Art. 142 Prawo bankowe

obowiązuje od 31.03.2026Stan prawny na 5.10.2026·Źródło: ELI / Sejm RP, oficjalny PDF ↗

Aktualne brzmienie

Art. 142.

1.W razie naruszenia przez bank lub wystąpienia niebezpieczeństwa naruszenia:

1)art. 92 rozporządzenia nr 575/2013 z uwzględnieniem dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych ponad wartość wynikającą z wymogów obliczonych zgodnie ze szczegółowymi zasadami określonymi w przepisach rozporządzenia nr 575/2013, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 2,

2)art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2015/61 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wymogu pokrycia wypływów netto dla instytucji kredytowych (Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 1, z późn. zm. ) z uwzględnieniem wyższego wymogu dotyczącego pokrycia płynności, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 128 ust. 6a pkt 5, oraz obowiązku przestrzegania dodatkowych wymogów w zakresie płynności, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 1,

3)przepisów art. 412 lub art. 413 rozporządzenia nr 575/2013 lub przepisów działu IV rozdziału 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,

4)art. 3–7, art. 14–17 i art. 24–26 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 84)

–zarząd banku niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru Finansowego i Bankowy Fundusz Gwarancyjny oraz zapewnia wdrożenie planu naprawy.

2.Zarząd banku niezwłocznie zawiadamia o naruszeniach, o których mowa w ust. 1, Komisję Nadzoru Finansowego i Bankowy Fundusz Gwarancyjny oraz zapewnia wdrożenie planu naprawy w przypadku istotnie pogarszającej się sytuacji finansowej banku, w tym powstania straty bilansowej bądź groźby jej wystąpienia albo powstania niebezpieczeństwa niewypłacalności lub utraty płynności, pogarszającej się płynności i wypłacalności, rosnącego poziomu dźwigni, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 93 rozporządzenia nr 575/2013, rosnącej liczby zagrożonych pożyczek lub kredytów albo koncentracji ekspozycji.

3.Komisja Nadzoru Finansowego może, w drodze decyzji:

1)wystąpić do zarządu banku z żądaniem wdrożenia planu naprawy, w tym podjęcia działań określonych w planie naprawy lub aktualizacji tego planu, jeżeli przesłanki jego wdrożenia są odmienne od przesłanek przyjętych przy opracowywaniu planu naprawy, albo z żądaniem podjęcia w określonym czasie działań przewidzianych w zaktualizowanym planie, w celu spełnienia wymagań, o których mowa w ust. 1, lub poprawy sytuacji finansowej;

2)zakazać udzielania lub ograniczyć udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych akcjonariuszom (członkom) oraz członkom zarządu, rady nadzorczej i pracownikom banku;

3)nakazać obniżenie lub wstrzymanie wypłaty niektórych zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku;

4)wystąpić do zarządu banku z żądaniem zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia w celu rozpatrzenia sytuacji banku, podjęcia decyzji o pokryciu straty bilansowej lub podjęcia innych uchwał, w tym o zwiększeniu funduszy własnych;

5)wystąpić do banku z żądaniem odwołania jednego lub kilku członków zarządu banku lub osób zajmujących stanowiska kierownicze, jeżeli osoby te nie dają rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem;

6)nakazać, z uwzględnieniem planu naprawy, sporządzenie oraz realizację planu restrukturyzacji zobowiązań wobec niektórych lub wszystkich wierzycieli;

7)nakazać wprowadzenie zmian w strategii biznesowej banku;

8)nakazać wprowadzenie zmian w statucie banku lub jego strukturze organizacyjnej;

9)wystąpić do zarządu banku z nakazem przekazania do Komisji Nadzoru Finansowego w terminie przez nią wskazanym:

a)analizy przyczyn pogarszającej się sytuacji finansowej banku oraz prognozy kształtowania się tej sytuacji we wskazanym przez Komisję Nadzoru Finansowego okresie,

b)w przypadku braku zaakceptowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego planu naprawy lub konieczności jego zmiany – deklaracji o podjęciu środków pozwalających zminimalizować skutki naruszeń, o których mowa w ust. 1, lub ryzyko ich wystąpienia oraz okolicznościach wskazanych w ust. 2, wraz z harmonogramem działań mających na celu przywrócenie sposobu prowadzenia przez bank działalności do stanu zgodności z obowiązującymi przepisami prawa,

c)dodatkowego, w stosunku do planu naprawy, harmonogramu działań mających na celu poprawę sytuacji finansowej banku.

