Pytanie dziennikarza Dostaliśmy informacje od czytelników, że ZUS zabrał się za rozliczanie starych (ale jeszcze z nieprzedawnionych okresów) składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Przykładowo chodzi o taką sytuację: przedsiębiorca zapłacił składkę z opóźnieniem, stracił prawo do ubezpieczenia, ale nadal płacił składkę (bo nie wiedział, że ubezpieczenie i tak mu nie przysługuje). Teraz ZUS zwraca te kwoty (albo zalicza na poczet bieżących należności bądź zaległości). Jak je rozliczyć podatkowo, zważywszy na to, że we wcześniejszych latach były zaliczane do kosztów uzyskania przychodów albo odliczane od dochodu (ewentualnie od przychodu u ryczałtowców)?
Czy trzeba na bieżąco wykazać przychód? Czy trzeba na bieżąco zmniejszyć koszty? Czy trzeba na bieżąco zwiększyć dochód? Czy należy zrobić wsteczną korektę rozliczeń, np. zmniejszyć koszty albo powiększyć dochód/przychód (ale wtedy będzie zaległość, którą należy zapłacić wraz z odsetkami)? Co zrobić, jeśli przedsiębiorca jest już na innej formie opodatkowania (niż w latach zapłaty składek) albo w ogóle zlikwidował działalność? Odpowiedź Ministerstwa Finansów na zapytanie dziennikarza Zwrot składek na ubezpieczenie chorobowe, które uprzednio były zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub odliczone od dochodu (przychodu), podlegają rozliczeniu w podatku PIT.
Sposób ich rozliczenia zależy od stosowanej przez podatnika formy opodatkowania oraz od tego, czy składki były uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, czy odliczone od dochodu (przychodu). W przypadku gdy składki na ubezpieczenie chorobowe były uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, to ich zwrot, na podstawie art. 22 ust. 7c, 7d i 7f ustawy PIT, skutkuje obowiązkiem korekty (zmniejszenia) tych kosztów. Korekty dokonuje się na bieżąco, tj. w okresie rozliczeniowym, w którym została zwrócona kwota wpłaconej po terminie składki (albo zaliczona na poczet bieżących należności bądź zaległości).
Jeżeli w tym okresie podatnik nie poniósł kosztów uzyskania przychodów lub kwota poniesionych kosztów uzyskania przychodów jest niższa niż kwota zmniejszenia, podatnik jest obowiązany zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów. Jeżeli korekta następuje po likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej albo zmianie formy opodatkowania na zryczałtowaną formę opodatkowania określoną w ustawie o ryczałcie, to zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów dokonuje się w ostatnim okresie rozliczeniowym przed likwidacją pozarolniczej działalności gospodarczej lub zmianą formy opodatkowania.
W przypadku gdy składki na ubezpieczenie chorobowe były uprzednio odliczone od dochodu lub przychodu, to ich zwrot powoduje obowiązek ich doliczenia odpowiednio do dochodu na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy PIT lub do przychodu, zgodnie z art. 21 ust. 2a ustawy o ryczałcie. Doliczenia podatnik dokonuje w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym otrzymał zwrot składek.