Uzasadnienie
UZASADNIENIE (I)
Pismem z dnia 19 listopada 2014 r. E. O. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy i ustanowienie na potrzeby postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie opisanej w sentencji profesjonalnego pełnomocnika procesowego na koszt Skarbu Państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 243 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Uprawnienie do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.). Ponadto ustawa przyznaje przymiot strony także innym uczestnikom postępowania, tj. osobom, które nie wniosły skargi, ale brały udział w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego, a także określonym w przepisach osobom i organizacjom społecznym, dopuszczonym do udziału w postępowaniu przez Sąd (art. 33 P.p.s.a.).
Stwierdzić należy, że w tej sprawie wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła osoba, która nie jest stroną niniejszego postępowania, to wniosek taki jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3, w zw. z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
UZASADNIENIE (II)
W dniu 22 lutego 2013 r. J. B. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 7/12 oddalającego jego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Wnioskiem datowanym na dzień 17 grudnia 2014 r. skarżący kasacyjnie wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego – radcy prawnego i zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie może bez uszczerbku dla utrzymania swojego oraz rodziny ponieść kosztów postępowania, w tym kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący kasacyjnie podniósł, iż jest emerytem w podeszłym wieku, a jego stan zdrowia znacznie ogranicza mu możliwość uzyskiwania dochodów. Jako źródła środków finansowych w gospodarstwie domowym skarżący wskazał: emeryturę w wysokości [...] zł brutto, wynagrodzenie z umowy zlecenia [...] zł brutto, a także dochód małżonki (emerytura) w kwocie [...] zł brutto. Skarżący kasacyjnie zaznaczył również, że otrzymuje pomoc od córki w kwocie [...] zł miesięcznie, a także ponosi stratę z tytułu wynajmu nieruchomości w kwocie [...] zł miesięcznie. Miesięczne wydatki skarżący kasacyjnie określił łącznie na kwotę [...] zł (w tym m.in. opłaty czynszowe, za media, telewizję, telefon, raty za aparat słuchowy, jedzenie, lekarstwa, odzież, utrzymanie psa). J. B. podniósł również, iż prowadzi kilkadziesiąt postępowań administracyjnych, sądowoadministracyjnych oraz cywilnych związanych z restytucją nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Do wniosku załączył szereg dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki oraz dokumentację medyczną wskazującą na jego stan zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W niniejszej sprawie, oceniając sytuację majątkową J. B. uznać należy, że pomimo iż nie uzasadnia ona przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jednak zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., motywujące przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny analizując warunki majątkowe wnioskodawcy uznał, iż nie znajduje się on w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, że pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przeznaczone jest dla osób ubogich, którym brak środków finansowych bądź też minimalna ich ilość uniemożliwia dostęp do sądu. Natomiast skarżący wraz z małżonką dysponują stałym miesięcznym dochodem z tytułu emerytury w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący czerpie dochód z tytułu umowy zlecenia w kwocie [...] zł miesięcznie, może liczyć na pomoc finansową córki. Wynajmuje również nieruchomość, która jego zdaniem przynosi mu straty. W świetle całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie można zatem uznać, że skarżący kasacyjnie jest osobą ubogą i że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie swojego udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym tym bardziej, że w chwili obecnej nie musi ponosić żadnych dodatkowych kosztów (wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł został przez skarżącego uiszczony w dniu 22 lutego 2012 r. k-270).
Uznając zatem, że zasoby finansowe skarżącego kasacyjnie nie są wystarczające, by mógł on opłacić wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, nadto zważywszy na jego stan zdrowia uniemożliwiający mu udział w rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny ustanowił dla niego radcę prawnego z urzędu, natomiast odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Jedynie ubocznie wskazać należy, że decydując się na wszczęcie sprawy sądowej należy liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków, prowadząc tak rozległą działalność skargową i przewidując realizację swoich praw przed sądem, skarżący powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na opłacenie spraw sądowych.
Mając na uwadze te wszystkie okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.