Uzasadnienie
Wnioskiem z 10 maja 2022 r. Starosta Piaseczyński zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy przez wskazanie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia firmy A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. przy ul. O.(...) z dnia 2 maja 2022 r. o zbyciu pojazdu marki Ford Focus o nr rejestracyjnym(...).
Starosta Piaseczyński wskazał, że firma A.Sp. z o.o. z siedzibą w P. przekazała zawiadomienie z dnia 2 maja 2022 r. o zbyciu ww. pojazdu Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy – Delegatura Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Dzielnicy Bielany.
Zawiadomieniem AO-D-II.5410.2.98.2022.MDE z dnia 6 maja 2022 r. Prezydent M. St. Warszawy Delegatura Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Dzielnicy Bielany, ul. Modlińska 197, 03-122 Warszawa, działając w oparciu o art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.), przekazał Staroście Piaseczyńskiemu zgłoszenie zbycia w/w pojazdu złożone przez firmę A. Sp. z o.o. wraz z dołączoną kopią dokumentu, na podstawie którego nastąpiło zbycie pojazdu.
W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta Piaseczyński wskazał na przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst. jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 988; dalej: p.r.d.), podnosząc, że właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza - zgodnie z ostatnim miejscem rejestracji pojazdu, wobec konieczności zapewnienia ciągłości wpisów w rejestrze pojazdów. Uzasadnia to przyjęcie, że kwestie o charakterze rejestrowym dotyczące pojazdu zarejestrowanego należą do właściwości organu miejsca ostatniej rejestracji.
Tym samym, pierwotnie właściwy do zarejestrowania pojazdu organ administracji zachowuje swoją właściwość do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu już zarejestrowanego pojazdu. Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawia cel wskazanych regulacji i względy praktyczne. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2130, ze zm.), dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, to analogicznie dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu, również ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o wskazanie Starosty Piaseczyńskiego, jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdów, z uwagi na właściwość ustaloną według siedziby zbywającego.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy powołał się na postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. I OW 104/20, przy zbliżonym stanie faktycznym jak niniejszy, w którym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w innych sprawach niż pkt 1 i 2 - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Informacja o zbyciu pojazdu należy do szeroko pojętych czynności związanych z rejestracją pojazdów i na podstawie art. 80 ba ust. 1 pkt 1 w związku z art. 80b ust. 1 pkt 5 p.r.d. powinna być odnotowana i przekazana do Centralnej Ewidencji Pojazdów przez organ właściwy w sprawach rejestracji pojazdów - w niniejszej sprawie Starostę Piaseczyńskiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość (spór kompetencyjny) ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też – co trzeba podkreślić – w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006r., sygn. II OW 51/06, 18 lutego 2009r., sygn. I OW 14/09 i 17 listopada 2009r., sygn. I OW 180/09 - te i pozostałe powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość - pomiędzy Starostą Piaseczyńskim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy, co do organu administracji publicznej właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdów.
Utrwalone jest obecnie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu (por. np. postanowienia NSA: z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20, z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21, z 14 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 31/21; z 27 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 44/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt: II GW 50/21 i II GW 51/21; z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 65/21; z 29 marca 2022 r., sygn. akt II GW 124/21; z 2 września 2022 r., sygn. akt: II GW 18/22 i II GW 27/22). NSA w składzie rozpoznającym niniejszy wniosek podziela pogląd zaprezentowany w przywołanych orzeczeniach uznając, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu.
Poza odosobnionym poglądem wyrażonym w przeszłości w pojedynczych orzeczeniach (postanowienia z 20 października 2020 r., sygn. akt I OW 103/20; z 13 listopada 2020r., sygn. akt I OW 104/20 oraz z 20 listopada 2020 r., sygn. akt I OW 132/20 i I OW 139/20), orzecznictwo w sprawach sporów o właściwość co do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest obecnie jednolite i nie występuje rozbieżność, o której mowa w piśmie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, która przemawiałaby za skierowaniem wniosku o podjęcie uchwały poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w orzecznictwie.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić - w terminie nieprzekraczającym 30 dni - starostę (prezydenta) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1), czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79), wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie dotyczące tych i innych postępowań rejestrowych, leżą w gestii organu rejestracji, co uznać należy za rozwiązanie odpowiadające potrzebom systemowej spójności w obszarze tego zadania administracji publicznej.
Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów, organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro według powołanego przepisu organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, nie może być wątpliwości, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu, bowiem tylko ten organ dysponuje wspomnianymi dokumentami źródłowymi. Zawiadomienie o zbyciu pojazdu służy realizacji obowiązku aktualizacji danych związanych z pojazdem, w tym dotyczących właściciela pojazdu, co ma sprzyjać pewności obrotu pojazdami oraz umożliwiać identyfikację osoby, na której ciążą obowiązki prawne związane z własnością pojazdu. Ze względu więc na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdów powinno być dokonane organowi, który zarejestrował pojazd.
Z tych względów w rozpoznawanej sprawie należy uznać, że organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdów jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy. Zauważyć przy tym należy, że nie ma znaczenia prawnego zmiana dotycząca funkcjonowania systemu informatycznego POJAZD, polegająca na umożliwieniu wprowadzenia zgłoszenia zbycia pojazdu także w urzędzie starosty (prezydenta), który tego pojazdu nie zarejestrował. Jakkolwiek bowiem umożliwia ona zapewnienie ciągłości wpisów dokonywanych w systemie informatycznym - w zakresie właścicieli pojazdów - jednakże nie podważa to argumentów wynikających z wykładni systemowej, które odpowiadają postulatowi spójności przepisów prawa administracyjnego, co w rozpoznawanej sprawie odnosi się do zespołu norm dotyczących czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1 p.r.d.) i wyrejestrowania pojazdu (art. 79 p.r.d.). Nie ma też znaczenia nowelizacja polegająca na możliwości zatrzymywania dotychczasowych tablic rejestracyjnych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.