Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 736/13 Przewodniczący składu orzekającego, po rozpoznaniu wniosków M. B. i J. B. o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozprawy z dnia 16 kwietnia 2015 r. w sprawie ze skargi kasacyjnej J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 7/12 w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, odmówił sprostowania i uzupełnienia protokołu rozprawy z dnia 16 kwietnia 2015 r.
Odwołania od powyższego zarządzenia wnieśli M. B. pismem z dnia 12 czerwca 2015 r. (k. 720 i 725) oraz J. B. pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. (k. 733), kwestionując jego prawidłowość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W myśl art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. Od zarządzenia przewodniczącego strony mogą odwołać się do sądu w terminie siedmiu dni od doręczenia im zarządzenia.
Stosownie do treści art. 101 § 1 p.p.s.a., protokół rozprawy powinien zawierać: 1) oznaczenie sądu, miejsca i daty posiedzenia, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, jak również obecnych na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz oznaczenie sprawy i wzmiankę co do jawności;
- 2) przebieg posiedzenia, w szczególności wnioski i twierdzenia stron, wymienienie zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone; jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia; zamiast podania wniosków i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze;
- 3) czynności stron mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Protokół podpisują przewodniczący i protokolant (art. 101 § 2 p.p.s.a.).
Treść protokołu powinna odzwierciedlać przebieg posiedzenia, jednak przepisu art. 101 §1 p.p.s.a. nie można rozumieć w ten sposób, że protokół winien obejmować wszystkie oświadczenia i twierdzenia stron w ich dosłownym i szczegółowym brzmieniu. Wystarczające jest, jeśli protokół zawiera istotne wnioski i twierdzenia stron, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, str. 511).
W niniejszej sprawie protokół rozprawy przeprowadzonej w dniu 16 kwietnia 2015 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zdaniem składu orzekającego odpowiada wymogom przewidzianym w art. 101 § 1 p.p.s.a., w tym również określonym w jego pkt 2 i 3. W protokole szczegółowo odzwierciedlono bowiem cały przebieg postępowania, tj.: wskazano strony i ich pełnomocników, którzy stawiły się na rozprawę, odnotowano wnioski formalne stron (wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie, wniosek o zawieszenie postępowania, wniosek o wyłączenie sędziów), stanowiska pozostałych stron co do złożonych wniosków oraz wyniki rozpoznania tych wniosków przez Sąd. Wskazano ponadto, że pełnomocnicy skarżącego kasacyjnie popierają skargę kasacyjną, zaś pełnomocnicy uczestników postępowania wnoszą o jej oddalenie. Odnotowano również, że do akt sprawy wpłynęły pisma procesowe, których odpisy, zgodnie z treścią protokołu, zostały doręczone stronom lub pełnomocnikom stron.
Kwestionowany przez strony protokół rozprawy zawiera więc wnioski i twierdzenia stron oraz ich pełnomocników związane z przedmiotem postępowania kasacyjnego, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Odnośnie natomiast podnoszonych w obu odwołaniach zarzutów dotyczących powołania się w zarządzeniu przez Przewodniczącego składu orzekającego na postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 889/08, które nie zostało opublikowane i w związku z tym strona nie mogła zapoznać się z jego treścią, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przedmiotowe postanowienie dostępne jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Baza ta ma charakter jedynie informacyjny, nie jest natomiast oficjalnym publikatorem orzeczeń sądowych, stąd właściwie wskazano, że orzeczenie nie jest publikowane, co jednak nie uniemożliwia stronie zapoznanie się z jego treścią.