4.Przy ocenie sytuacji finansowej banku Komisja Nadzoru Finansowego może brać pod uwagę zachowywanie przez bank wymogu w zakresie funduszy własnych, określonego w ust. 1 pkt 1 powiększonego o 1,5 punktu procentowego oraz rosnący poziom dźwigni, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 93 rozporządzenia nr 575/2013, rosnącą liczbę zagrożonych pożyczek lub kredytów albo koncentrację ekspozycji.

5.Decyzja, o której mowa w ust. 3, podlega natychmiastowemu wykonaniu.

6.Komisja Nadzoru Finansowego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, może określić w jej treści warunki lub terminy.

7.W okresie realizacji planu naprawy zysk osiągany przez bank jest przeznaczany w pierwszej kolejności na pokrycie strat, a następnie na zwiększenie funduszy własnych banku.

8.W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, Komisja Nadzoru Finansowego niezwłocznie powiadamia Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

9.Podjęcia przez Komisję Nadzoru Finansowego czynności, o których mowa w ust. 3, i czynności, o których mowa w art. 138 ust. 1 i 2, w przypadku, o którym mowa w art. 141q ust. 8, oraz ustanowienia kuratora, o którym mowa w art. 144 ust. 1, albo zarządu komisarycznego, o którym mowa w art. 145 ust. 1, a także skutków wystąpienia tych zdarzeń w odniesieniu do umów zawartych przez bank nie uznaje się za podstawę realizacji zabezpieczenia w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych ani za ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami, jeżeli nadal są wypełniane istotne zobowiązania banku wynikające z umowy, w tym zobowiązania do płatności i dostawy, a także zobowiązania do zapewnienia zabezpieczenia. Przepisy art. 156 ust. 2–5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji stosuje się odpowiednio.

Prostym językiem

Przepis dotyczy banków, które naruszają określone wymogi kapitałowe, płynnościowe lub inne unijne regulacje. W takiej sytuacji zarząd banku musi natychmiast powiadomić Komisję Nadzoru Finansowego i Bankowy Fundusz Gwarancyjny oraz wdrożyć plan naprawy. To samo dotyczy przypadków, gdy sytuacja finansowa banku znacząco się pogarsza, na przykład pojawia się strata lub ryzyko niewypłacalności. Komisja Nadzoru Finansowego może wtedy wydać decyzję nakazującą bankowi konkretne działania, takie jak ograniczenie kredytów, obniżenie wynagrodzeń kierownictwa czy zmiana strategii, a decyzja ta jest natychmiast wykonalna.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie powyższego przepisu. Wiążący jest tekst przepisu.

Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 5.10.2026, tekst z 20.07.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗ · otwórz w wyszukiwarce · kanał Atom · zgłoś błąd

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.

Powiązane przepisy

art. 4 ust. 1 pkt 16 definicja
podmioty powiązane kapitałowo lub organizacyjnie – grupę powiązanych klientów, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 39 rozporządzenia nr 575/2013;
art. 4 ust. 1 pkt 17 definicja
instytucja kredytowa – instytucję, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nr 575/2013, mającą siedzibę na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego;
art. 4 ust. 1 pkt 38 definicja
rozporządzenie nr 575/2013 – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr…
art. 128 ust. 6a pkt 5 odesłanie
wyższy wymóg dotyczący pokrycia płynności, o którym mowa w art. 412 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia nr 575/2013
art. 138 ust. 2 pkt 1 odesłanie
przestrzeganie dodatkowych wymogów w zakresie płynności, biorąc pod uwagę w szczególności model biznesowy banku, stosowane przez bank zasady, procedury i mechanizmy w zakresie zarządzania ryzykiem płynności, wynik badani…
art. 138 ust. 1 odesłanie
Komisja Nadzoru Finansowego może w ramach nadzoru zalecić bankowi w szczególności:
art. 138 ust. 2 odesłanie
Komisja Nadzoru Finansowego może nakazać bankowi:
art. 141q ust. 8 odesłanie
Jeżeli bank nie podejmie działań, o których mowa w ust. 7, lub Komisja Nadzoru Finansowego uzna je za niewystarczające, Komisja Nadzoru Finansowego może zalecić lub nakazać bankowi podjęcie środków, o których mowa odpowi…
art. 144 ust. 1 odesłanie
W przypadku, o którym mowa w art. 138 ust. 3, w związku z wystąpieniem okoliczności wskazanych w art. 142 ust. 1, w celu poprawy sytuacji banku lub zapewnienia efektywności wdrażanego planu naprawy, Komisja Nadzoru Finan…
art. 145 ust. 1 odesłanie
Jeżeli na skutek wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 142 ust. 2 zastosowanie środków, o których mowa w art. 138 ust. 3, nie przyczyniło się do poprawy sytuacji banku albo w celu zapewnienia efektywności wdrażanego…
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 156 ust. 2 odesłanie
Jeżeli istotne postanowienia umowy, w szczególności w zakresie dostawy, płatności i zabezpieczenia, są wykonywane przez podmiot, podmiot w restrukturyzacji lub podmioty grupy, której częścią jest ten podmiot lub ten podm…
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 156 ust. 3 odesłanie
Postanowienia umowne sprzeczne z ust. 2 są nieważne.

