Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt II SO/Gd 5/07 wymierzył Prokuratorowi Okręgowemu w G. grzywnę w wysokości 500 zł. za nieprzekazanie do sądu administracyjnego skargi J. P. z dnia 5 kwietnia 2007 r. wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Tym samym postanowieniem Sąd zasądził na rzecz J. P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w świetle twierdzeń wnioskodawcy, treści odpowiedzi na wniosek oraz dołączonych do niej kopii dokumentów, nie ulega wątpliwości, że J. P. w dniu 5 kwietnia 2007 r. złożył w Prokuraturze Okręgowej w G. pismo z tej samej daty, adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Powołane pismo stanowiło wniesioną za pośrednictwem Prokuratury Okręgowej w G. skargę na jej bezczynność polegającą na nierozpoznaniu zażalenia skarżącego z dnia 8 listopada 2006 r. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. o odmowie wszczęcia śledztwa. Niesporne również jest, że Prokurator Okręgowy w G. skargi tej nie przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Sąd podkreślił ponadto, iż ocena czy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, powierzona została temu sądowi a nie do organowi za pośrednictwem, którego wnosi się skargę. W konsekwencji organ ten nie może sam decydować o dopuszczalności skargi. Jeżeli zatem uważa, że sprawa, w której została złożona skarga, nie należy do właściwości sądów administracyjnych, to przekazując ją może w odpowiedzi na skargę wnieść o jej odrzucenie. Wobec niedopełnienia obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) Prokuratorowi Okręgowemu w G. wymierzenie grzywny jest uzasadnione, a przy ustalaniu jej wysokości Sad uwzględnił fakt, iż nieprzekazanie skargi do sądu administracyjnego nie było wynikiem złej woli i chęci uchylenia się Prokuratury od kontroli sądu administracyjnego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Prokurator Okręgowy w G. reprezentowany przez adwokata, radcę prawnego M. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu, powołując się na treść art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a., zarzucił nieważność postępowania z uwagi na okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie droga sądowa była niedopuszczalna, oraz naruszenie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 i art. 1 P.p.s.a poprzez wymierzenie grzywny podmiotowi, który w postępowaniu o rozpoznanie zażalenia na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. o odmowie wszczęcia śledztwa nie posiadał legitymacji biernej, gdyż w wyżej wymienionym postępowaniu nie posiadał przymiotu organu w rozumieniu przepisów P.p.s.a.
Autor zażalenia po raz kolejny stwierdził, iż przedmiotowa skarga została wniesiona na rzekomą bezczynność Prokuratury Okręgowej w G. polegającą na nieprzekazaniu zażalenia J. P. z dnia 8 listopada 2007 r. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. o odmowie wszczęcia śledztwa. Skarga ta dotyczyła zagadnień należących do wyłącznej właściwości organów ścigania oraz podlegała rozpoznaniu na zasadach i w trybie przewidzianym przez przepisy kodeksu postępowania karnego. Brak było zatem podstaw prawnych do jej przesłania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawca w piśmie z dnia 8 listopada 2006 r. kwestionował decyzje organów Prokuratury dotyczące zasadności odmowy wszczęcia śledztwa czyli postępowania karnego. W sprawach prowadzonych postępowań karnych sąd administracyjny nie posiada uprawnień do kontrolowania działalności prokuratury, a więc nie istniał obowiązek przekazania skargi sądowi administracyjnemu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 207/08 zawiesił postępowanie sądowe w sprawie zażalenia Prokuratora Okręgowego w G. z uwagi na fakt, iż pismem z dnia 14 stycznia 2008 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się do tego Sądu z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej czy wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., jest pismem wszczynającym postępowanie w rozumieniu art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a., od którego pobiera się wpis sądowy oraz czy od postanowienia, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., służy stronie skarga kasacyjna, czy zażalenie. Sprawa ta została przedstawiona do rozpoznania rozszerzonemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego pod sygn. akt II FPS 1/08.
