Uzasadnienie
Wnioskiem załączonym do skargi R M zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dorosłymi dziećmi (córką i synem) oraz, że nikt z rodziny nie osiąga dochodu. Oświadczyła, że córka jest właścicielem mieszkania położonego w R oraz dwóch działek, a także posiada środki finansowe w wysokości ok. [... zł, ona też ponosi koszty utrzymania rodziny. Poza tym córka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku podobnie jak skarżąca (w załączeniu zaświadczenia). Podała, że w dniu [...] lutego 2015 r. córka uzyskała środki z tytułu zbycia lokalu mieszkalnego w kwocie [...] zł, które przeznaczone zostały na spłatę zadłużeń. Odnośnie sytuacji syna skarżąca oświadczyła, że jego działalność gospodarcza zarejestrowana w październiku 2014 r. nie przynosi dochodów, a jedynie generuje koszty, które również ponosi córka. Do wniosku załączyła wyciągi z rachunków bankowych oraz kserokopie faktur za gaz, energię i wodę.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.
Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników.
To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04).
Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04).
Przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że jakkolwiek skarżąca złożyła zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, to jednocześnie ze złożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że otrzymuje ona świadczenie ZUS w wysokości [...] zł. Nie jest zatem osobą pozbawioną źródła utrzymania jak deklaruje we wniosku. Poza tym rachunek skarżącej był systematycznie do chwili zamknięcia zasilany każdego miesiąca kwotami w wysokości do [...] zł, co również potwierdza, że nie jest pozbawiona własnych środków.
Z kolei córka skarżącej również osoba bezrobotna, która według oświadczenia utrzymuje trzyosobową rodzinę, w dniu [...] lutego 2015 r. otrzymała z tytułu zbycia lokalu kwotę [...] zł i jak wynika ze złożonego wyciągu z rachunku bankowego reguluje ona zobowiązania skarżącej m.in. spłaciła kilkakrotnie (w dniu 18, 24 i 26 lutego 2015 r.) w różnych bankach jej kartę kredytową na kwoty [...] zł. Z wyciągu tego wynika ponadto, że na dzień 24 kwietnia 2015 r. córka skarżącej posiadała środki w wysokości [...] zł. Według oświadczenia skarżącej córka ponosi także koszty generowane przez firmę jej syna.
W tej sytuacji przyjąć należy, że trzyosobowa rodzina nie jest pozbawiona środków finansowych. Skarżąca przy wsparciu córki reguluje zobowiązania finansowe, a do takich należą również koszty postępowania wywołane wniesieniem skargi. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby w ten sposób został także uiszczony wpis od skargi. Skarżąca bowiem nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych.
Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.