Orzeczenia i interpretacje (5)

Powołują ten przepis: 3 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS) i 2 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA); najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.

Wszystkie (5) z filtrami według źródła, roku i sądu · szukaj w ich treści

Historia zmian

6 brzmień, obecne od 31.03.2026

od 31.03.2026 do dziśobowiązujetekst ujednolicony ISAPpotwierdzonestały link

… pokrycie strat, a następnie na zwiększenie funduszy własnych banku. ~~8. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, Komisja Nadzoru Finansowego niezwłocznie powiadamia Bankowy Fundusz Gwarancyjny.~~8. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, Komisja Nadzoru Finansowego niezwłocznie powiadamia Bankowy Fundusz Gwarancyjny. 9. Podjęcia przez Komisję Nadzoru Finansowego czynności, o których mowa w ust. 3, i czynności, o których mowa w art. 138 ust. 1 i 2, w przypadku, o którym mowa w art. 141q ust. 8, oraz ustanowienia kuratora, o którym mowa w art. 144 ust. 1, albo zarządu komisarycznego, o którym mowa w art. 145 ust. 1, a także skutków wystąpienia tych zdarzeń w odniesieniu …

Dz.U. 2026 poz. 340 ↗

od 1.10.2023 do 31.03.2026odtworzone z tekstu ujednoliconegopotwierdzonestały link

… w zakresie płynności, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 1, 3) nadzorczych miar płynności, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 128 ust. 6a pkt 5, obowiązku przestrzegania dodatkowych wymogów w zakresie płynności, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 1, a także przepisów art. 412, lub art. ~~429 i art. 460~~413 rozporządzenia nr 575/2013 lub przepisów działu IV rozdziału 1 …

Dz.U. 2023 poz. 825 ↗

od 1.01.2023 do 1.10.2023z tekstu nowelizacjiniepotwierdzonestały link

… kredytowych (Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 1, z późn. zm. ) z uwzględnieniem wyższego wymogu dotyczącego pokrycia płynności, o … dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, 4) art. 3-–7, art. 14-–17 i art. 24-–26 ~~aaarozporządzenia~~rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 z ~~aaadnia~~dnia15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz … (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 84) –- zarząd banku niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru … Nadzoru Finansowego planu naprawy lub konieczności jego zmiany-– deklaracji o podjęciu środków pozwalających zminimalizować skutki …

Dz.U. 2021 poz. 680 ↗

od 15.09.2021 do 1.01.2023tekst jednolity (obwieszczenie)potwierdzonestały link

… zmian w statucie banku lub jego strukturze organizacyjnej; 9) wystąpić do zarządu banku z nakazem przekazania do Komisji Nadzoru Finansowego w terminie przez nią wskazanym: a) analizy przyczyn pogarszającej się sytuacji finansowej banku oraz prognozy kształtowania się tej sytuacji we wskazanym przez Komisję Nadzoru Finansowego okresie, b) w przypadku braku zaakceptowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego planu naprawy lub konieczności jego zmiany - deklaracji o podjęciu środków pozwalających zminimalizować skutki naruszeń, o których mowa w ust. 1, lub ryzyko ich wystąpienia oraz okolicznościach wskazanych w ust. 2, wraz z harmonogramem działań mających na celu przywrócenie sposobu prowadz …

Dz.U. 2021 poz. 1598 ↗

od 1.01.2005 do 15.09.2021odtworzone z tekstu ujednoliconegoniepotwierdzonestały link