Ponadto w dniu 24 stycznia 2008 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek Prokuratora Generalnego o podjęcie uchwały celem wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie poprzez rozstrzygnięcie zagadnienia jaki środek odwoławczy przysługuje od wydanego na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o wymierzeniu organowi administracji grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. Wniosek ten przedstawiony został do rozpoznania składowi siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II FPS 2/08). O rozstrzygnięcie powyższych wątpliwości prawnych zwrócił się także z odrębnym wnioskiem Rzecznik Praw Obywatelskich. Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zależy od wyniku powyższych postępowań i na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 zawiesił postępowanie w sprawie.
W dniu 7 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt II FPS 1/08, w której uznał, iż wniosek o jakim mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy, zaś od postanowienia wydanego na skutek tego wniosku służy stronie zażalenie, a nie skarga kasacyjna. W tym samym dniu wydane zostało postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. akt II FPS 2/08. Wobec ustania przyczyny, dla której zawieszone zostało postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 207/08 orzekł o podjęciu zawieszonego postępowania na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a.
Rozpoznając zażalenie Prokuratora Okręgowego w G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Według art. 54 § 2 P.p.s.a. organ ten, przekazuje skargę wraz z aktami i odpowiedzią na skargę do sądu w terminie trzydziestu dni od jej wniesienia.
Nieprzekazanie przez organ skargi w ustawowym terminie trzydziestu dni do sądu administracyjnego, może skutkować wymierzeniem organowi grzywny. Możliwość taką stwarza art. 55 § 1 P.p.s.a., który przewiduje wymierzenie organowi grzywny w określonej wysokości, w przypadku niewykonania ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. Procedura związana z analizą określonej sprawy i z ewentualnym uznaniem słuszności wymierzenia organowi grzywny, uruchamiana jest na wniosek skarżącego.
Na ocenę niniejszej sprawy nie mają wpływu argumenty podnoszone przez stronę skarżącą, iż w sprawach orzeczeń procesowych związanych z wszczęciem lub odmową wszczęcia postępowań karnych właściwe są wyłącznie - sąd karny i prokurator, oraz iż postępowania takie toczą się w myśl przepisów Kodeksu postępowania karnego. Podkreślić należy, iż wniosek o ukaranie grzywną uruchamia procedurę, która ma ustalić i rozstrzygnąć czy organ administracji publicznej naruszył obowiązek z art. 54 § 2 P.p.s.a., a co za tym idzie odnieść się do potrzeby ewentualnego ukarania organu grzywną w określonej wysokości. Zasadnym jest stanowisko Sądu I instancji, który uznał, iż Prokurator Okręgowy w G. winien był w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi przez J. P. przekazać ją wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Podzielić również należy pogląd Sądu I instancji, iż organ za pośrednictwem którego została wniesiona skarga, zawsze zobowiązany jest przekazać ją do sądu administracyjnego.
Powinien to przy tym uczynić w terminie przewidzianym w art. 54 § 2 P.p.s.a., niezależnie od tego czy skargę tę uznaje za dopuszczalną, w tym czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność lub bezczynność organu. W świetle powołanego przepisu chodzi bowiem o organ w subiektywnym znaczeniu skarżącego, czyli podmiot którego działalność skarżący zaskarża do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podkreślić należy, iż o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego rozstrzyga wyłącznie ten sąd a nie organ, za pośrednictwem którego omawiany środek zaskarżenia jest wnoszony. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia strony przeciwnej-jak słusznie zauważył Sąd I instancji- od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. To nie organ lecz sąd, ocenia przekazaną mu skargę pod względem formalnym, także w zakresie jej ewentualnej dopuszczalności.
WSA w Gdańsku prawidłowo zatem rozpoznał wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny oraz trafnie oceniał zasadność takiego wniosku. Przesłanką wymierzenia organowi grzywny, zgodnie z art. 55 § 1 w związku z art. 54 § 2 P.p.s.a., był sam fakt nieprzekazania do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Natomiast o dopuszczalności samej skargi, między innymi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd będzie mógł rozstrzygnąć dopiero po jej przekazaniu wraz z odpowiedzią organu, którego działalność jest przedmiotem zaskarżenia, ewentualnie na żądanie skarżącego na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości.
Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.