Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 24/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie H. K. - zwanej dalej "Skarżącą", na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1324/08 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1324/08 w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 września 2008 r. w przedmiocie odmowy uchylenia - wskutek wznowienia postępowania - decyzji w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000 r.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę kasacyjną stwierdził, że odpis wyroku z uzasadnieniem Skarżąca otrzymała w dniu 3 czerwca 2009 r. natomiast skargę kasacyjną wniesiono w dniu 15 października 2009 r., a więc po upływie przewidzianego prawem terminu. Sąd dodał ponadto, iż pełnomocnik Skarżącej - wyznaczony z urzędu radca prawny, nie wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie art. 177 § 1 w zw. z art 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - powoływanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.", art. 141 § 4 tej ustawy oraz art. 45 § 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.
Odnosząc się do tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż okoliczność, że Skarżąca nie mogła sporządzić skargi kasacyjnej jako osoba niewymieniona w art. 175 P.p.s.a., a także czas na wyznaczenie pełnomocnika z urzędu spełniającego wymogi art. 175 P.p.s.a. oraz czas na sporządzenie przez niego skargi kasacyjnej stanowią przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i mogą być tylko przedmiotem postępowania o przywrócenie tego terminu. Z uprawnienia tego pełnomocnik Skarżącej nie skorzystał.
W skardze o wznowienie postępowania pełnomocnik Skarżącej wniósł o wznowienie postępowania na podstawie:
- 1) art. 271 pkt 2 P.p.s.a., ponieważ Skarżąca nie była należycie reprezentowana i wskutek naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oraz Naczelny Sąd Administracyjny przepisów prawa w postaci naruszenia art. 177 § 1 w zw. z art. 175 § 1 P.p.s.a. oraz naruszenia art. 45 § 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, a także naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji Praw Człowieka w związku z art. 9 Konstytucji RP, była pozbawiona możliwości działania, tj. skutecznego złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1324/08, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1324/08 odrzucił skargę kasacyjną Skarżącej, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 24/10 oddalił zażalenie Skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej;
- 2) art. 273 § 2 P.p.s.a., ponieważ wykryte zostały nowe okoliczności faktyczne i środki dowodowe, z których Skarżąca nie mogła skorzystać w postępowaniu, w którym ostatnio orzekał Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie Skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odrzucające skargę kasacyjną.
Ponadto pełnomocnik Skarżącej wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej w całości pomocy prawnej oraz o dopuszczenie dowodu z protokołu rozprawy głównej z dnia 17 lipca 2009 r. znajdującego się w aktach sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Karny sygn. akt [...].
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej wskazał, iż w związku objęciem skargi kasacyjnej przymusem adwokacko-radcowskim Skarżąca złożyła wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, który został uwzględniony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2009 r., czyli 11 dni po określonym przez Sąd upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik z urzędu został natomiast wyznaczony do reprezentowania Skarżącej dopiero w dniu 15 września 2009 r. W ocenie tegoż pełnomocnika, oznacza to, że od dnia doręczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r. wraz z uzasadnieniem mimo wcześniejszego złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, do dnia wyznaczenia tegoż pełnomocnika Skarżąca nie była należycie reprezentowana, a tym samym była pozbawiona możliwości działania, wobec wynikającego z art. 175 P.p.s.a. przymusu adwokacko-radcowskiego.
Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, w razie skorzystania przez Skarżącą z prawa pomocy i otrzymania pełnomocnika z urzędu, termin do złożenia skargi kasacyjnej winien być liczony od momentu, w którym strona faktycznie mogła tę skargę wnieść, a więc od dnia, w którym pełnomocnik został poinformowany o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu i mógł zapoznać się z orzeczeniem, na które składać miał skargę kasacyjną.
Jako nowe okoliczności faktyczne i środki dowodowe, z których strona nie mogła wcześniej skorzystać pełnomocnik Skarżącej wskazał na kopię protokołu z rozprawy z dnia 17 lipca 2009 r. przed Sądem Okręgowym w W., [...] Wydział Karny sygn. akt [...], z którego wynika, że środki, od których wymierzono podatek, jako od środków pochodzących z niewiadomych źródeł, w rzeczywistości pochodziły ze zwrotu pożyczki.
W dniu 15 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpatrując powyższą skargę Skarżącej o wznowienie postępowania postanowił odroczyć rozprawę, a w dniu 14 października 2010 r. przekazał tę skargę zgodnie z właściwością do rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie pkt 1 tej skargi.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 638/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zawiesił postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1324/08 do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie jego właściwości skargi Skarżącej o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga o wznowienie postępowania jest niezasadna.