Art. 142. 1. W razie powstania straty bilansowej bądź groźby jej nastąpienia albo powstania niebezpieczeństwa niewypłacalności, zarząd banku niezwłocznie zawiadamia o tym Komisję Nadzoru Bankowego oraz przedstawia jej program postępowania naprawczego, zapewniając jego realizację. 2. Komisja Nadzoru Bankowego może wyznaczyć bankowi termin na opracowanie programu postępowania naprawczego, o którym mowa w ust. 1, oraz zlecić jego uzupełnienie lub ponowne opracowanie. 3. W razie zaniechania działań określonych w ust. 1, Komisja Nadzoru Bankowego może zobowiązać bank do wszczęcia postępowania naprawczego. 4. Bank, w którym powstała strata określona w ust. 1, może połączyć się z innym bankiem tylk …

Dz.U. 2004 nr 91 poz. 870 ↗

od 1.01.1998 do 1.01.2005tekst pierwotny ustawypotwierdzonestały link

tekst ogłoszony ↗

Odsyłają tu (27)

Prawo bankowe art. 4c ust. 2 do art. 142 ust. 1, art. 142 ust. 2, art. 142 ust. 3 pkt 1, art. 142 ust. 3 pkt 3, art. 142 ust. 3 pkt 4, art. 142 ust. 3 pkt 6, art. 142 ust. 3 pkt 7, art. 142 ust. 3 pkt 8, art. 142 ust. 4, art. 142 ust. 5, art. 142 ust. 6, art. 142 ust. 7, art. 142 ust. 8
Prawo bankowe art. 6db ust. 3 pkt 1 do art. 142 ust. 1, art. 142 ust. 3 pkt 1
Prawo bankowe art. 141t ust. 2 pkt 1
Prawo bankowe art. 141u ust. 3 do art. 142 ust. 1
Prawo bankowe art. 142a ust. 1 do art. 142 ust. 3 pkt 4
Prawo bankowe art. 144 ust. 1 do art. 142 ust. 1
Prawo bankowe art. 145 ust. 1 do art. 142 ust. 2
Prawo bankowe art. 146a ust. 1 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 146a ust. 2 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 146a ust. 3 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 146a ust. 4 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 146a ust. 5 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 146a ust. 6 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 146a ust. 7 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 146a ust. 9 do art. 142 ust. 3
Prawo bankowe art. 156a ust. 2
Prawo bankowe art. 157a
Prawo bankowe art. 157b
ustawa o CIT art. 38ad pkt 1 do art. 142 ust. 2
Prawo spółdzielcze art. 90 § 3
ustawa o Banku Gospodarstwa Krajowego art. 3 ust. 1f pkt 2
ustawa o usługach płatniczych art. 117 ust. 1
ustawa o usługach płatniczych art. 132zd
ustawa o podatku od niektórych instytucji finansowych art. 11 ust. 2 pkt 1 do art. 142 ust. 2
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 96 ust. 4 do art. 142 ust. 1, art. 142 ust. 2
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 181 ust. 6
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 337a ust. 3 pkt 2

Odsyła do (25)

art. 92 rozporządzenia nr 575/2013 z uwzględnieniem dodatkowego wymogu odesłanie
art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji odesłanie
Prawo bankowe art. 128 ust. 6a pkt 5 odesłanie
Prawo bankowe art. 138 ust. 2 pkt 1 odesłanie
art. 412 rozporządzenia nr 575/2013 odesłanie
art. 413 rozporządzenia nr 575/2013 odesłanie
art. 3–7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady odesłanie
art. 14–17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady odesłanie
art. 24–26 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady odesłanie
Prawo bankowe art. 142 ust. 1 odesłanie
art. 4 ust. 1 pkt 93 rozporządzenia nr 575/2013, rosnącej liczby zagrożonych pożyczek odesłanie
Prawo bankowe art. 142 ust. 2 odesłanie
Prawo bankowe art. 142 ust. 1 pkt 1 odesłanie
art. 4 ust. 1 pkt 93 rozporządzenia nr 575/2013, rosnącą liczbę zagrożonych pożyczek odesłanie
Prawo bankowe art. 142 ust. 3 odesłanie
Prawo bankowe art. 138 ust. 1 odesłanie
Prawo bankowe art. 138 ust. 2 odesłanie
Prawo bankowe art. 141q ust. 8 odesłanie
Prawo bankowe art. 144 ust. 1 odesłanie
Prawo bankowe art. 145 ust. 1 odesłanie
ustawa o niektórych zabezpieczeniach finansowych art. 3 pkt 4 definicja
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 156 ust. 2 odesłanie
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 156 ust. 3 odesłanie
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 156 ust. 4 odesłanie
ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji art. 156 ust. 5 odesłanie