Uzasadnienie
Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił [...] przywrócenia terminu do złożenia zażalenia w sprawie ze skargi ww. Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
Relacjonując przebieg sprawy, Sąd I instancji podał, że postanowieniem z [...] marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił [...] przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję z [...] listopada 2013 r. oraz do uiszczenia wpisu od skargi na tę decyzję. Postanowienie doręczono (w trybie dwukrotnego awizowania) w dniu 14 kwietnia 2014 r. W terminie, który upłynął bezskutecznie w dniu 22 kwietnia 2014 r., nie zostało ono zaskarżone zażaleniem.
Pismem datowanym na [...] maja 2014 r. i tego dnia nadanym w urzędzie pocztowym pełnomocnik skarżącej spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie wraz z zażaleniem. We wniosku powołał się na swój stan zdrowia, przedstawił objawy choroby, które okresowo uniemożliwiają mu wykonywanie czynności zawodowych. Podniósł, że stan choroby ustąpił po 5 maja 2014 r.
Według Sądu I instancji pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu podanej we wniosku okoliczności niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Jak wynika z załączonego świadectwa lekarskiego stan niezdolności miał trwać od 5 marca 2014 r. przez dwa miesiące, a z oświadczenia złożonego przez pełnomocnika stan choroby ustał po 6 maja 2014 r. Jednak te informacje pozostają w sprzeczności z innymi, znanymi Sądowi z urzędu okolicznościami. W tym samym okresie pełnomocnik strony skarżącej był aktywny w innych sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem. Pełnomocnik strony skarżącej w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1650/13 dnia 6 marca 2014 r. nadał pismo z 5 marca 2014 r. zatytułowane "wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych".
Z kolei w rozpoznawanej aktualnie sprawie III SA/Gl 47/14 dnia 7 marca 2014 r. złożył wniosek z 7 marca 2014 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu wraz z załącznikami oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z 7 marca 2014. W sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1544/13 pełnomocnik odebrał osobiście 5 marca 2014 r. odpis postanowienia z [...] lutego 2014 r. zwalniającego stronę skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu w części przekraczającej 500 zł. W odpowiedzi na otrzymane postanowienie pełnomocnik uiścił wpis od skargi w wymaganej wysokości, co uczynił bez wezwania Sądu. W odpowiedzi na wezwanie, odebrane także osobiście przez niego 22 kwietnia 2014 r., przesłał 28 kwietnia 2014 r. pismo w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z załączonym do niego odpisem KRS-u. W sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1650/13 pełnomocnik osobiście odebrał 30 kwietnia 2014 r. postanowienie z 7 kwietnia 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu, od którego w ustawowym terminie (6 maja 2014 r.) wniósł zażalenie.
Skoro więc pełnomocnik mógł odbierać korespondencję i składać pisma procesowe w innych, prowadzonych równolegle, sprawach można uznać, że stan chorobowy, na który się powołuje, nie stanowił przeszkody w tym zakresie. Tym samym pełnomocnik nie wykazał, by zwłoka w dokonaniu wymaganych czynności była przezeń niezawiniona.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła [...], wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, względnie o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 i 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) przez ich błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów prawa procesowego przez błędną ocenę, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu podanej okoliczności niezdolności do pracy spowodowanej chorobą w okresie od 15 września 2013 r. do dnia 27 stycznia 2014 r. jako przesłankę określoną ww. przepisem, co pozostaje w sprzeczności z dyspozycją tego przepisu. Poza tym zarzucono błędną ocenę choroby oznaczonej symbolem F-31.
W uzasadnieniu wskazano, że choroba na którą cierpi pełnomocnik skarżącej spółki charakteryzuje się objawami głębokiej depresji o podłożu dwubiegunowym wraz z częściowymi zanikami pomięci i epizodami hipomani. Może to rodzić w okresie nasilenia choroby całkowite oderwanie od rzeczywistości, natomiast po pewnym czasie nastrój poprawia się na tyle, że można podejmować na tyle rozsądne decyzje, które to nie odbiegają od normy i są w pełni adekwatne do obiektywnej rzeczywistości. W tych okresach czasu pełnomocnik mógł dokonywać czasami odbioru korespondencji, bowiem czynności te nie należą do zbyt skomplikowanych. Natomiast pism procesowych nie sporządzał osobiście pełnomocnik skarżącej spółki, lecz korzystał z pomocy swojego asystenta lub zaprzyjaźnionej kancelarii.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, Nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu.
Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Jako powód uchybienia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącej wskazywał na swój stan zdrowia. W tym kontekście przedstawił objawy choroby, które okresowo uniemożliwiają mu wykonywanie czynności zawodowych. Podniósł, że stan choroby ustąpił po 5 maja 2014 r.
W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97 (niepubl.) stwierdzono, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem, musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że stan zdrowia pełnomocnika skarżącej spółki, który miał trwać od 5 marca 2014 r. przez dwa miesiące - nie mógł zostać uznany za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą pełnomocnikowi złożenie zażalenia na ww. postanowienie. Przede wszystkim choroba, która miała uniemożliwić pełnomocnikowi dokonanie czynności ma charakter przewlekły, a nie niedający się przewidzieć.
Ponadto jak słusznie stwierdził Sąd I instancji pełnomocnik skarżącej w okresie w którym miał być niezdolny do pracy podejmował szereg czynności procesowych w innych sprawach toczących się przed WSA w Gliwicach. Skoro więc pełnomocnik mógł odbierać korespondencję i składać pisma procesowe w innych, prowadzonych równolegle, sprawach można uznać, że stan chorobowy, na który się powołuje, nie stanowił przeszkody w tym zakresie. Nie ma natomiast znaczenia argumentacja podnoszona w zażaleniu, że pisma procesowe składne w innych postępowaniach nie były sporządzane osobiście przez pełnomocnika skarżącej spółki, lecz korzystał on z pomocy swojego asystenta lub zaprzyjaźnionej kancelarii. Wymaga podkreślenia, że to pełnomocnik strony składa swój podpis pod kierowanymi do Sądu pisanymi, zaś kwestię kto w rzeczywistości te pisma sporządza należy potraktować w kategorii organizacji pracy kancelarii profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny.
W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącej spółki nie uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Natomiast działania pełnomocnika nie zwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego (v: post. SN z 12 marca 1999r. sygn. akt PKN 76/99 OSNAPiUS 2000/11 poz. 431, post. NSA z 16 listopada 2006 r., sygn. akt. II OZ 1206/06).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.