Należy ponadto podkreślić, iż stanowisko zawarte w powołanym przykładowo przez Przewodniczącego orzeczeniu co do prawidłowości sporządzenia protokołu jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienia NSA: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1018/13; z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2715/12; z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1385/11; z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1629/10 - wszystkie dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezasadne są również zarzuty podnoszone w obu odwołaniach, iż nie wezwano wnioskodawców do sprecyzowania treści wniosków o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozprawy, co miało wpływ na wynik niniejszego postępowania wpadkowego. Jak wynika z treści uzasadnienia kwestionowanego zarządzenia, Przewodniczący składu orzekającego uznając, że treść protokołu odpowiada wymogom, o których mowa w art. 101 § 1 p.p.s.a., dodatkowo tylko zwrócił uwagę, że wnioskodawcy ogólnie sformułowali treść żądania. Należy jeszcze raz podkreślić, że nie ma konieczności zaprotokołowania każdego słowa, wypowiedzianego przez stronę, dlatego też w tej sytuacji nie istniała potrzeba wzywania wnioskodawców do sprecyzowania treści wniosków.
Nie stanowi również uchybienia brak zarządzenia o połączeniu wniosków J. B. i M.B. do łącznego rozpoznania. Z przepisów p.p.s.a. nie wynika bowiem obowiązek wydania takiego zarządzenia w przypadku wniosków o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozprawy. Rozpoznanie powyższych wniosków jednym zarządzeniem podyktowane było zaś ekonomiką procesową. Ponadto zarówno z treści sentencji, jak i uzasadnienia zarządzenia wyraźnie wynika, że Przewodniczący oceniał zasadność obu wniosków. Takie rozpoznanie wniosków nie narusza więc, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniach, konstytucyjnego prawa do sądu.
Odnośnie zarzutu, iż Przewodniczący składu orzekającego brał udział orzekaniu i wydał zarządzenie pomimo nierozpoznania do dnia 27 maja 2015 r. zgodnie z przepisami postępowania wniosku M. B. z dnia 19 kwietnia 2015 r. o wyłączenie sędziów, wskazać należy, że po pierwsze, do dnia wydania kwestionowanego zarządzania, wniosek taki nie wpłynął do akt sprawy, a po drugie, wniosek M.B. o wyłączenie od orzekania w sprawie składu orzekającego, tj. s. Ewy Dzbeńskiej, s. Wiesława Morysa oraz s. Jolanty Rudnickiej złożony na rozprawie, został oddalony postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 736/13 (k.642). W tym stanie rzeczy nie istniały przeszkody do rozpoznania wniosków o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozprawy zgodnie z treścią art. 103 p.p.s.a. - przez Przewodniczącego składu orzekającego s. J. Rudnicką.
Ponadto zauważyć należy, że w przedmiocie wniosku o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozstrzyga Sąd w składzie orzekającym w danej sprawie.
Niezasadny jest również zarzut podniesiony w odwołaniu J. B., że zarządzenie z dnia 27 maja 2015 r. nie zostało doręczone żadnemu z dwóch z pełnomocników profesjonalnych, co skutkuje nieważnością tej fazy postępowania.
W myśl art. 76 § 3 p.p.s.a., jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich. W przedmiotowej sprawie skarżący kasacyjnie J.B. ustanowił trzech pełnomocników: r.pr. A.S., r.pr. P. L. oraz K. B.(córkę). Odpis zarządzenia z dnia 27 maja 2015 r. został doręczony jednemu z pełnomocników skarżącego kasacyjnie, który wniósł w imieniu mocodawcy wniosek o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozprawy. Cytowany przepis nie różnicuje, któremu z ustanowionych pełnomocników należy doręczać pisma. Doręczenia odpisu zarządzenia dokonano zatem zgodnie z treścią art. 76 § 3 p.p.s.a.
Ponadto odpis zarządzenia z dnia 27 maja 2015 r. nie został doręczony E. O., ponieważ nie jest ona stroną niniejszego postępowania.
Z tych wszystkich przyczyn brak jest podstaw do uwzględnienia odwołań M.B. i J.B. kwestionujących zasadność zarządzenia o odmowie sprostowania i uzupełnienia protokołu rozprawy z dnia 16 kwietnia 2015 r.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.160 w zw. z art.103 i art.193 orzekł, jak w sentencji.