Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2943/11, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", oddalił skargę kasacyjną K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wydanego w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Sąd odwoławczy zasądził ponadto od skarżącej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony przeciwnej oraz przyznał pełnomocnikowi skarżącej (dor. pod. K. D.) wynagrodzenie w kwocie 240 zł powiększone o należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W dniu 23 grudnia 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie wyroku w zakresie zwrotu kosztów podróży.
W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153), zwanego dalej "rozporządzeniem", przewiduje zwrot niezbędnych, udokumentowanych wydatków, do których zaliczają się koszty podróży przedstawione tut. Sądowi na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. Pełnomocnik podniósł, że jego wniosek o zwrot kosztów podróży nie został rozpoznany, co spowodowało, iż musi on z własnej kieszeni dopłacić do prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że podstawą zgłoszonego przez pełnomocnika żądania jest art. 157 § 1 Ppsa, zgodnie z którym strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W judykaturze wielokrotnie wyjaśniano, że wniosek o uzupełnienie wyroku co do kosztów postępowania jest usprawiedliwiony wyłącznie wówczas, gdy dane orzeczenie w ogóle nie zawiera w tym przedmiocie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II FSK 902/09; z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt I GSK 1008/09; z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1455/09 – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA).
Tymczasem w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2943/11, w punkcie 3 sentencji przyznano pełnomocnikowi skarżącej określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Okoliczność, że doradca podatkowy nie zgadza się z wysokością zasądzonej kwoty nie uzasadnia wniosku o uzupełnienie wyroku w myśl powołanego wyżej przepisu. Z tego zatem już względu żądanie pełnomocnika nie mogło odnieść zamierzonego przez niego skutku.
Jednocześnie dostrzec należy, że zwrot kosztów podróży, których domagał się pełnomocnik nie mógł zostać uwzględniony. Na aprobatę zasługuje bowiem wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 154/10, stanowisko, zgodnie z którym art. 250 Ppsa stanowi generalną regułę, w myśl której wymienionym w tym unormowaniu pełnomocnikom, w tym doradcy podatkowemu, należy się wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Unormowanie to nie zawiera postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się sięgnięcie w tym zakresie do regulacji mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 p.p.s.a. Zatem per analogiam taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy (treść orzeczenia dostępna w CBOSA).
W świetle powyższego punktem wyjścia dla ustalenia składników wynagrodzenia należnego doradcy podatkowemu pozostaje regulacja zawarta w art. 205 § 2 i § 4 Ppsa. Z przepisów tych wynika natomiast, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego doradcy podatkowego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie zaś z § 3 art. 205 Ppsa przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.).
W świetle unormowań ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 85 ust. 1 w zw. z art. 91), stronie przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Oznacza to, że tylko w sytuacji gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub pełnomocnika na podstawie art. 91 § 3 Ppsa możliwe jest wnioskowanie o zwrot kosztów podróży, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. postanowienia NSA: z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1039/13 i powołane tam orzeczenia; z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I GZ 15/14 oraz wyrok NSA z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1079/06, treść orzeczeń dostępna w CBOSA).
Skoro zatem stawiennictwo pełnomocnika na rozprawie nie było obowiązkowe, o czym został on pouczony w zawiadomieniu o terminie posiedzenia, to nie było podstaw do zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów przejazdu.
Ze wskazanych wyżej względów Sąd w składzie orzekającym nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1620/11 dopuszczającego możliwość zwrotu kosztów podróży poniesionych przez pełnomocnika.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 157 w zw. z art. 193 Ppsa, orzekł jak w sentencji.