak - wskazanie na czym pomoc ta polega. Zwrócono się również do wnioskodawcy o wskazanie czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia pomocy społecznej i jeśli tak - do nadesłania ich kserokopii. Wezwano także do nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy za ostatnie 3 miesiące.
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpatrzenia wniosku wyłącznie w oparciu o zgromadzone materiały.
Wniosek ten został uzupełniony wyjaśnieniami złożonymi pismem, które wpłynęło do Sądu w dniu 2 marca 2012 r., w którym skarżący oświadczył, że ma 61 lat, oraz wyjaśnił, iż koszty utrzymania miesięcznego, jakie ponosi wynoszą ok. 735 złotych. Na prąd wydał w lutym 2012 r. - 42 zł. Dodał, że zajmuje dwa małe mieszkania. Nie otrzymuje pomocy od rodziny, ani innych osób i z pomocy społecznej.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Na to orzeczenie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 14 marca 2012 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu.
W sprzeciwie skarżący wskazał, iż jego renta wynosi 735,25 złotych, a kwota ta składa się z 635,25 złotych renty i 100 złotych wyrównania do renty za rok ubiegły. Nadto podniósł, iż nie wykazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż jest właścicielem działki nr 704 bowiem nie jest jej jedynym współwłaścicielem, a udział w tej nieruchomości jaki posiada wynosi 13/24, nadto nie uzyskuje z tego tytułu żadnych korzyści, dom zaś posadowiony na tej działce zapewnia mu jedynie dach nad głową w postaci dwóch pokoi o powierzchni 30m2. Wskazał również, że nie ma innych rachunków za utrzymanie mieszkania, nie nadesłał wyciągów z kont bankowych bo kont nie posiada, żywności i środków czystości nie kupuje na rachunek zatem i tych wydatków nie może udokumentować.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do art. 260 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu wchodzi w zakres prawa pomocy, uregulowanego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli.
Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w całości.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznać należy, że nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Przesłankę zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może zatem stanowić sytuacja finansowa, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków.
Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Uzyskuje bowiem stały miesięczny dochód w kwocie 735,25 zł. Nie ponosi żadnych opłat z tytułu utrzymania domu, w sprzeciwie wskazał, że nie ma innych rachunków za utrzymanie mieszkania, a jedyny koszt poniesiony na utrzymanie domu poniósł w miesiącu lutym w wysokości 42 złotych. Skarżący nie jest w stanie, nawet w przybliżeniu, określić jakie wydatki (w jakiej wysokości) miesięcznie ponosi na żywność i środki czystości, i czy ponosi jakiekolwiek inne wydatki.
Zdaniem Sądu, wnioskodawca uzyskując stały dochód miesięczny nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. Przyznanie prawa pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody.
Porównując wysokość miesięcznych dochodów oraz wysokość miesięcznych wydatków udokumentowanych przez skarżącego należy stwierdzić, iż nie jest on w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych, jak również nie jest w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stanowiłoby to wydatek przewyższający rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącego. Z tych przyczyn uznano za zasadne, aby przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych oraz ustanowienie adwokata z urzędu, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.