Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej: MOPS w G.), działający z upoważnienia Burmistrza Miasta G., wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta G. a Prezydentem Miasta G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. D. – opiekuna prawnego J. D. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Kierownik Centrum Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. (dalej: MOPR w G.) zawiadomieniem z dnia [...] października 2016 r. przekazał wniosek A. D. – opiekuna prawnego J. D., o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania J. D. do domu pomocy społecznej, ponieważ stwierdził brak właściwości miejscowej MOPR w G. do załatwienia sprawy. Dyrektor MOPS w G. nie zgodził się z powyższym stanowiskiem i w dniu [...] października 2016 r. wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2016 r. NSA umorzył postępowanie. W maju 2017 roku Dyrektor MOPS w G. zwrócił się do A. D. celem złożenia oświadczenia o aktualnym miejscu zamieszkania matki – J. D. Z danych dotyczących zameldowania strony postępowania wynikało, że istnieje domniemanie zamieszkania jej na terenie miasta G.. Jednak z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że strona postępowania przebywa w R., co potwierdził jej opiekun prawny w oświadczeniu z dnia [...] lipca 2017 r.
We wniosku o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPS w G. podniósł, iż z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że gdy z wnioskiem o skierowanie do domu opieki społecznej występuje opiekun prawny właściwym miejscowo jest organ miejsca zamieszkania opiekuna. Mając na uwadze powyższe Dyrektor MOPS w G. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPR w G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko o braku właściwości miejscowej do załatwienia sprawy. Organ wskazał, że w dniu skierowania wniosku przez opiekuna prawnego podopieczna przebywała w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w R., który jest oddziałem szpitalnym, co oznacza, że nie było to jej miejsce zamieszkania. Miejscem zamieszkania podopiecznej było G., co potwierdza m.in. to, że jest tam zameldowana. W ocenie organu centrum życiowe J. D. jest skoncentrowane w G. ponieważ korzystała i nadal korzysta z pomocy społecznej MOPS w G. Dyrektor MOPR w G. wskazał, że z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769), zwanej dalej u.p.s., wynika właściwość miejscowa gminy według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W niniejszej sprawie świadczeniobiorcą jest J. D., zatem właściwym organem jest MOPS w G.. Ponadto z art. 59 u.p.s. wynika, że decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu kierowania do powyższej placówki. Z tych też względów do wydania decyzji o skierowaniu podopiecznej do domu pomocy społecznej oraz ustaleniu opłat za pobyt w takiej placówce właściwym organem jest MOPS w G..
W replice na powyższą odpowiedź Dyrektor MOPS w G. podniósł m.in., że Prezydent Miasta G. w dniu [...] września 2015 r. wydał decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego dla J. D. a decyzja ta była adresowana do jej opiekuna prawnego, który mieszka w G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy - Burmistrz Miasta G., jak i Prezydent Miasta G.- uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego o skierowanie jego matki do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. w sprawie z zakresu pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459). Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W niniejszej sprawie osobą, która ma być umieszczona w domu pomocy społecznej jest J. D.. Jednak nie działa ona sama, ale w jej imieniu występuje A. D., który został ustanowiony jej opiekunem prawnym. W takiej sytuacji, jako miejsce zamieszkania osoby pozostającej pod opieką, przepis art. 27 Kodeksu cywilnego wskazuje miejsce zamieszkania opiekuna, a tym jest miejsce zamieszkania A. D.. Stosownie zatem do art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwą gminą jest ta, w której miejsce zamieszkania ma opiekun prawny (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt I OW 74/17; z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt I OW 127/17; z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt I OW 122/17).
Jak wynika z akt sprawy miejscem zameldowania i zamieszkania opiekuna prawnego było i jest miasto G. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sadu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl