Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W.Z. z dnia 2 stycznia 2018 r. o przyznanie pomocy finansowej w zakresie opłacenia schronienia oraz gorącego posiłku.
W uzasadnieniu wniosku podał, że W.Z. w okresie od dnia 7 października 1996 r. do dnia 12 maja 2003 r. był zameldowany na pobyt stały w P. W C. przebywa co najmniej od 2004 r. W okresie od dnia 8 maja 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. był czasowo zameldowany w C. przy ul. [...]. Zamieszkiwał tam z konkubiną, z tego związku urodziła się córka P.Z. Od 2004 r. z przerwami, przebywa w Schronisku dla Bezdomnych [...] w C. W.Z. oświadczył, że chce przebywać w C., nie zamierza wracać do P., gdyż pobyt tam mógłby negatywnie wpłynąć na proces wychodzenia z uzależnienia od [...], przede wszystkim jednak chce współuczestniczyć w procesie wychowywania córki.
Zdaniem Prezydenta Miasta P., W.Z. przebywa na terenie miasta C. z zamiarem stałego pobytu i od wielu lat koncentruje w nim swoje centrum życiowe. Powołując treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej w skrócie "u.p.s."), a także art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 63 ze zm. dalej w skrócie "K.c.") stwierdził, że organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku W.Z. jest Prezydent Miasta C. Prezydent Miasta C. w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu odpowiedzi powołał treść art. 6 pkt 8 u.p.s., zawierającego definicję osoby bezdomnej i stwierdził, że skoro W.Z., przebywający w schronisku dla bezdomnych, jest osobą bezdomną w rozumieniu w/w przepisu, to właściwość organu do rozpatrzenia jego wniosku należy określić na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., stanowiącego regulację szczególną względem ogólnej zasady wyrażonej w art. 101 ust. 1 u.p.s. Z art. 101 ust. 2 u.p.s. wynika, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W.Z. ostatnie stałe zameldowanie posiadał w P., natomiast w C. był zameldowany jedynie na pobyt czasowy. W niniejszej sprawie powyższe ustalenie przesądza o tym, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w/w jest Prezydent Miasta P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W.Z. z dnia 2 stycznia 2018 r. o przyznanie pomocy finansowej w zakresie opłacenia schronienia oraz gorącego posiłku. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna oznacza osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że W.Z. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. i stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s. gminą właściwą miejscowo do rozpoznania jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej byłaby gmina jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, a więc Miasto P. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sprawie, z uwagi na ustalone okoliczności należało jednak rozważyć możliwość zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Z akt sprawy wynika, iż doszło do trwałej utraty więzi między W.Z. – osobą bezdomną a gminą jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały – Miastem P. oraz że od 2004 r. jego życie koncentruje się na terenie Miasta C., tam znajduje się jego centrum życiowe, uczestniczy on w wychowaniu córki i to z tym właśnie miejscem jest związany emocjonalnie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając art. 16 ust. 1 i 2 i art. 166 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 6 u.s.g. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 16 u.p.s. stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne stało się zastosowanie art. 101 ust. 3 u.p.s. Jest to przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą W.Z. ubiegającego się o pomoc finansową w zakresie opłacenia schronienia oraz gorącego posiłku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OW 346/17, 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OW 77/17 i 28 maja 2014 r., sygn. akt I OW 19/14).
Oceny tej nie zmienia fakt, iż z akt sprawy wynika, że do chwili obecnej to Prezydent Miasta P. wydawał względem wyżej wymienionego liczne decyzje w zakresie świadczeń z zakresu pomocy społecznej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku W.Z. jest Prezydent Miasta C. i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.