Na wstępie należy podkreślić, iż skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych. Wznowienie postępowania jest więc instytucją wyjątkową i może być uruchomione w oparciu o jedną ze wskazanych w dziale VII P.p.s.a. podstaw.
W niniejszej sprawie w skardze o wznowienie postępowania (w jej pkt 1) pełnomocnik Skarżącej powołał się na podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
Pełnomocnik Skarżącej podnosi, iż w wyniku naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i Naczelny Sąd Administracyjny art. 177 § 1 w zw. art. 175 § 1 P.p.s.a. Skarżąca była nienależycie reprezentowana, a co za tym idzie pozbawiona możliwości działania, tj. skutecznego złożenia skargi kasacyjnej.
Jak więc z powyższego wynika, zastrzeżenia pełnomocnika Skarżącej i wskazywane przez niego okoliczności uzasadniające nieważność postępowania dotyczą tej fazy postępowania sądowoadministracyjnego, która nastąpiła już po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (w dniu 30 kwietnia 2009 r.) i wiążą się one z nieskutecznym wniesieniem skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1324/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił bowiem skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika Skarżącej a następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt II FZ 24/10 oddalił zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji.
Odnosząc się do wskazywanej przez pełnomocnika Skarżącej podstawy wznowienia postępowania stwierdzić należy, iż jeżeli chodzi o ten etap postępowania sądowoadministracyjnego, który miał miejsce przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a więc w zakresie postępowania zażaleniowego, nie ma żadnych podstaw, aby mówić o jakimkolwiek braku reprezentacji, czy też niemożności działania. Skarżąca była wówczas reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który wniósł stosowne zażalenie, oddalone z przyczyn merytorycznych przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Jeżeli chodzi natomiast o wcześniejszy etap postępowania, tj. pomiędzy wydaniem wyroku przez Sąd pierwszej instancji i jego doręczeniem Skarżącej a wydaniem przez tenże Sąd postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, to analizując przytoczone przez pełnomocnika Skarżącej zarzuty i uzasadniającą je argumentację stwierdzić należy, iż w istocie rzeczy stanowią one merytoryczną polemikę z wydanymi przez sądy obu instancji prawomocnymi orzeczeniami w kwestii wniesionej przez pełnomocnika Skarżącej skargi kasacyjnej. W przytoczonej argumentacji podnosząc naruszenie przez Sądy obu instancji art. 177 § 1 w zw. 175 § 1 P.p.s.a. i wymienionych przepisów rangi konstytucyjnej pełnomocnik Skarżącej w skardze o wznowienie postępowania stara się wykazać, że w zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji, termin do złożenia skargi kasacyjnej winien być liczony od momentu, w którym strona faktycznie, a więc przez swojego pełnomocnika, mogła tę skargę wnieść, a więc od dnia, w którym pełnomocnik został poinformowany o ustanowieniu go pełnomocnikiem - nie zaś jak błędnie uznały Sądy obu instancji w wydanych przez nie postanowieniach, od dnia doręczenia Skarżącej odpisu wyroku z uzasadnieniem.
Należy zwrócić uwagę, że treść zamieszczona w analizowanej skardze o wznowienie postępowania (w zakresie pkt 1) zawiera w pełni analogiczne zarzuty i argumentację w stosunku do tych z rozpoznanego już przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia Skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1324/08 o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Oznacza to, iż w ramach i pod pozorem wniosku o wznowienie postępowania pełnomocnik Skarżącego stara się skłonić Naczelny Sąd Administracyjny do ponownej wypowiedzi w sprawie, która została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Nawet gdyby uznać, iż argumentacja przedstawiona w skardze o wznowienie postępowania zmierza istotnie do wykazania, iż Skarżąca nie była w postępowaniu sądowoadministracyjnym należycie reprezentowana i przez to pozbawiono ją możności działania, to na przeszkodzie w uwzględnieniu tej skargi stoi treść powołanego przez pełnomocnika Skarżącej jako podstawa wznowienia postępowania przepisu, tj. art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Skoro bowiem, o czym była już mowa, argumentacja zawarta w skardze o wznowienie postępowania była tożsama z argumentacją podniesioną w złożonym uprzednio przez pełnomocnika Skarżącej i rozpoznanym następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzucaniu skargi kasacyjnej, to uznać należy, iż brak reprezentacji był już podniesiony w drodze zarzutu, w rozumieniu powyższego przepisu.
Mając na uwadze powyższe oraz uznając, że skarga o wznowienie postępowania w zakresie podlegającym ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny jest niezasadna, należało ją oddalić na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a.