Uzasadnienie
UZASADNIENIE (I)
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r., zapadłym w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J.B. na sprecyzowany w sentencji wyrok.
W piśmie z dnia 12 czerwca 2015 r. uczestnik postępowania M. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 15 lipca 2015 r. został wezwany do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu "PPF". Z nadesłanego formularza wynika, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie z dorosłym synem, a jego jedynym źródłem dochodu są alimenty otrzymywane przez syna w kwocie 800 zł miesięcznie. Ponadto wnioskujący, jak sam oświadczył w treści formularza, nie posiada żadnego majątku, a uzyskiwany dochód nie pozwala mu na opłacenie skargi o wznowienie niniejszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej żądanie w tej materii. Podkreślenia ponadto wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, zatem przepisy ją regulujące i zawarte w nich przesłanki, należy interpretować ściśle.
Oceniając sytuację majątkową M. B. na podstawie danych zawartych przezeń w urzędowym formularzu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie uzasadnia ona przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po pierwsze, jeżeli wnioskodawca ma zamiar złożyć skargę o wznowienie postępowania, to powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. A skoro środków tych nie zabezpieczył i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie może powodować, że prawo pomocy należy mu przyznać. Tym bardziej, że tego rodzaju żądanie może złożyć wraz ze stosowną skargą. W tym kontekście, zważywszy też na stan niniejszej sprawy, rozpoznawany wniosek można uznać za oczywiście bezzasadny. Po wtóre opis jego sytuacji majątkowej budzi zastrzeżenia co do wiarygodności, a w każdym razie przekonuje do konkluzji o zatajeniu źródeł dochodu, bo niepodobna utrzymywać się z synem z jego alimentów w kwocie 800 zł. Zwłaszcza, że ta okoliczność została przedstawiona bez przedłożenia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ten stan rzeczy.
Strona została pouczona o konieczności wskazania wszystkich składników majątku, podania stanu rodzinnego i innych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności żądania. Nie było zatem powodu do uzupełnienia treści oświadczenia. Wnioskodawca nie wykazał zatem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny, zresztą kosztów które na tym etapie postępowania nie są konieczne dla prowadzenia sprawy. Ta bowiem została prawomocnie zakończona
Mając na uwadze te okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. Z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.
UZASADNIENIE (II)
Zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2015 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwał M. B. do podpisania, bądź nadesłania już podpisanego odwołania z dnia 12 czerwca 2015 r. od zarządzenia przewodniczącego z dnia 27 maja 2015 r. odmawiającego sprostowania i uzupełnienia protokołu rozprawy z dnia 16 kwietnia 2015 r. – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania.
Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł M. B. zarzucając, iż nie precyzuje ono, które z pism datowanych na dzień 12 czerwca 2015 r. posiada braki formalne, a ponadto zarządzenie zostało wydane przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie z dnia 19 kwietnia 2015 r., który nie został dotychczas rozpoznany. Do zażalenia uczestnik postępowania dołączył dwa odwołania z 12 czerwca 2015 r. opatrzone jego podpisem.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił odwołanie z dnia 12 czerwca 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie jest dopuszczalne. Wedle brzmienia przepisu art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiot został określony w punktach tego przepisu. Nie mieści się wśród nich wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma, w tym w/w odwołania. Przepisy cytowanej ustawy również nie przewidują takiego środka (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1389/14, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych i B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata i M. Niezgódki-Medek, LEX 2013.).
Przede wszystkim jednak orzeczenia sądu administracyjnego drugiej instancji, czyli Naczelnego Sądu Administracyjnego, są ostateczne i prawomocne (por. art. 168 § 1 i art. 173 § 1 P.p.s.a.). Nie przysługują bowiem od nich żadne środki odwoławcze. Ani w przepisach będącej podstawą niniejszego rozstrzygnięcia ustawie, ani w żadnym innym przepisie obecnie powszechnie obowiązującego prawa, nie przewidziano możliwości zaskarżania orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, są one bowiem prawomocne z chwilą ich wydania (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II FSK 2065/09, z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 387/11, z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I OZ 225/15, publ. jw.). Orzeczeniami są wyroki i postanowienia (p. art. 132 i art. 166 P.p.s.a.), wszak ta sama konkluzja dotyczy zarządzeń przewodniczącego, do których stosuje się te przepisy odpowiednio, a to po myśli art. 167 tej ustawy.
Do zażaleń, jak głosi art. 197 § 2 tej ustawy, stosuje się przepisy dotyczące skargi kasacyjnej, te zaś stosowane są odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego. Ubocznie wypada dodać, że zażalenie przysługuje wyłącznie na pozostawienie pisma bez rozpoznania w wyniku nieuzupełnienia braków i to na zarządzenie przewodniczącego w wojewódzkim sądzie administracyjnym (p. art. 49 § 1 i 2 P.p.s.a.). Niezależnie od tego zażalenie jest bezprzedmiotowe, bo odwołanie zostało uzpełnione i rozpoznane.
Z tych przyczyn zażalenie uczestnika postępowania należało jako niedopuszczalne odrzucić w oparciu o art. 178 w zw. z art. 180 i art. 197 § 2 P.p.s.a.