Postanowienie NSA z 11 czerwca 2014 r., I OW 29/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 czerwca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. Z.

Sprawa

w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy B. jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia del. WSA Olga Żurawska–Matusiak
asystent sędziego Dorota Chromicka protokolant

Uzasadnienie

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Bielska – Białej, wniósł o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy B. w sprawie wskazania organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu K. Z. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu organ podał następujący stan sprawy: dnia 21 października 2013 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej wpłynął wniosek K. Z. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Jako miejsce zamieszkania strona podała N. B. w gminie B. (dom konkubenta). Zawiadomieniem z dnia 25 października 2013r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej przekazał w trybie art. 65 § 1 K.p.a. wniosek K. Z. do rozpoznania Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. – zgodnie z miejscem zamieszkania wnioskodawczyni. Wywiad środowiskowy u wnioskodawczyni przeprowadził Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B., po czym zawiadomieniem z dnia 15 listopada 2013 r. przekazał sprawę do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej w uzasadnieniu podając, że K. Z. przebywa "chwilowo" u konkubenta w miejscowości N. B., jednak deklaruje chęć opuszczenia tego miejsca i umieszczenia w domu pomocy społecznej w pobliżu Bielska – Białej, gdzie ma rodzinę.

Z powyższym stanowiskiem Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej (działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Bielska – Białej) nie zgodził się wskazując, że zgodnie z art. 59 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zaś na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że K. Z. jest zameldowana na pobyt stały w Bielsku – Białej. "Chwilowo" od 16 lat nie przebywa w Bielsku – Białej, lecz zamieszkuje w domu swojego konkubenta w miejscowości N. B. gmina B. Była tam zameldowana na pobyt czasowy od dnia 30 czerwca 2008 r. do dnia 29 czerwca 2010 r. Zdaniem organu w miejscowości N. B. znajduje się centrum życiowe wnioskodawczyni – tam przebywa, uczęszcza do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w Koszalinie, podlega badaniu przez lekarza orzecznika ZUS w K. Organ przyznał, że strona co prawda wyraża chęć opuszczenia tej miejscowości i umieszczenia jej w domu pomocy społecznej w pobliżu Bielska – Białej, jednak sam zamiar nie może być oderwany od faktycznego miejsca przebywania strony, która od 16 lat nie przebywa w Bielsku – Białej. Trudno zatem uznać, że jest to jej miejsce zamieszkania w dniu kierowania do domu pomocy społecznej. Podkreślono, że samo zameldowanie na pobyt stały nie ma żadnego znaczenia.

Wskazano, że – w świetle art. 25 K.c. – o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej dorosłej osoby fizycznej. Brak przebywania w danej miejscowości, a jedynie wyrażenie chęci do niej powrotu, nie stanowi o spełnieniu przesłanek do uznania danej miejscowości za miejsce zamieszkania strony.

Wobec tego Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Bielska – Białej stwierdził, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku K. Z. w sprawie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy B. W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działający z upoważnienia Wójta Gminy B., stwierdził, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta Bielska – Białej.

Wskazano, że w dniu 31 października 2013r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynęło z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej podanie K. Z. o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej. W dniu 13 listopada 2013 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy i ustalił, że K. Z. nie deklaruje dalszego pobytu w N. B. i nie wiąże żadnej przyszłości z tą miejscowością, wyraża chęć opuszczenia tej miejscowości i umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej w pobliżu Bielska – Białej, pomimo zamieszkiwania w ostatnim okresie w N. B. Za swoje centrum życiowe uważa Bielsko – Białą, gdzie jest zameldowana na pobyt stały, posiada tam mieszkanie oraz najbliższych członków rodziny. Podano, że fakt przebywania u swojego konkubenta w N. B. wynikał z jej złego stanu zdrowia i niemożności powrotu we własnym zakresie do Bielska – Białej. Przebywając bowiem u konkubenta bardzo poważnie zachorowała i wymagała natychmiastowej pomocy i opieki, co uniemożliwiło jej powrót do rodzinnego miasta, gdzie w dalszym ciągu jest najemcą lokalu mieszkalnego.

Wobec powyższego Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działający z upoważnienia Wójta Gminy B. stwierdził, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Bielska – Białej. Wskazał, że wszystkie akta w przedmiotowej sprawie znajdują się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Bielsku – Białej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem pomiędzy Prezydentem Miasta Bielsko – Biała a Wójtem Gminy B. w sprawie wskazania organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu K. Z. do domu pomocy społecznej.

Wskazać należy, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz.182), zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast z art. 59 ust 1 tej ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", w związku z czym należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie zaś z art. 25 K.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt I OW 129/13, z 30 lipca 2013 r. sygn. akt I OW 91/13, z 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OW 4/13).

W niniejszej sprawie, jak z jej akt wynika, K. Z. od 16 lat nie przebywa w Bielsku – Białej, lecz zamieszkuje w domu swego konkubenta w miejscowości N. B. gmina B., tu uczęszcza do lekarza, podlega badaniu przez lekarza orzecznika ZUS.

Skoro zatem w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, a takie skierowanie następuje w drodze decyzji administracyjnej, to nie może ulegać wątpliwości, że podejmując omawiane rozstrzygnięcie organ zobowiązany jest uwzględnić sytuację prawną i faktyczną zainteresowanej osoby na dzień orzekania przez organ. Nie można zatem przyjąć, że miejscem zamieszkania K. Z. w dniu kierowania do domu pomocy społecznej jest Bielsko – Biała, w którym to mieście zainteresowana nie przebywa od 16 lat. Chęć i zamiar przeniesienia się w przyszłości do Bielska – Białej nie zmienia faktu, że od 16 lat zamieszkuje w N. B. Przytoczone okoliczności wskazują, że to w N. B., gmina B. koncentrują się wszystkie sprawy osobiste i życiowe K. Z. To zaś oznacza, że organem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wójt Gminy B. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.